Лъэпшъыкъо Ф.
«ДжэгуакIо» зыфиIорэ фестивалыр Мыекъуапэ щыкIуагъ. Культурнэ гухэлъхэмкIэ президент фондым игрант ишIуагъэкIэ федеральнэ мэхьанэ зиIэ проектыр агъэцакIэ.
АР-м культурэмкIэ и Министерствэ яIэпыIэгъоу Адыгэ Республикэм Лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ ыкIи общественнэ IофшIэнхэр зыгъэцэкIэрэ Гогэн Нэрис фестивалым кIэщакIо фэхъугъэх.Джэгум — мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэм къешIэкIыгъэ хабзэхэр, адыгэ лъэпкъым изекIокIэ-шIыкIэу ащ епхыгъэхэр ныбжьыкIэхэм ягъэшIэгъэныр зэхэщакIохэм ямурадыгъ.Проектым ипрограммэ къызэрэдыхэлъытагъэу апэрэ мафэм шIэныгъэлэжьхэмрэ джэгуакIохэмрэ зыхэлэжьэгъэ лекциехэр, егъэджэнхэр Лъэпкъ музеим ихьакIэщ щызэхащагъэх.ШIэныгъэлэжьхэу Унэрэкъо Рае, Нэгэрэкъо Казбек «КъохьапIэм щыпсэурэ адыгэхэм яджэгухэр» зыфиIорэр рагъэкIокIыгъ. Джэгум къешIэкIыгъэ шэн-хабзэхэм къатегущыIагъэх.— Лекциер зыфэгъэхьыгъэр: нысэщэ джэгур Адыгеим лъэгъупхъэу зэрэщызэхащэрэр, ащ хэбгъэзагъэмэ хъущтыр, фэIо-фашIэу тикультурэ къекIухэрэр. Джэгур ныбжьыкIэхэмкIэ гъэсапIэу щытыгъ, лIэшIэгъубэм лъэпкъым зэригъэуIугъэ адыгэ хабзэр зыщызэратыжьыщтыгъэ чIыпI. Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым и Проектнэ офис шIэныгъэлэжьхэр ригъэблагъэхи, Iахь 38-рэ хъоу зэхэдгъэуцуагъэу къыхэдгъэщыгъэр непэ пхырэтэщы. Европэм щызэрахьэрэ къэгъагъэр нысэм ижьыфкIэ зэблэтхъугъ, тортым ычIыпIэ гощэ хьалыжъор агъэфедэнэу къыщытIуагъ, — къыIуагъ Унэрэкъо Рае.УФ-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, КъБР-м изаслуженнэ артистэу Битокъо Беслан лекциеу «ДжэгуакIом иинститут» зыфиIорэм къеджагъ.АР-м изаслуженнэ сурэтышIэу ГъукIэ Замудин адыгэ лъэпкъ мэкъэмэ Iэмэ-псымэу шыкIэпщынэм къытегущыIагъ.— «ДжэгуакIо» зыфиIорэ фестивалыр лъэпкъ культурэм ибаиныгъэ «икIыщ» шъыпкъэ хъугъэ. Тырку-монгол ыкIи адыгэ шыкIэпщынэхэм яхьылIэгъэ десэхэр ныбжьыкIэхэм къафэсIотагъ. ПIуныгъэ-гъэсэныгъэ Iофышхоу редгъэкIокIырэм ихьатыркIэ тиIофшIэн лъызыгъэкIотэщт лIэужыкIэхэр щыIэ хъугъэх, — къыIуагъ ГъукIэ Замудин.— Тикультурэ цIыфмэ ядгъэшIэным фестивалыр фэлажьэ. Джэгум ифэIо-фашIэхэр зэхахьэм къыщытэгъэлъагъо.Лъэпкъ культурэм и Гупчэ адыгэхэм якультурэ кIэн, яшэн-хабзэхэм якъэухъумэн фэлажьэ, — къыIуагъ Лъэпкъ культурэм и Гупчэ ипащэ игуадзэу Анцокъо Фатимэ.Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Адыгеим лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ и Ассоциацие хэтэу Нэгъуцу Аслъан, АКъУ-м филологиемкIэ ыкIи культурэмкIэ ифакультет икафедрэ идоцентэу Цэй Заремэ, лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ Адыгеим и Ассоциацие ипащэу Гумэ Ларисэ, пIоблэшI IэпэIасэу ТIэшъу Мэзагъо, Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, фольклористэу, этнографэу Цыпынэ Идар фестивалым егъэджэнхэр щызэхащагъэх.ЯтIонэрэ мафэм КъБР-м, КъЩР-м, Абхъазым ыкIи лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ Адыгеим и Ассоциацие иIэпэIасэхэм яIэшIагъэхэм якъэгъэлъэгъон зэхащагъ. Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм къикIыгъэ джэгокIо купэу «Дышъэм» зэхахьэр зэрищагъ.«Пэсэрэй» зыфиIорэ къэгъэлъэгъонымкIэ фольклористэу, этнографэу Цыпынэ Идар фестивалыр къызэIуихыгъ. Ижъырэ адыгэ джэгукIэ гъэшIэгъонхэм ныбжьыкIэхэр ахигъэлэжьагъ, пкъыгъо хьалэмэтхэу Iадэр, гъупчъэр, матэр, пIуаблэр, Iэнэ лъэкъуищыр, къумгъаныр ыкIи нэмыкIыбэхэм якъэбар ныбжьыкIэхэм къафиIотагъ.«Удж хъурэе» дахэкIэ фестивалыр лъагъэкIотагъ, Адыгэ джэгум ихабзэ тетэу пшъэшъэ ыкIи кIэлэ къэшъуакIохэм ячIыпIэхэр аубытыгъэх. Лъэпкъ къэшъуабэ джэгум къыщашIыгъ. Сыдэущтэу ныбжьыкIэхэр пчэгум къытехьэхэра, текIыжьыхэра, кIалэм пшъашъэр сыдэущтэу къытырищэра, къашъор сыдэущтэу къашIыгъа — мыхэмкIэ ыкIи нэмыкIыбэхэмкIэ къэшъуакIохэм яIэпэIэсэныгъэ осэшI купыр лъыплъагъ. Ащ фэдизым уахэдэныр къиныгъэми, сыхьатитIукIэ зэфэхьысыжьхэр шъхьэихыгъэ къашIыгъэх, кIэлэ ыкIи пшъэшъэ къэшъуакIохэр къыхахыгъэх. Пшъэшъэ гъэшIуагъэу Къушъпэ Динэ агъэнэфагъ. Адиль Нафедзовыр кIэлэ къэшъокIо анахь дэгъоу къыхахыгъ. НыбжьыкIитIум къэшъо дахэ пчэгум къыщашIыгъ.ДжэгокIо купыр джэгум ыгупч. Мы зэхахьэм ипчэгу джэгокIуищмэ зэращагъ.— Лъэпкъ искусствэм идэхагъэ цIыф-хэм зэхашIэным тиджэгокIо купэу «Дышъэр» фэлажьэ, ижъырэ лъэпкъ хэбзэ дахэм зетэгъэужьыжьы, — къыIуагъ купым ипащэу Битокъо Зауркъан.КъБР-м къикIыгъэ хьатыекIо-джэгуакIоу Битокъо Инал адыгэ хабзэхэм атетэу Iофтхьабзэр зэрищагъ.Адыгэм икIэн бай гъэшIэгъонэу, урыгушхонэу хэгъэгу джэгушхом къыщагъэлъэгъуагъ.Лъэпшъыкъо Фатим.