КУЛЬТУРЭР

Макъэр тамэм еIэты

ЩыIэныгъэр зэптыгъэ сэнэхьатым урыгушхон фаеу зылъытэхэрэм къэбар гъэшIэгъонэу къыпфаIотэн алъэкIыщтыр макIэп. ОрэдыIо цIэрыIохэу Жэнэ

Макъэр тамэм еIэты

ЩыIэныгъэр зэптыгъэ сэнэхьатым урыгушхон фаеу зылъытэхэрэм къэбар гъэшIэгъонэу къыпфаIотэн алъэкIыщтыр макIэп. ОрэдыIо цIэрыIохэу Жэнэ

Сурэтыр иIотакIу

Новокузнецкэ изаводхэм ащыщ щыригъажьи Николай Ротко искусствэм цIэрыIо щыхъугъ. Живописым гукIэ зыритыгъ. Сурэтэу ышIыхэрэмкIэ дунаим щыхъурэ-щышIэрэмрэ еплъыкIэу ащ фыриIэмрэ зэфихьысыжьынхэр шэнышIу фэхъугъ.

Сурэтыр иIотакIу

Новокузнецкэ изаводхэм ащыщ щыригъажьи Николай Ротко искусствэм цIэрыIо щыхъугъ. Живописым гукIэ зыритыгъ. Сурэтэу ышIыхэрэмкIэ дунаим щыхъурэ-щышIэрэмрэ еплъыкIэу ащ фыриIэмрэ зэфихьысыжьынхэр шэнышIу фэхъугъ.

САБЫЙХЭМ ЯДУНАЙ

Янэ цIыкIур къэкIожьы Амиррэ инанэрэ мафэ къэс, адрэхэр зызэбгырыкIыхэкIэ, язакъоу унэм къызэденэх: зэдэшхэх, зэдэгущыIэх, зэрэгъэджэгух. Ауми, шъэожъыем имамэ зэримысыр зыкIи щыгъупшэрэп.

САБЫЙХЭМ ЯДУНАЙ

Янэ цIыкIур къэкIожьы Амиррэ инанэрэ мафэ къэс, адрэхэр зызэбгырыкIыхэкIэ, язакъоу унэм къызэденэх: зэдэшхэх, зэдэгущыIэх, зэрэгъэджэгух. Ауми, шъэожъыем имамэ зэримысыр зыкIи щыгъупшэрэп.

Гъатхэ

Илъэсым охътэ дэй иIэп: кIымаф, гъатхэ, гъэмаф, бжыхьэ. Ахэр ашъокIи, яшэнкIи зэфэшъхьафых — фыжьых, чъыIэх; шхъуантIэх, фабэх; жъоркъых, чэфых; гъэбэжъух, дышъэ пкIашъэх.

Гъатхэ

Илъэсым охътэ дэй иIэп: кIымаф, гъатхэ, гъэмаф, бжыхьэ. Ахэр ашъокIи, яшэнкIи зэфэшъхьафых — фыжьых, чъыIэх; шхъуантIэх, фабэх; жъоркъых, чэфых; гъэбэжъух, дышъэ пкIашъэх.

IОФ ЗЫМЫШIЭРЭР АГЪАШХЭРЭП

Пщыжъ горэм пшъэшъэ дэхэ дэдэ иIагъ шъхьахынэ дэдэу, ыIэ зыми емыкIоу. ГыкIэшъущтыгъэп, дэшъущтыгъэп, пщэрыхьашъущтыгъэп. Бэ ащ псэлъыхъоу къыфакIощтыгъэр, ау изэрэщыт къызашIэкIэ, зыIурагъэхыжьыщтыгъ.

IОФ ЗЫМЫШIЭРЭР АГЪАШХЭРЭП

Пщыжъ горэм пшъэшъэ дэхэ дэдэ иIагъ шъхьахынэ дэдэу, ыIэ зыми емыкIоу. ГыкIэшъущтыгъэп, дэшъущтыгъэп, пщэрыхьашъущтыгъэп. Бэ ащ псэлъыхъоу къыфакIощтыгъэр, ау изэрэщыт къызашIэкIэ, зыIурагъэхыжьыщтыгъ.

Зэфэхьысыжьхэр мурадхэм япхыгъэх

Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иколлегие игъэкIотыгъэ зэхэсыгъо тыгъуасэ иIагъ. Къэралыгъо филармонием щыкIогъэ зэхахьэм зэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх. 2017-рэ илъэсым телъытэгъэ пшъэрылъхэр зэрагъэцэкIэщтхэм, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.

Зэфэхьысыжьхэр мурадхэм япхыгъэх

Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иколлегие игъэкIотыгъэ зэхэсыгъо тыгъуасэ иIагъ. Къэралыгъо филармонием щыкIогъэ зэхахьэм зэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх. 2017-рэ илъэсым телъытэгъэ пшъэрылъхэр зэрагъэцэкIэщтхэм, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.

Лъэпкъхэр зэфещэх

«ИлъэсыкIэ мэфэкI» зыфиIорэ зэхахьэр республикэм и Лъэпкъ музей гъэтхапэм и 21-м щыкIуагъ. Мыекъуапэ щыпсэурэмэ ямызакъоу, республикэм икъуаджэхэм къарыкIыгъэхэр мэфэкIым хэлэжьагъэх.

Лъэпкъхэр зэфещэх

«ИлъэсыкIэ мэфэкI» зыфиIорэ зэхахьэр республикэм и Лъэпкъ музей гъэтхапэм и 21-м щыкIуагъ. Мыекъуапэ щыпсэурэмэ ямызакъоу, республикэм икъуаджэхэм къарыкIыгъэхэр мэфэкIым хэлэжьагъэх.

Тарихъым иIотакIох

Къырым ыкIи Севастополь Урысыем къызэрэхэхьажьыгъэхэм фэгъэхьыгъэу Адыгеим исурэтышIхэм яIофшIагъэ икъэгъэлъэгъон Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ. Къэралыгъо Iофтхьабзэу 2014 — 2018-рэ илъэсхэм культурэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным зэхахьэр епхыгъ.

Тарихъым иIотакIох

Къырым ыкIи Севастополь Урысыем къызэрэхэхьажьыгъэхэм фэгъэхьыгъэу Адыгеим исурэтышIхэм яIофшIагъэ икъэгъэлъэгъон Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ. Къэралыгъо Iофтхьабзэу 2014 — 2018-рэ илъэсхэм культурэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным зэхахьэр епхыгъ.

Олимпиадэр зэфашIыжьыгъ

Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет унашъоу ышIыгъэм диштэу гъэтхапэм и 13-м къыщегъэжьагъэу и 18-м нэс ятIонэрэ Дунэе зэнэкъокъоу «Кавказ хьисап олимпиадэр» тишъолъыр щызэхащагъ.

Олимпиадэр зэфашIыжьыгъ

Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет унашъоу ышIыгъэм диштэу гъэтхапэм и 13-м къыщегъэжьагъэу и 18-м нэс ятIонэрэ Дунэе зэнэкъокъоу «Кавказ хьисап олимпиадэр» тишъолъыр щызэхащагъ.

НыбжьыкIэхэм адыгабзэр язгъэхьы зыхъукIэ ары сызынасыпышIор

Адыгэ тхыбзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, КъБКъУ-м адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу Тэнашъ (Надзырэ) Тэмарэ Мэлил ыпхъум зэдэгущыIэгъу дытиIагъ.

НыбжьыкIэхэм адыгабзэр язгъэхьы зыхъукIэ ары сызынасыпышIор

Адыгэ тхыбзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, КъБКъУ-м адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу Тэнашъ (Надзырэ) Тэмарэ Мэлил ыпхъум зэдэгущыIэгъу дытиIагъ.

Ныдэлъфыбзэм имэхьанэ къеIыхы хъущтэп

1973-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Шэуджэн Джантыгъэ Мыхьамодэ ыпхъум кIэлэегъаджэу Iоф ешIэ, илъэс 45-рэ хъугъэу къуаджэу Джамбэчые дэт гурыт еджапIэм адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэ щарегъэхьы.

Ныдэлъфыбзэм имэхьанэ къеIыхы хъущтэп

1973-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Шэуджэн Джантыгъэ Мыхьамодэ ыпхъум кIэлэегъаджэу Iоф ешIэ, илъэс 45-рэ хъугъэу къуаджэу Джамбэчые дэт гурыт еджапIэм адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэ щарегъэхьы.

Фольклорыр кIаугъуае

Фольклорыр — лъэпкъым зэIуигъэкIэгъэ акъылугъоигъ. Мы шIэныгъэ Iахьышхом Iоф дэзышIэрэ отдел гъэнэфагъэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэращэм ыцIэ зыхьырэм иI, ащ ипащэр филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Цуекъо Нэфсэт. Зыфэгъэзэгъэ отделым иIофшIэн зэрэзэхэщагъэм, анахь къыхэщэу зыдэлэжьэхэрэ лъэныкъохэм къатедгъэгущыIэмэ тшIоигъоу ащ бэмышIэу

Фольклорыр кIаугъуае

Фольклорыр — лъэпкъым зэIуигъэкIэгъэ акъылугъоигъ. Мы шIэныгъэ Iахьышхом Iоф дэзышIэрэ отдел гъэнэфагъэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэращэм ыцIэ зыхьырэм иI, ащ ипащэр филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Цуекъо Нэфсэт. Зыфэгъэзэгъэ отделым иIофшIэн зэрэзэхэщагъэм, анахь къыхэщэу зыдэлэжьэхэрэ лъэныкъохэм къатедгъэгущыIэмэ тшIоигъоу ащ бэмышIэу

ИлъэсыкIэм итарихъ

Мы аужырэ илъэсхэм тиреспубликэ адыгэ ИлъэсыкIэр щагъэмэфэкIэу аублэжьыгъ. Мы мэфэкIыр тилъэпкъ ишэн-хэбзэ дахэу тищыIэныгъэ къыхэхьажьыгъэмэ ащыщ хъугъэ.

ИлъэсыкIэм итарихъ

Мы аужырэ илъэсхэм тиреспубликэ адыгэ ИлъэсыкIэр щагъэмэфэкIэу аублэжьыгъ. Мы мэфэкIыр тилъэпкъ ишэн-хэбзэ дахэу тищыIэныгъэ къыхэхьажьыгъэмэ ащыщ хъугъэ.

МэфэкIыр ашIогъэшIэгъон

Адыгэхэм ИлъэсыкIэр нахьыпэкIэ зэрагъэмэфэкIыщтыгъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Мыекъуапэ дэт IофшIапIэу «Нанэм» щыкIуагъ. Хабзэм икъулыкъушIэхэр, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» хэтхэр, творческэ купхэр, лъэпкъ шIэжьыр зышIогъэшIэгъонхэр мэфэкIым щызэIукIагъэх.

МэфэкIыр ашIогъэшIэгъон

Адыгэхэм ИлъэсыкIэр нахьыпэкIэ зэрагъэмэфэкIыщтыгъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Мыекъуапэ дэт IофшIапIэу «Нанэм» щыкIуагъ. Хабзэм икъулыкъушIэхэр, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» хэтхэр, творческэ купхэр, лъэпкъ шIэжьыр зышIогъэшIэгъонхэр мэфэкIым щызэIукIагъэх.

Уикъуаджэ, уистаницэ е уикъутыр ятарихъ зэгъашIэ

Зышъхьэ зылъытэжьырэ цIыфымкIэ лъэпкъым игъогу, къуаджэм ыкIи нэмыкI псэу-пIэхэм ятарихъ шъыпкъэм тетэу зэгъэшIэгъэным мэхьанэшхо яI. Щэч хэлъэп  уиблэкIыгъэ ущыгъозэным уапэкIэ узэригъаплъэрэм. Ау нэбгырэ бэдэдэ уIукIэ-щтэп мы лъэныкъомкIэ шIэныгъэ IэкIэлъэу. АР-м ишIэныгъэлэжьхэм джары Адыгеим ичIыпIацIэхэмкIэ, псэупIэ чIыпIэхэмкIэ гъэзагъэу Iоф ашIэныр къызыхэкIыгъэр.

Уикъуаджэ, уистаницэ е уикъутыр ятарихъ зэгъашIэ

Зышъхьэ зылъытэжьырэ цIыфымкIэ лъэпкъым игъогу, къуаджэм ыкIи нэмыкI псэу-пIэхэм ятарихъ шъыпкъэм тетэу зэгъэшIэгъэным мэхьанэшхо яI. Щэч хэлъэп  уиблэкIыгъэ ущыгъозэным уапэкIэ узэригъаплъэрэм. Ау нэбгырэ бэдэдэ уIукIэ-щтэп мы лъэныкъомкIэ шIэныгъэ IэкIэлъэу. АР-м ишIэныгъэлэжьхэм джары Адыгеим ичIыпIацIэхэмкIэ, псэупIэ чIыпIэхэмкIэ гъэзагъэу Iоф ашIэныр къызыхэкIыгъэр.

ШIушIагъэр къызэтэжьырэ цIыф

Урысыем ищытхъуцIэу къыфаусыгъэр макIэп. Правительствэм ишIухьафтынэу «Душа России» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. Адыгэ Республикэм инарод-нэ артист. Краснодар краим, Абхъа-зым, фэшъхьафхэм къыфаусыгъэхэ щытхъуцIэхэр тарихъым хэкIокIэщтхэп. Къулэ Амэрбый щытхъоу фаIощтым пае Iоф ышIагъэу пчыхьэзэхахьэм зыми къыщиIуагъэп. Исэнэхьат гухахъо хегъуатэ.

ШIушIагъэр къызэтэжьырэ цIыф

Урысыем ищытхъуцIэу къыфаусыгъэр макIэп. Правительствэм ишIухьафтынэу «Душа России» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. Адыгэ Республикэм инарод-нэ артист. Краснодар краим, Абхъа-зым, фэшъхьафхэм къыфаусыгъэхэ щытхъуцIэхэр тарихъым хэкIокIэщтхэп. Къулэ Амэрбый щытхъоу фаIощтым пае Iоф ышIагъэу пчыхьэзэхахьэм зыми къыщиIуагъэп. Исэнэхьат гухахъо хегъуатэ.

Адыгэ къашъор дунаим щалъэгъущт

ТелефонкIэ къатыгъ. Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу Игорь Моисеевым ыцIэ зыхьырэр илъэс 80 мэхъу. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Театрэшхом гъэтхапэм и 17-м щыкIощт.

Адыгэ къашъор дунаим щалъэгъущт

ТелефонкIэ къатыгъ. Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу Игорь Моисеевым ыцIэ зыхьырэр илъэс 80 мэхъу. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Театрэшхом гъэтхапэм и 17-м щыкIощт.

Адыгабзэм, шэн-хабзэхэм яухъумакIу

Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм Iэнэ хъураеу щыкIуагъэм бэшIа­гъэу тежэщтыгъ.

Адыгабзэм, шэн-хабзэхэм яухъумакIу

Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм Iэнэ хъураеу щыкIуагъэм бэшIа­гъэу тежэщтыгъ.

Бзэр — саугъэт лъапI

Адыгабзэм адыгэ лъэпкъым ­ихъишъи, ишэн-хабзэхэри къызэлъеубытых. Ары ыкIи лъэпкъым ыбзэ зыкIигъэлъапIэрэри, къызкIиухъумэрэри.

Бзэр — саугъэт лъапI

Адыгабзэм адыгэ лъэпкъым ­ихъишъи, ишэн-хабзэхэри къызэлъеубытых. Ары ыкIи лъэпкъым ыбзэ зыкIигъэлъапIэрэри, къызкIиухъумэрэри.

Адыгабзэр иорэд

Кавказ шъолъырым иорэдыIо цIэрыIоу Быщтэкъо Азэмат ипчыхьэзэхахьэхэр сыдигъуи гъэшIэгъонэу Мыекъуапэ щэкIох.

Адыгабзэр иорэд

Кавказ шъолъырым иорэдыIо цIэрыIоу Быщтэкъо Азэмат ипчыхьэзэхахьэхэр сыдигъуи гъэшIэгъонэу Мыекъуапэ щэкIох.

Сиадыгабз

2000-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ и 10-м АР-м и Президент и УнашъокIэ гъэтхапэм и 14-р адыга­бзэмрэ адыгэ тхыбзэмрэ я Мафэу агъэнэфагъ.

Сиадыгабз

2000-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ и 10-м АР-м и Президент и УнашъокIэ гъэтхапэм и 14-р адыга­бзэмрэ адыгэ тхыбзэмрэ я Мафэу агъэнэфагъ.

ГущыIэм ыкIуачI

«ГущыIэр цIыф лъэпкъым итарихъ щыщ, ащ къеты. ГущыIэр аукъодыеу зэхъокIыгъи, зэблэхъугъи хъурэп, ащ пэпчъ тарихъ гъэнэфагъэ пылъ, бзэм ихэбзэ гъэнэфагъэмэ къапкъырэкIы». Тхьаркъохъо Юныс.

ГущыIэм ыкIуачI

«ГущыIэр цIыф лъэпкъым итарихъ щыщ, ащ къеты. ГущыIэр аукъодыеу зэхъокIыгъи, зэблэхъугъи хъурэп, ащ пэпчъ тарихъ гъэнэфагъэ пылъ, бзэм ихэбзэ гъэнэфагъэмэ къапкъырэкIы». Тхьаркъохъо Юныс.

Лъэпкъхэм язэхэщакIу

Адыгэхэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъохэм, Урысыем ишъолъырхэм ащызэлъашIэу Нэфышъэ Чэримэ иконцерт неущ Мыекъуапэ щыкIощт.

Лъэпкъхэм язэхэщакIу

Адыгэхэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъохэм, Урысыем ишъолъырхэм ащызэлъашIэу Нэфышъэ Чэримэ иконцерт неущ Мыекъуапэ щыкIощт.

ЯорэдкIэ, якъашъокIэ узыIэпащэ

Бзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ кон­цертхэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филар­моние, Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу В.И. Лениным ыцIэ зыхьырэм, къалэм изыгъэпсэфыпIэ парк, нэ­мыкI­хэм ащыкIуагъэх.

ЯорэдкIэ, якъашъокIэ узыIэпащэ

Бзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ кон­цертхэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филар­моние, Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу В.И. Лениным ыцIэ зыхьырэм, къалэм изыгъэпсэфыпIэ парк, нэ­мыкI­хэм ащыкIуагъэх.