Iоф ашIэныр къыхахы

Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэм ышIэн ымышIэу гъогум тетынэу фэмыеу, IофшIэпIэ чIыпIэ лъыхъоу ныбжьыкIэхэм ахэтыр макIэп. Шъыпкъэ, ахэм афэдэхэм загъэпсэфынэу хъурэп, ау ежь Iэтахъохэм яфеди ащ хэлъ. Ахъщэ къыратынэу янэ-ятэхэм ялъэIурэп, зыфаем кIон е къызфищэфыжьын амал егъоты.

Гъэмафэм Iоф ышIэн гухэлъ зышIырэ Iэтахъохэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъу. Тикъэралыгъо зыпштэкIэ, цIыфхэм IофшIапIэ языгъэгъотырэ гупчэхэмкIэ ныбжьыкIэ нэбгырэ мин 588-м ехъумэ зыщылэжьэщтхэр къагъотыгъ. Къыхэгъэщыгъэн фае, мы гупчэхэм яIофышIэхэм къызэраIорэмкIэ, зыныбжь имыкъугъэхэм хъатэу къакIэупчIэхэрэп, лэжьэпкIэ макIэ зыпылъ IофшIэныр арыми къаратын алъэкIырэп. Ау ежь кIэлэцIыкIум шIоигъоныгъэ иIэмэ, ежь-ежьырэу лъыхъузэ Iоф зыщишIэщт чIыпIэ къыгъотын ылъэкIыщт. ЛэжьэпкIэ гъэнэфагъэ къыратызэ мэкъэгъэIур ригъэпкIын, хэкIыр афырихын, сабыим кIэрысын, квас ыщэн ылъэкIыщт. ГущыIэм пае, рекламэ тхьапэхэр къызыригощэкIыкIэ, сыхьатым телъытагъэу гурытымкIэ соми 150-рэ къыраты. Мыщ фэдэ шIыкIэми узымыгъэрэзэн лъэныкъо иI — IофшIэн езыгъэгъотырэм (заказчикым) зэзэгъыныгъэ дыримыIэу, зыми Iумытхагъэу Iоф ешIэ. Ащ къыхэкIэу Iэтахъом иIофшIэн фитыныгъэхэр ыукъонхэ ылъэкIыщт.

ЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр языгъэгъотырэ Гупчэу Мыекъуапэ дэтым иIофышIэу Марина Поповам къызэриIуагъэмкIэ, УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ узышIокIы мыхъущт шапхъэу къытыхэрэм уашIомыкIэу зыныбжь имыкъугъэхэм IофшIапIэ къафэбгъотыныр къины ыкIи пшъэдэкIыжь пылъ. Гупчэмрэ Мыекъопэ къэлэ администрациемрэ зэгъусэхэу охътэ гъэнэфагъэкIэ кIэлэеджакIохэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотынхэм фэшI хэушъхьафыкIыгъэ ермэлыкъи 5 зэхащагъ. Ащ ишIуагъэкIэ Iэтэхъо нэбгырэ 457-м охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къафагъотыгъэх.

НыбжьыкIэхэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэ зэрагъакIорэм зыщыдгъэгъозагъ, ахэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.

Мурат, илъэс 16 ыныбжь:

— Еджэгъу уахътэр зысыухыкIэ, тхьамэфитIу горэм зысэгъэпсэфы. Мэзэ заулэрэ зыми сыфэмыгъэзагъэу унэм сисын слъэкIыщтэп. IофшIапIэ къэсэгъоты, ащ Iоныгъо мазэм нэс сыщэлажьэ. Ахъщэ сищыкIагъэу къыхэкIымэ, сянэ-сятэхэм сямыкIуалIэу, сызыфаер сэр-сэрэу зэзгъэгъотын сэлъэкIы. Бжыхьэм, еджапIэм сыпэхьажьы зыхъукIэ, сищыкIэгъэ щыгъынхэм янахьыбэр зыфэсщэфыжьын амал сиIэ мэхъу.

Тхьапэхэр зыгощырэ кIэлэ Iэтахъоу урамым тетым тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, IофшIэныр псынкIэп, ау мыщ къызэрэкIуагъэмкIэ кIэгъожьырэп.

— Унэм сисыным нахьи сылэжьэныр къыхэсэхы. Мафэм сыхьатэу Iоф зэрэсшIагъэм телъытыгъэу ахъщэ къысаты, — къытфеIуатэ тигущыIэгъу. — Мэзэ заулэу еджапIэм сызымыкIорэм Iоф зысшIэкIэ, гухэлъэу сшIыгъэхэр къыздэхъунхэу сэгугъэ, сянэ-сятэхэми IэпыIэгъу сафэхъущт. Сыпшъыгъэу унэм сызыкIожькIэ, сянэ-сятэхэми сырагъэджэныр зэрафэмыпсынкIэр зэхэсэшIэ.

Руслъан, илъэс 15 ыныбжь:

— IофшIэпIэ чIыпIэ сылъыхъурэп, еджэгъу уахътэр къызэрэсыухэу сызщыщ къуаджэм сэкIожьы. Сянэ-сятэхэм IэпыIэгъу сафэхъу. Ахъщэ къэзгъэхъэнэуи сыфай, ау ны-тыхэми сишIуагъэ язгъэкIы сшIоигъу, — къытиIуагъ ащ.

КIэлэгъу уахътэм къыгъэзэжьыщтэп, ар зэрифэшъуашэу ныбжьыкIэхэм агъакIо ашIоигъу, ау Iоф ашIэнэу зырагъажьэкIэ, ахъщэр къыздикIырэр зэхашIэ, ащ нахь фэсакъых. ЩыIэныгъэм нэмыкIынэхэмкIэ еплъых, зэрэзекIощтхэм егупшысэхэу, гулъытэ яIэу къэтэджых.

ГЪОНЭЖЬЫКЪО Сэтэнай.