Унагъор къэралыгъом ылъапс

Унагъор лъэныкъо шъхьаIэу къэралыгъом непэ ынаIэ зытыригъэтырэмэ ащыщ. Ащ ишыхьат илъэс пчъагъэхэм лэжьэгъэ лъэпкъ проектэу «Демографиер» ыкIи джы ар зэблэзыхъугъэу «Унагъо» зыфиIорэр (2030-рэ илъэсым нэс агъэцэкIэнэу Урысыем щагъэнэфагъ).

Шэн-хабзэхэм якъэухъумэн, бын Iу­жъум имэхьанэ зыкъегъэIэтыжьыгъэныр ащ ипшъэрылъхэм ащыщ. Непэ Адыгеим сабыибэ зиIэ унэгъо миниим нахьыбэ щэпсэу. Ахэм ащыщых Батмэн Аслъанрэ Ксениерэ, зы пшъэ­шъэжъыерэ шъэо­жъыи­тIурэ зэдапIу. АдыгэлIымрэ урыс бзылъфы­гъэмрэ къызхэкIыгъэ культурэхэр зэфэшъхьафхэми, зэгурыIуагъэхэу лъэпкъ шэн-хабзэхэм арыгъуазэхэзэ мэп­сэух. Анахь шъхьаIэр — унэгъо пытэ, зэгурыIожь бгъэ­псынымкIэ яеплъыкIэхэр зэтефэх.— Сэ Мыекъуапэ сыкъыщыхъугъ. СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу, етIанэ еджапIэми, университетми пшъэшъэ­гъоу ащысиIагъэхэр зэкIэ адыгэх. Ахэм яджэгухэми сащыIагъ. Арышъ, адыгэ унагъо сызехьэм, лъэпкъ шэн-хабзэхэм сащыгъо­загъ. Джа сипшъэшъэгъу дэдэхэр сымы­шIэ­рэмкIэ къыздэIэпыIа­гъэх, — еIо Ксение.Непэ Аслъанрэ Ксениерэ япшъэшъэ нахьыжъ илъэс 16 ыныбжь, ащ шъэожъыитIоу Инверрэ, Индаррэ къыкIэлъэ­кIох. ГукIэгъу зэфыряIэу, IэпыIэгъу зэфэхъужьхэу, нахьы­жъыгъэ-нахьыкIагъэр къыда­лъытэу ялъфыгъэхэр апIух. Ахэм якIухьэ-кIыхьэ ригъэ­къу­ным, ным щимыгъэкIэнхэм пае Ксение иIофшIэн ыгъэтIылъыгъ, исэнэхьаткIэ юрист, ау ащ фыкIэгъожьырэп, сыда пIомэ кIэлэцIыкIухэм ящыкIагъэм фэдиз уахътэ атыригъэ­кIодэн елъэкIы.— Сабыибэ уиIэныр насыпышху. Сэ сизакъу, ныкъылъфы­гъэ сиIэп. Сипшъэ­шъэгъухэу ахэр зиIэхэм ренэу сяхъуапсэщтыгъ. Арышъ, сырыраз шъэ­о­жъыехэри пшъэшъэжъыери зэрэсиIэхэм, — къыздэгуащэ сигущIыгъэу.Ащ къызэриIорэмкIэ, зэш-зэшыпхъу зэфыщытыкIэу илъфыгъэхэм зэфыряIэм лъыплъэныр икIас. Нахьыжъхэм яцIыкIу­гъом азыфагу зэмызэгъыныгъэхэр къи­хьэ­щтыгъэхэмэ, зыкъызаIэтым зэныбджэгъу шъыпкъэ хъугъэх. Илъэсищыр азыфагу имылъым фэдэу зэгурэIох.— СшынахьыкIитIу зэфэдэу шIу сэлъэ­гъух. Ау анахьыжъымрэ сэрырэ нахь тызэпэблагъ, сыда пIомэ ныбжьымкIэ, тшIогъэшIэгъонхэмкIэ нахь тызэтехьэ. Зыгорэ ашIэнэу ясIуагъэми, къысэдэIух, сагъэнахьыжъы. ЫпэкIэ шыпхъу сиIэнэу сыфэягъ. Ау джы сыфэежьэп (мэщхы пшъэшъэжъыер), шыхэр зэрэсиIэхэр дэгъу, — еIо Иланэ.— Иланэ ным фэдэу ышыхэм яI, — къыхегъахъо Ксение. — ЕджапIэм ны-тыхэм тызырагъэблагъэкIэ, сачIыпIэкIэ макIо. Мыхъунэу ашIагъэм кIэупчIэ, зэхефы. Зы еджапIэм щыри щеджэхэшъ, апэу ащ къэбарыр зэкIэ къынэсы.КъэIогъэн фае, Батмэнхэм якIэлэцIыкIухэр спортсменых. Иланэ гандбол командэу «АГУ Адыифым» илъэсихырэ хэтыгъ. ЕджэпIэ ужым медицинэм феджэ зэрэшIоигъом къыхэкIэу ар ыгъэтIылъын фае хъугъэ. Гъэлъэшыгъэу зыкI къэралыгъо ушэтынхэм зафегъэхьазыры. КIэлэ нахьыжъэу Инвер къокIыпIэ бэнэкIэ лъэпкъхэмкIэ спортсмен. НахьыкIэр фигурнэ къэчъыхьаным пылъ. А пстэумэ адакIоу лъэпкъ шэн-хабзэхэр ашIэнхэм, агъэцэкIэнхэм Батмэн зэшъхьэгъусэхэм якIэлэцIыкIухэр фапIух.

— Шъэожъыехэми, пшъэшъэжъыеми япIун екIолIакIэу иIэр зэфэшъхьаф. Iэдэб хэлъэу, нахьыжъхэм лъытэныгъэ афишIэу, тыкъымыгъэукIытэжьынэу, дэIуалэу пшъа­шъэр тэгъасэ. КIалэхэри ащ фэд, ау нахь макIэу тэгъэсэхъуджэх, нахь тафэпхъаш, — къыхегъэщы ным.Ксение зэрилъытэрэмкIэ, непэ сабыибэ ппIуныр къэралыгъоми къегъэпсынкIэ, IэпыIэгъу зэфэшъхьафхэр щыIэх. Ахэм ащыщэу ежьхэм къатефэрэр къызфегъэ­федэ: автобусыпкIэр, еджапIэм щашIырэ пчэдыжьышхэм ыпкIэ атырэп, ящэнэрэ сабыир къызэхъум, къатефэрэ чIыгу Iахьыр къаратыгъ. Ащ нэмыкIэу, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ Гупчэу Мыекъуапэ дэтым епхыгъэх, ищыкIагъэмэ IэпыIэгъу къафэхъух. Гупчэм ипащэу Светлана Килиджан къызэриIуагъэмкIэ, ащ фэдэ унэгъо Iужъоу социальнэ фэIо-фашIэхэр зэрагъэ­гъотыхэрэм япчъагъэ 228-рэ мэхъу. Ахэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр афызэхащэх.— А унагъохэм тадэлэжьэным пае фэныкъуагъэ яIэу къагъэлъэгъон фае. Iофыгъо зэфэшъхьафхэмкIэ IэпыIэгъу тафэхъу, кIэлэцIыкIухэм ящыкIэгъэ псэуалъэхэр зыщяттырэ чIыпIэу «Пункт проката» зыфатIорэр тиI. Бэхэр ащ хещыжьых, къэзымыщэфышъущтхэм, гущыIэм пае, курэжъыехэр агъэфедэнхэу аштэх, зыфэяхэхэкIэ, къащэжьых. Мысатыу организациехэми шIушIэ IэпыIэгъу къытагъэкIы, — еIо Светланэ.Арышъ, унэгъо Iужъухэр хэгъэгум инеущырэ мафэ зыгъэпсырэ лъэныкъо шъхьаIэу къэралыгъор зыщыгугъыхэрэр ары. Ахэр нахьыбэхэмэ, Урысыери пы­тэщт. Шъугу къэдгъэкIыжьын, сабыибэ зиIэ унагъокIэ алъытэрэр кIэлэцIыкIуищ ыкIи нахьыбэ зыпIухэрэр ары.Анцокъо Ирин.