IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат культурнэ кIэным ипсэуалъэхэм якъэухъумэн ыкIи ягъэфедэн фэгъэзэгъэ ГъэIорышIапIэм ипащэу ЦIыпIынэ Рустем тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъоу дыриIагъэм ведомствэм Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх.

КъумпIыл Мурат зэдэгущыIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, обществэм тарихъ гупшысэ иIэным фэшI культурнэ кIэныр къэухъумэгъэным имэхьанэ кIигъэтхъыгъ, мы лъэныкъом епхыгъэ къэралыгъо политикэр гъэцэкIэгъэнымкIэ УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцухэрэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэр анахь шъхьаIэу къыгъэнэфагъ.

— Тарихъ бай зиIэ тиреспубликэу, археологием исаугъэт пчъагъэ зэрытым икультурнэ-тарихъ кIэн къэухъумэгъэным мэхьанэшхо иI. Проектхэу зэкIэ дгъэцакIэхэрэм хэушъхьафыкIыгъэ тарихъ-культурнэ экспертизэ акIу, псэолъэшIыныр зыщыкIохэрэ чIыпIэхэм археологическэ етIэнхэр ащызэхэщэгъэнхэр ащ къыдыхэлъытагъ. Къуаджэу Мэфэхьаблэ дэжь мы уахътэм щытшIырэ транспорт зэхэкIыпIэм блэкIыгъэ илъэсым археологическэ экспедицие щызэхащагъ. ТапэкIи титарихъ шъхьэкIафэ фэтшIызэ, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм ар къафызэтедгъэнэным Iоф дэтшIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

ЦIыпIынэ Рустем къызэриIуагъэмкIэ, республикэм щагъэцэкIэрэ псэолъэшI IофшIэнхэм ГъэIорышIапIэр ащыгъуазэу, лъэныкъохэм азыфагу зэгурыIоныгъэ зэрилъым ишIуагъэкIэ археологическэ кIэным иобъект 240-рэ фэдиз къызэтырагъэнэжьыгъ. Пшъэрылъхэу агъэцакIэхэрэм ащыщ хэбзэгъэуцугъэм димыштэу чIыгум етIэхэрэм апэшIуекIогъэныр. Мыщ епхыгъэ Iофтхьэбзэ 592-рэ ГъэIорышIапIэм испециалистхэм рагъэкIокIыгъ, шапхъэхэм адимыштэу археологическэ кIэным ипсэуалъэхэм ятIэщтыгъэхэу гъогогъу 25-рэ къыхагъэщыгъ. А къэбархэр хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм аIэкIагъэхьагъэх.

Мэхьанэшхо зэратырэ лъэныкъохэм ащыщ культурнэ кIэным иобъектыкIэхэр гъэунэфыгъэнхэм иIофыгъо. Мы аужырэ илъэси 10-м къыкIоцI ахэм япчъагъэ проценти 141-кIэ нахьыбэ хъугъэ, мы уахътэм ахэр 3788-рэ мэхъу.

ЗэдэгущыIэгъум къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, къэралыгъом иархеолог цIэрыIохэм Адыгеир непи ашIогъэшIэгъон. Мы аужырэ илъэси 9-м къыкIоцI шъолъырым археологическэ экспедицие 66-мэ Iоф щашIагъ, ахэм ащыщэу тIум апэIухьэгъэ мылъкур республикэ бюджетым къыхахыгъ.

Мы уахътэм археологическэ комплексэу «Шушук» зыфиIорэм ушэтынхэр щырагъэжьэжьыгъэх, ащ пэщэныгъэ дызезыхьэрэр шIэныгъэлэжьэу Владимир Эрлих ары. ГумэкIыгъо шъхьаIэу зигугъу къашIыгъэр мы лъэныкъом фэгъэзэгъэ специалистхэр — непэ Iоф зышIэн зылъэкIыщтхэ археологхэр республикэм зэрэфимыкъухэрэр ары.

— Культурэм ыкIи тарихъым ясаугъэтхэр къэухъумэгъэнхэм ыкIи зэгъэшIэгъэнхэм пае екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къыхэтхын фае: чIыпIэм елъытыгъэу ахэр къэухъумэгъэнхэр ыкIи зэгъэшIэгъэнхэр, экскурсионнэ маршрутхэр гъэпсыгъэнхэр, тарихъ зекIоным зызэриушъомбгъурэр къыдэтлъытэзэ тарихъ кIэныр нахь зэлъягъэшIэгъэныр, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.

Мы IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэр нахь тэрэзэу зэгъэшIэгъэн, культурнэ кIэным ипсэуалъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ ыкIи гъэфедэгъэнхэмкIэ щыIэхэ предложениехэм АР-м иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо щыхэплъэнхэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къафишIыгъ.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.