Делэкъо А.
Лъэпкъ зыкIыныгъэм и Илъэс къыдыхэлъытагъэу фестивалэу «Адыгеим щыпсэурэ лъэпкъхэм языкIыныгъ: культурнэ кIэным инэкIубгъохэр» зыфиIорэр мы мафэхэм зэхащагъ.
АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэрэ сэнэхьат IэпэIэсэныгъэм зыщыхагъэхъорэ республикэ институтымрэ Iофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъэх. Ахэм яIэпыIэгъугъэх общественнэ, культурнэ организацие зэфэшъхьафхэр ыкIи гъунэгъу шъолъырхэм ялIыкIохэр.Фестивалым кIэлэеджэкIо творческэ купхэр зэрипхыгъэх. Республикэм щыпсэухэрэ цIыф лъэпкъхэм якультурэ ибаиныгъэ мыщ къыщагъэлъэгъуагъ.Этнокультурнэ кIэныр къызэтегъэнэгъэныр, республикэм щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зыкIыныгъэ ахэлъэу зэдэпсэунхэр, ятворчествэкIэ зэхъожьынхэр ары пшъэрылъ шъхьаIэу зэхэщакIохэм зыфагъэуцужьыгъэр.
Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Пэрэнэкъо Сусаннэ, сэнэхьат IэпэIэсэныгъэм зыщыхагъэхъорэ республикэ институтым ипащэу Тхьэгъо Фатимэ, Чэчэн Республикэм и ЛIышъхьэ илIыкIоу Адыгэ Республикэм щыIэ Азиз Дагаевыр, Дагъыстан Республикэм илIыкIоу Икрам Велиевыр, нэмыкIхэри Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх.Фестивалыр къызэIуихыгъ Пэрэныкъо Сусаннэ.— Мы илъэсыр Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм языкIыныгъэу зэрагъэнэфагъэм мэхьанэшхо иI. Тиреспубликэ лъэпкъ зэфэшъхьафэу бэ щыпсэурэр, ахэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу, шъхьэкIафэ зэфашIэу зэрэпсэухэрэм тырэгушхо. Непэрэ Iофтхьабзэр ащ ишыхьат. Мы илъэсыр мыщ фэдэ нэмыкI IофтхьабзэхэмкIи баищт, — къыIуагъ ащ.Iофтхьабзэр адыгэ къэшъо дахэу «ЗэфакIомкIэ» аублагъ. Нэужым адыгэхэм, урысхэм, ермэлхэм, урымхэм, азербайджанхэм, чэчэнхэм, дагъыстанхэм, къэндзалхэм ыкIи Кореем якультурэ къагъэлъэгъуагъ. Лъэпкъ шъуашэхэр ащыгъхэу, ябыракъхэр аIыгъхэу пчэгум къырыкIуагъэх. Нэужым куп пэпчъ къыгъэхьазырыгъэ творческэ къэгъэлъэгъонхэр, къашъохэр, театральнэ сценкэхэр къашIыгъэх, орэдхэр къаIуагъ.Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм анахь ашIогъэшIэгъоныгъэмэ ащыщ «Лъэпкъ щагу» зыфиIорэр. Лъэпкъ пэпчъ ишэн-хабзэхэр, икультурэ къизыIотыкIырэ пкъыгъохэр, шхыныгъохэр а «щагум» къыщагъэлъэгъуагъэх.
Ижъырэ лъэхъаным адыгэхэр зэрэпсэущтыгъэхэр унэ къыкIегъэуцо къуаджэу Аскъэлае къикIыгъэхэм къагъэуцугъэ «щагум». Онджэкъыр апэрэ пкъэоу зэрэщытыгъэр къагъэлъэгъуагъ, адыгэ Iэнэ лъэкъуищыр, пIуаблэхэр, кушъэр, тхъууалъэу илъэс 200-м ехъу зыныбжьыр, къуае зэрэрахыщтыгъэхэр ыкIи нэмыкIыбэ ахэм къащагъ. Джащ фэдэу дышъэидэм мэхьанэу иIэр къякIуалIэхэрэм къафаIотагъ.— ТикIэлэцIыкIухэм адыгэ культурэр игъэкIотыгъэу ятэгъашIэ. НэмыкI цIыф лъэпкъхэм яшэн-хабзэхэри ашIогъэшIэгъоных, арышъ, мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм мэхьанэшхо яIэу сэлъытэ, — къыIуагъ Аскъэлэе гурыт еджапIэм адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу ыкIи къоджэ лъэпкъ театрэм ипащэу Мэджэс Саидэ.Джащ фэдэу нэмыкI гурыт еджапIэхэми адыгэ лъэпкъым икультурэ идэхагъэ къагъэлъэгъуагъ. Адыгэ шхыныгъохэу хьалыжъор, бахъсымэр, пIастэр, къэбыр, адыгэ къуаер ыкIи нэмыкIыбэ зытет Iэнэхэр къагъэхьазырыгъэх.Тэхъутэмыкъое районымкIэ къэлэ гъэпсыкIэ зиIэ поселкэу Яблоновскэм дэт гурыт еджапIэу N 5-м къикIыгъэхэм Кореем икультурэ къагъэлъэгъуагъ. Ахэр къэзыщэгъэхэ кIэлэегъаджэу Шэуджэн Аминэт къызэриIуагъэмкIэ, яеджапIэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр чIэсых. Кореем икультурэ къагъэлъэгъонэу зэдаштагъ, къашъохэр къашIыгъэх, орэд къаIуагъ, тхэквондом ишъэфхэр къарагъэлъэгъугъ. Я 10-рэ классым щеджэрэ Ирина Ким адыгабзэкIэ зэрэгущыIэрэр къэзэрэгъоигъэхэм ашIогъэшIэгъоныгъ. Джащ фэдэу купым игъусагъ хьисапымкIэ кIэлэегъаджэу, кореянкэу Инна Шин. 2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ар Адыгеим щэпсэу. Лъэпкъ шхыныгъохэр къашIынхэмкIэ ар IэпыIэгъу кIэлэеджакIохэм афэхъугъ. Анахь якIасэхэм ягугъу къытфишIыгъ, ахэм ащыщ «кукси» зыфаIорэр, ар лэпс чъыIэу щыт, лы, тхьацу ыкIи хэтэрыкIхэр хэлъых, джащ фэдэу пындж хьаджыгъэм хэшIыкIыгъэ щэламэу «чимпени» ыкIи нэмыкIыбэхэм яшIыкIэ бзылъфыгъэм къытфиIотагъ.Адыгеим щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ зэрэдахэр, зэрэбаир республикэм ирайонхэм ыкIи икъалэхэм къарыкIыгъэ кIэлэеджакIохэм фестивалым щалъэгъугъ, ашIогъэшIэгъоныгъ.
ДЕЛЭКЪО Анет.