Анцокъо И.
Мыгъэ «Пушкинскэ картэр» загъэфедэрэр илъэситф хъугъэ. Хэгъэгум ис ныбжьыкIэхэр культурэм хэщэгъэнхэмкIэ мыщ шIогъэшхо къызэритырэр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ.
Адыгеим иныбжьыкIэхэм мыр чанэу агъэфедэ. Программэм ишIуагъэкIэ билетхэр къызэращэфырэ закъор арэп анахь шъхьаIэр, культурэм, гъэсэныгъэм яорганизациехэм ыкIи ныбжьыкIэ зэхахьэхэм зэпхыныгъэ яIэу зэрэзэдэлажьэхэрэр ары.АР-м культурэмкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, «Пушкинскэ картэм» пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр илъэс 14-м къыщегъэжьагъэу 22-м нэс зыныбжьхэр художественнэ культурэм ыкIи искусствэм фэщэгъэнхэр, дунэе культурнэ кIэным, хэгъэгум итарихъ нэIуасэ фэшIыгъэнхэр ыкIи къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм якультурэ хагъэхъоныр ары.2025-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу программэр федеральнэ проектэу «Семейные ценности и инфраструктура культуры» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу зэхащэ. Ар лъэпкъ проектэу «Унагъом» хэхьэ.Илъэситф хъугъэу ныбжьыкIэхэм «Пушкинскэ картэр» къызфагъэфедэзэ театрэхэм, музейхэм, концерт организациехэм ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм макIох. Программэр щыIэныгъэм зэрифэшъуашэу щыпхырыщыгъэ зэрэхъугъэр гъэнэфагъэ.АР-м культурэмкIэ и Министерствэ къызэрэщытаIуагъэмкIэ, 2025-рэ илъэсыр пштэмэ, Адыгеим илъэс 14-м къыщегъэжьагъэу 22-м нэс зыныбжь нэбгырэ 52701-рэ исыгъ. Ахэм ащыщэу 32090-рэ (процент 61-р) программэм хэлэжьагъ.2026-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу «Пушкинскэ картэм» ибанк-оператор хъугъэ ВТБ-р. ЫпэкIэ ар зэпхыгъагъэр Iахьзэхэлъ обществэу «Почта Банкыр» ары. ДжырэкIэ пшъэрылъ шъхьаIэр ныбжьыкIэхэр картыкIэхэм атехьажьынхэр ары.АР-м культурэмкIэ и Министерствэ гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ хэбзэ гъэцэкIэкIо ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм ялIыкIохэр игъусэхэу Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэшIуехых. Ащ гъэсэныгъэ организациехэр, кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэхэр, ныбжьыкIэ движениехэр ыкIи культурэм иучреждениехэр хэхьэх.Министерствэм къызэритырэмкIэ, 2025-рэ илъэсым «Пушкинскэ картэм» къыдыхэлъытагъэу Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иучреждениехэм Iофтхьэбзэ 1315-рэ зэхащагъ. НыбжьыкIэхэм билет 60985-рэ зэрагъэгъотыгъ, ащ сомэ миллион 26,15-рэ атефагъ.Къэралыгъо учреждениехэм Iофтхьэбзэ 661-рэ зэхащагъ, сомэ миллион 19,92-рэ зытефэгъэ билет 39184-рэ агъэфедагъ. Муниципальнэ учреждениехэм Iофтхьэбзэ 654-рэ зэхащагъ, сомэ миллиони 6,23-рэ зытефэгъэ билет 21801-рэ ныбжьыкIэхэм зэрагъэгъотыгъ.Мы илъэсыр пштэмэ, Iофтхьэбзэ 696-рэ зэхащэгъах, билет 38297-рэ ащагъ, ащ сомэ миллион 17,9-рэ пэIухьагъ.Къэралыгъо учреждениехэм Iофтхьэбзэ 280-рэ рагъэкIокIыгъ, сомэ миллион 11,21-рэ зытефэгъэ билет 20095-рэ ащэфыгъ. Муниципальнэ учреждениехэр пштэмэ, Iофтхьэбзэ 98-рэ зэхащагъ, сомэ миллиони 4,68-рэ зытефэщт билет 10910-рэ зэрагъэгъотыгъ.Мы пчъагъэхэм программэр зэрифэшъуашэу зэрагъэцэкIэрэ закъор арэп къагъэлъагъорэр, культурэм иучреждениехэм ныбжьыкIэхэм нахь ашIогъэшIэгъоныщт Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэхэрэр, зэрифэшъуашэу Iоф зэрашIэрэр къаушыхьаты.Программэр щыIэныгъэм зыщыпхыращырэм къыщегъэжьагъэу ныбжьыкIэхэм алъэныкъокIэ культурэм иучреждениехэм Iоф зэрашIэрэр зэблэхъугъэ хъугъэ. Непэрэ мафэм спектакльхэр ныбжьыкIэм ашIомыгъэшIэгъонын ылъэкIыщт. Ащ къыхэкIыкIэ джырэ уахътэм нахь агъэфедэрэ лъэныкъохэр къыдалъытэхэзэ квестхэр, квизхэр, джэгукIэхэр, мастер-классхэр, зекIохэр зэхащэх, VR-технологиехэр агъэпсых, QR-кодхэр зыщагъэфедэрэ программэхэри хагъахьэх.ЕджэпIэ программэм къыхэхыгъэ произведениехэмкIэ гъэуцугъэ спектакльхэр, концертхэр, кинор ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэгъоных, джащ фэдэу культурэм ицIыф гъэшIуагъэхэм афэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэми ягуапэу якIуалIэх. «Пушкинскэ картэм» ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэр культурнэ щыIакIэм чанэу хэлажьэх.Гурыт еджапIэхэм ыкIи нэмыкI организациехэм лъэIу тхылъхэмкIэ учреждениехэм зафагъазэ, ищыкIагъэмэ, сеанс тедзэхэри афызэхащэх. Купэу зекIуалIэхэкIэ фэгъэкIотэнхэр афашIых.Iофтхьабзэу «Ны-тыхэр музеим, театрэм, концертым къещалIэх» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу «Пушкинскэ картэр» зыIыгъым игъусэ ны-тыхэм хэушъхьафыкIыгъэ фэгъэкIотэнхэр афашIых. Ащ ишIуагъэкIэ Iофтхьабзэхэм къякIуалIэхэрэм япчъагъэ зэрэхахъорэм дакIоу, унагъохэр зэгъусэхэу культурэм иучреждениехэм кIонхэу рагъасэх.Адыгеим культурэм иучреждениехэм ярепертуар джырэ лъэхъаным дештэ ыкIи къэралыгъо шапхъэхэр къыдыхэлъытагъэу гъэпсыгъэ. Анахьэу къыхахыхэрэм ащыщых патриотизмэр, хэгъэгум инеущрэ мафэ епхыгъэхэр, лъэпкъ зыкIыныгъэм ыкIи культурэ зэмылIэужыгъохэм афэгъэхьыгъэхэр, унагъом имэхьанэ, тарихьым ишIэжь ыкIи нэмыкI лъэныкъохэр. Культурэм иучреждениехэм къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм япIуныгъэ-гъэсэныгъэ епхыгъэ творческэ Iофтхьабзэхэр зэхащэх.Илъэситфым къыкIоцI гъэхъагъэу ашIыгъэхэм ащыщ ныбжьыкIэхэм макъэ зэрарагъэIурэ шIыкIэхэр. Учреждениехэм социальнэ хъытыухэр, сайтхэр, шъолъыр мэкъэгъэIухэр, платформэу «Культура.РФ» зыфиIохэрэр къызфагъэфедэх. Ащ нэмыкIэу гъэсэныгъэ организациехэм макъэ арагъэIу, рекламэхэр ашIых, видеотехыгъэхэр агъэхьазырых. Мы Iофтхьабзэхэм ныбжьыкIэхэр нахь къахэлэжьэнхэм пае зэнэкъокъухэу «Самый активный пользователь», «Самый пушкинский класс» зыфиIохэрэр зэхащэх. ТекIоныгъэ къыдэзыхыхэрэм билетхэр ыпкIэ хэмылъэу аратых, анахь чанхэм щытхъу тхылъхэр афагъэшъуашэх.«ИскусствэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэм чIэсхэм апае арт-паспорт» зыфиIорэ проектым изэхэгъэуцон джырэкIэ ыуж итых. Ащ ишIуагъэкIэ культурнэ Iофтхьабзэхэм ныбжьыкIэхэр зэрахэлажьэхэрэр агъэунэфыщт ыкIи къэгъэлъэгъон анахь дэгъу зиIэм сертификатэу «Лидер культурного движения» зыфиIорэр фагъэшъошэщт.Илъэситфым «Пушкинскэ картэр» тишъолъыр зэрифэшъуашэу щагъэфедагъ. НыбжьыкIэхэмкIэ ар къэралыгъо IэпыIэгъушIу. Мы лъэныкъомкIэ джыри хэхъоныгъэхэр ашIынхэ мурад зэряIэр АР-м культурэмкIэ и Министерствэ къыщытаIуагъ. Картэр къызфэзгъэфедэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным пылъыщтых, культурнэ Iофтхьабзэхэр джыри нахь гъэшIэгъон зэрашIыщтым дэлэжьэщтых.«Пушкинскэ картэр къызфэзгъэфедэрэ ныбжьыкIэхэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ. Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм ыпкIэ хэмылъэу кIонхэ амал зэряIэр анахь шъхьаIэу ахэм къыхагъэщыгъ.— Картэм ишIуагъэкIэ ыпкIэ тымытэу къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэм тяплъын амал тиI. Анахьэу тыгу рихьырэ концертхэм, спектакльхэм ябилетхэр мыщкIэ къэтэщэфых. Тизыгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу дгъэкIонымкIэ ишIуагъэ къытэкIы, — еIо Хьабэхъу Бэлэ.ДЕЛЭКЪО Анет.