ЧъыIэр арэп тызыгъэсымаджэрэр

Ары, медицинэ шIэныгъэм къызэриушыхьатырэмкIэ, бжыхьэмрэ кIымафэмрэ зэпахырэ узхэу гриппыр ыкIи пэтхъу-Iутхъур нахьыбэм къызэряутэкIырэр а лъэхъанхэм къызэрэучъыIырэм зыкIи епхыгъэп. Тызыгъэсымаджэрэр вирусхэр ары.

Пчъагъэхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, «респираторнэ» зыфаIорэ зэпахырэ узхэр илъэс къэс Урысыем нэбгырэ миллион 30-м ехъумэ, ятфэнэрэ пэпчъ, къыщяузы. Вирусхэм узэрапэуцужьыщтыр икъоу цIыфхэм ашIэмэ, а пчъагъэр бэкIэ нахь макIэ хъущтэу медицинэ Iофы­шIэхэм алъытэ. Зафэдгъэзэн ахэм IэубытыпIэ ашIыхэрэм, медицинэ шIэныгъэм къыушыхьатыхэрэм.Бжыхьэмрэ кIымафэмрэ сымаджэхэм япчъагъэ зыкIыха­хъорэрМедицинэ шIэныгъэм зэригъэунэфыгъэмкIэ, вирусхэу пэтхъу-Iутхъум, гриппым якъэкIуапIэхэр нахьыбэрэ щэпсэух жьы чъыIэм. Фабэр градуси 4-м нэсэу къеIыхымэ, гриппым ивирус мэфэ 30-м нэс кIуачIэ иI, узым икъэкIопIэн ылъэ­кIыщт, ау ар градус 20-м зынэсыкIэ, сыхьат заулэкIэ мэкIоды. Мы зэпахырэ узхэм явирусхэмкIэ жьы чъыIэр на­хьышIу, «къякIу».Жьы чъыIэм жьыкъэщапIэхэм яцIэлъэ джанэ («слизистая оболочка» зыфаIорэм) ииммунитет нахь кIочIаджэ ешIы. Ар зыухъумэрэ клеткэхэм вирусхэр нахь дэеу «къашIэхэ» мэхъу, афэукIыхэрэп. Ащ къыхэкIэу пкъышъолым ахэр нахь шъхьафитэу хэхьэх, етIани фабэм укъы­хэкIэу чъыIэм узыхахьэрэм (температурэр псынкIэу зэб­лэхъугъэ зыщыхъу­рэм).

Бжыхьэм ыкIи кIымафэм нахь макIэрэ шъхьаныгъупчъэхэр Iутэхых, ащ къы­хэкIэу вирусэу жьым хэтыр фэдипшIыкIэ нахьыбэ мэхъу. Зы сымаджэу Iоф­шIапIэм чIэсым тхьамафэм къыкIоцI IофышIэхэм япроцент 70-рэ фэдизым вирусыр «аритын» ылъэкIыщтэу алъытэ специалистхэм.Чъэпыогъум къыщегъэжьагъэу гъэтхапэм нэс Урысыем ишъолъыр тыгъэр нахь макIэу къызэрэщепсырэм къыхэкIэу витаминэу Д-р пкъышъолым икъоу ыгъо­тырэп. Ушэтынхэм къызэрагъэлъагъорэм­кIэ, джащыгъум мы зэпахырэ узхэр къызэряутэкIыхэрэр процент 40-кIэ нахьыбэ мэхъу.Къяузыным ищынагъо нахь зышъхьэщытхэрСпециалистхэм къызэрэкIагъэтхъырэмкIэ, кIэлэцIыкIум ыныбжь илъэси 5-м нэсыфэ илъэсым гъогогъуи 6 — 8 фэдизрэ пэтхъу-Iутхъу хъун ылъэкIыщт. Ар щынагъоп, зыхэхъорэ иммуннэ системэмкIэ ар шапхъэ. Ау инфекцие пэпчъ нэмыкI уз химыхыным кIэлэцIыкIур щыухъумэгъэн фае.Зыныбжь илъэс 65-м къехъугъэхэм янахьыбэм яиммунитет, узхэм апэуцу­жьын кIуачIэу пкъышъолым иIэм къыщэкIэ. Пэтхъу-Iутхъум тхьабыл узыр къыкIэлъыкIоныр ахэмкIэ щынагъо, ащ илIыкIыхэрэри мы купымкIэ анахьыб.Бзылъфыгъэ зэпкъаджэхэми яиммунитет къеIыхы. А лъэхъаным бзылъфыгъэм гриппыр къеутэкIымэ, сабыир нахьыжьэу къэхъуным, пкъышъолым хэлъым тэрэзэу, шапхъэхэм атетэу хэмыхъоным ищынагъо щыIэ мэхъу.Медицинэ IофышIэхэр мафэ къэс сымаджэхэм ахэтых. Ахэми зэпахырэ узхэр къызэряутэкIыхэрэр, нэмыкI сэнэхьатым рылажьэхэрэм ялъытыгъэмэ, фэди 3 — 4-кIэ нахьыб.ПэшIорыгъэшъ амалхэрПстэуми анахь шъхьаIэр вакцинациер ары. Ар зышIыхэрэм мы узхэр къя­узынхэм ищынагъо процент 60 — 90-кIэ къыщэкIэ. Псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Дунэе организациер (ВОЗ-р) ренэу лъэплъэ гриппым иштаммэу къе­кIокIыхэрэм ыкIи ащ елъытыгъэу вакцинэу ахалъхьэмэ нахьышIухэр къегъэ­нафэ. Вакцинэр зыхэлъхьэгъэнымкIэ анахь охътэшIур Iоныгъо-чъэпыогъу мазэхэр, жъугъэу цIыфхэр сымэджэнхэм ыпэкIэ тхьамэфи 2 — 3 щыIэу. Прививкэм мэзи 6 — 12-м кIуачIэ иI, арышъ, илъэс къэс ар пшIын фае.Вирусхэр пкъышъолым пэм, жэм, нэхэм яцIэлъэ джанэхэмкIэ хэхьэх. Гу лъытымытэу зы сыхьатым гъогогъу 23-рэ фэдизрэ тынэгушъо тынэсэу аIо специалистхэм. Вирусхэр Iэхэм сыхьати 5-рэ ащэпсаух, пчъэкъопсхэм —сыхьат 48-рэ фэдизрэ. Арышъ, пIэхэр бэрэ птхьакIынхэ фае, ары къэс нэгъэ­упIэпIэгъу 20-м къыщымыкIэу, сабын ащыпфэзэ.Унэу узэрысым сыхьати 2 тешIэ къэс такъикъи 10 — 15-м жьы къабзэ къиб­гъэхьан фае, жьызэпео пшIымэ на­хьышIу.Тэрэзэу, икъоу учъыеными мэхьанэшхо иI. Узычъыерэ уахътэм иммуннэ системэр зыпкъ еуцожьы. Специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, сыхьати 7-рэ узычъыерэм, пэтхъу-Iутхъур къыоутэкIыным ищынагъо фэди 3-кIэ нахь макIэ мэхъу.Узэрэшхэрэми зэпахырэ узхэмкIэ мэхьанэ мымакIэу иI, пкъышъолым ищыкIэгъэ витаминхэмрэ микроэлементхэмрэ IэкIэхьанхэм пае. Анахь шъхьаIэу къыхагъэщыхэрэр:— витаминэу С-р – цитрусхэм, киви, болгар щыбжьый IэшIум ахэлъ;— витаминэу Д-р – пцэжъые пщэрыр, кIэнкIэр;— цинкыр – лыр, дэшхор, джэнчыр;— пробиотикхэр – щэхэкI гъомылапхъэхэр.Медицинэ IофышIэхэм къызэрэхагъэ­щырэмкIэ, пэтхъу-Iутхъум нахьыбэу изехьакIохэр кIэлэцIыкIухэр ары, ахэм узыр къызяутэкIыкIэ, уахътэу зэрэсымаджэхэрэри нахь кIыхь, явирусхэри фэди 10-кIэ нахь «чаных» ныбжь зиIэхэм «яехэм» нахьи.КIэлэцIыкIухэр тэрэзэу псынхэу, пскэнхэу ебгъэсэнхэ фае. Хэукъоны­гъэу медикхэм алъытэ Iэгушъом уипскэныр, Iэлджэнэ уфагъэр ары ар зыщыпшIын фаер, сыда пIомэ, ыпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, Iэхэм, Iэхъомбэ тIуакIэхэм вирусыр нахьыбэрэ ателъы, адэлъы.ЗэкIэ къыдэолъытэу олъытэми, узым уиубытыным ищынагъо къэнэжьы. Мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу специалистхэм алъытэрэр «тэрэзэу усымэджэныр» ары, нэмыкI уз хьылъэхэр ащ къыкIэлъымыкIонхэм фэшI.*Вирусым пэуцужьызэ пкъы­шъолым кIочIабэ егъэкIодышъ, апэрэ мэфи 2 — 3-м ущылъымэ нахьышIу.*Унагъом исхэм уахэмыхьэу, унэ шъхьаф (ащ фэдэ амал щыIэмэ), хьакъу-шыкъу, Iэп­лъэкI хэхыгъэ уIэнхэ фае.*Узыщысымэджэрэ лъэхъаным псы фабэ нахьыбэрэ, мафэм литри 2 — 3 фэдиз, уешъон фае.*Мэфищым ехъум температурэр емы­хымэ, тэрэзэу жьы къэмыщэ­шъоу, бгъэ зэрэIыгъ чIыпIэм къыхаоу, узэу щытмэ, врачым иIэпыIэгъу уищы­кIагъ.Шъузфэсакъыжь, псауныгъэ Тхьэм къышъует.Хэутыгъэхэр къызфигъэфедэзэ зыгъэхьазырыгъэрЖакIэмыкъо Аминэт.