Евгений Шварц: «Спсэ ичIыналъ»

ТхакIоу, драматургэу Шварц Евгений Лев ыкъом имыжъосын Мыекъопэ гимназиеу N 5-м дэжь къыщызэIуахыгъ. ТхакIор къызыхъугъэр илъэси 130-рэ зыщыхъурэм ехъулIэу а Iофтхьабзэр зэхащагъ.

ТхэкIо цIэрыIор 1896-рэ илъэсым чъэпыогъум и 21-м Казань къыщыхъугъэми, икIэлэцIыкIугъорэ иныбжьыкIэгъурэ зыщигъэкIогъэ Мыекъуапэ ыпсэ хэтIэгъагъ. Тихэгъэгу имызакъоу, зэрэдунаеу щызэлъашIэрэ драматург, тхэкIо цIэрыIом игукъэкIыжь фабэхэр Мые­къуапэ рипхыщтыгъэх.ТхакIом имэфэкI ехъулIэу мыжъосын Мыекъуапэ щыгъэуцугъэным кIэщакIо фэхъугъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Мыекъуапэ игупчэ изэтегъэпсыхьан къахиубытэу проектыр федеральнэ мылъкукIэ агъэ­псыгъ. Мыекъуапэ иархитектор шъхьаIэу, Урысыем иархитекторхэм я Союз хэтэу Ацумыжъ Мадинэ, проектэу «Шварц и Ун» зыфиIорэм хэлажьэхэрэм, тхакIом ипхъорэлъфэу Мария Крыжановскаям яIахь ащ хашIыхьагъ. Скульпторэу, Урысыем исурэтышIхэм я Союз хэтэу Даур Аслъан ары мыжъосыныр зышIыгъэр.— Мыщ фэдэ проектхэр зэрэпхыращырэм къегъэлъагъо общественнэ, культурэ гукъэкIхэм къэлэ щыIакIэр нахьышIу шIыгъэным, къэлэдэсхэмрэ зекIохэмрэ апае лъэгъупхъэ чIыпIакIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм яфэмэ-бжьымэ атырагъэхьан зэралъэкIыщтыр. ТапэкIи общественнэ организациехэм IэпыIэгъу тафэхъущт, тарихъ шIэжьыр, республикэм илитературнэ, икультурэ кIэн къэухъу­мэгъэнхэм, зекIоным зегъэушъомбгъугъэным тызэгъусэу Iоф адэтшIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Мыжъосыным икъызэIухын хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, Мыекъуапэ имэрэу Геннадий Митрофановыр, композиторэу, дирижерэу Андрей Семеновыр, нэмыкIхэри.Мыжъосыныр къызэIуахыным ыпэкIэ Андрей Семеновым хьакIэхэм закъыфигъэзагъ.— Шварц Евгений Лев ыкъор тхэкIо цIэрыIомэ ащыщ. Ащ ищыIэныгъэ ти­къалэ зэрепхыгъагъэр тэркIэ насыпыгъэшху. Илъэс 13-рэ ар мыщ щыпсэугъ. ТхакIо хъущтым идунэееплъыкIи, иакъыли мыщ щызэтеуцуагъэх. Ыгу пэблэгъэ чIыпIэ гупсэкIэ ащ Мыекъуапэ ылъытэщтыгъ. Тикъалэ нахь лъапIэ ащ зи щыIэныгъэм щыриIагъэп. Адыгэ Республикэм и Правительствэ, къэлэ администрацием, общественнэ IофышIэхэм яшIуагъэкIэ Шварц икIэн тикъалэ къызэрэщаухъумэрэр, ащ ыцIэ зыхьырэ зекIо гъогухэр, фестивальхэр, Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэхэрэр лъэшэу сигуап. Мыекъуапэ щыпсэухэрэм джы ашIэ мы гимназие шъыпкъэм Шварц зэрэщеджагъэр, тэщ фэдэу ащи мы къалэр зэрикIэсагъэр, — къыIуагъ Андрей Валерий ыкъом.ЦIыфхэр Iэгу теохэзэ Крыжановская Мария Олег ыпхъум мыжъосыныр къызэIуихыгъ. Проектым дэлэжьэгъэ пстэуми зэрафэразэр ащ къыIуагъ:— Мыекъуапэ къэлэ шIэгъо дэд. Евгений Лев ыкъом лъэшэу ар икIэсагъ ыкIи ежь къытекIыжьыгъэхэми ишIулъэгъу алъигъэIэсын ылъэкIыгъ. Евгений Шварц идунэееплъыкIэ мыщ щызэтеуцуагъ, шIур сыдигъуи зэрэтекIорэр, пцIыр къызэрэчIэщыжьыщтыр мыщ къыщыгуры­Iуагъ. Мыжъосыным игъэпсын хэлэжьэгъэ пстэуми «тхьашъуегъэпсэу» ясэIо.Студент театрэхэм яшъолъыр фестивалэу «Обыкновенное чудо» зыфиIорэм хэлажьэхэрэм театрэ къэгъэлъэгъон зэхащагъ, Шварц ипшысэхэм ахэт геройхэр ащ хэлэжьагъэх.Аулъэ Юрэрэ Мыекъуапэ имэрэу Геннадий Митрофановымрэ мыжъосыныр къызэрэзэIуахыгъэмкIэ Мария Крыжановскаям фэгушIуагъэх. ХьакIэхэм къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, тхакIом итворчествэ нахь куоу зыщызыгъэгъуазэ зышIоигъохэр республикэм къэкIонхэ, ащ имыжъосын зэрагъэлъэгъун алъэ­кIыщт.ГуфэкIо проектэу «Шварц и Ун» зыфиIорэри Адыгеим зэрэщагъэцакIэрэр къэIогъэн фае. Ащ къыдыхэлъытагъэу УрысыемкIэ апэрэу тхакIом имузей Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ. ЗекIо гъо­гоу «Евгений Шварц и Мыекъуап» зыфиIорэри агъэпсыгъ. Мыжъосыным Евгений Шварц ыцIэ зыхьырэ аллеер къыгъэдэхагъ.Александра Балабась.