КУЛЬТУРЭР

ТхьамыкIагъор тщымыгъупшэрэми…

Театрализованнэ шъыгъо Iофтхьабзэу илъэс къэс Мыекъуапэ щызэхащэрэм Адыгеим инароднэ артисткэу Уджыхъу Мариет Къуекъо Налбый ирассказэу «Абдзахэмэ ян» зыфиIорэм къыщеджэу бэшIагъэу щызэхэсхыгъагъ. Залышхом жьы къымыщэу тхьамыкIэгъошхом икъэбар едэIугъ, цIыфхэм ащыщыбэхэм анэпс къэкIуагъ.

ТхьамыкIагъор тщымыгъупшэрэми…

Театрализованнэ шъыгъо Iофтхьабзэу илъэс къэс Мыекъуапэ щызэхащэрэм Адыгеим инароднэ артисткэу Уджыхъу Мариет Къуекъо Налбый ирассказэу «Абдзахэмэ ян» зыфиIорэм къыщеджэу бэшIагъэу щызэхэсхыгъагъ. Залышхом жьы къымыщэу тхьамыкIэгъошхом икъэбар едэIугъ, цIыфхэм ащыщыбэхэм анэпс къэкIуагъ.

Лъэпкъ къупщхьэ

Уи щIыхуэ бопшыныж, си лъэпкъыжь пагэ, Уи щIыхуэ бопшыныж. Уэ зыпIэтат егъэлеяуэ лъагэу, Иджы укъокIурэхыж.

Лъэпкъ къупщхьэ

Уи щIыхуэ бопшыныж, си лъэпкъыжь пагэ, Уи щIыхуэ бопшыныж. Уэ зыпIэтат егъэлеяуэ лъагэу, Иджы укъокIурэхыж.

НыбжьыкIэхэм ящыкIэгъэ къэгъэлъэгъон

Адыгэ Республикэм культурэмкIэ исурэт къэгъэлъэгъуапIэ къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр щыIэныгъэм изэхъокIыныгъэхэм яхьылIагъ. Кавказ заор заухыгъэр илъэси 153-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм ныбжьыкIабэ зэрэхэлэжьагъэм мэхьэнэ ин етэты.

НыбжьыкIэхэм ящыкIэгъэ къэгъэлъэгъон

Адыгэ Республикэм культурэмкIэ исурэт къэгъэлъэгъуапIэ къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр щыIэныгъэм изэхъокIыныгъэхэм яхьылIагъ. Кавказ заор заухыгъэр илъэси 153-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм ныбжьыкIабэ зэрэхэлэжьагъэм мэхьэнэ ин етэты.

Орэдым зэфищэщтых

Мэкъуогъум и 21-м къыщыублагъэу и 23-м нэс фестивалэу «Гринландия» зыфиIорэр къалэу Киров, псыхъоу Быстрицэ инэпкъ щыкIощт. Хэлажьэ зышIоигъо пстэури ащ къырагъэблагъэ.

Орэдым зэфищэщтых

Мэкъуогъум и 21-м къыщыублагъэу и 23-м нэс фестивалэу «Гринландия» зыфиIорэр къалэу Киров, псыхъоу Быстрицэ инэпкъ щыкIощт. Хэлажьэ зышIоигъо пстэури ащ къырагъэблагъэ.

ШIэныгъэлэжьым фэгъэхьыгъэ гущыI

Филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Щытхъу тамыгъэу «Закон. Пшъэрылъ. ЦIыфыгъ.» зыфиIорэр къызыфагъэшъошагъэу, шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемикэу, ГУАРИ-м литературэмкIэ иотдел инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Мамый Руслъан Хьилымэ ыкъом ыныбжь

ШIэныгъэлэжьым фэгъэхьыгъэ гущыI

Филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Щытхъу тамыгъэу «Закон. Пшъэрылъ. ЦIыфыгъ.» зыфиIорэр къызыфагъэшъошагъэу, шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемикэу, ГУАРИ-м литературэмкIэ иотдел инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Мамый Руслъан Хьилымэ ыкъом ыныбжь

МэфэкI зэхахьэхэр

Илъэс къэс, шэнышIу зэрэхъугъэу, жъоныгъуакIэм и 18-м музейхэм я Дунэе мафэ тэгъэмэфэкIы. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр республикэм имузейхэм, культурэм иIофшIапIэхэм непэ ащыкIощтых.

МэфэкI зэхахьэхэр

Илъэс къэс, шэнышIу зэрэхъугъэу, жъоныгъуакIэм и 18-м музейхэм я Дунэе мафэ тэгъэмэфэкIы. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр республикэм имузейхэм, культурэм иIофшIапIэхэм непэ ащыкIощтых.

Псыхъохэм псыр къащыдэкIоягъ

Гъатхэм сыдигъокIи псыхъохэр янэпкъхэм къадэкIынхэм ищынагъо къэуцу. ЖъоныгъуакIэр къизыхьагъэм къыщегъэжьагъэу мазэм ощхэу къещхынэу щытым ипроцент 50-м къыщегъэжьагъэу 80-м нэсэу Адыгеим щыIагъ. Къушъхьэхэм осэу ателъыр зэрэжъурэм къыхэкIэу республикэм ит псыхъохэм псыр къащыдэкIоягъ. Гидрологхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр псыхъо анахь инхэу Шъхьэгуащ, Фарз

Псыхъохэм псыр къащыдэкIоягъ

Гъатхэм сыдигъокIи псыхъохэр янэпкъхэм къадэкIынхэм ищынагъо къэуцу. ЖъоныгъуакIэр къизыхьагъэм къыщегъэжьагъэу мазэм ощхэу къещхынэу щытым ипроцент 50-м къыщегъэжьагъэу 80-м нэсэу Адыгеим щыIагъ. Къушъхьэхэм осэу ателъыр зэрэжъурэм къыхэкIэу республикэм ит псыхъохэм псыр къащыдэкIоягъ. Гидрологхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр псыхъо анахь инхэу Шъхьэгуащ, Фарз

«Ошъутенэм» игугъэ-лъагъу

Къэлэ литобъединениеу «Ошъутенэр» творческэ цIыфыбэмэ лъэгъо мафэ афэхъугъ литературэм хэхьанхэмкIэ, ахэр джы Адыгеим иусакIох ыкIи ипрозаикых.

«Ошъутенэм» игугъэ-лъагъу

Къэлэ литобъединениеу «Ошъутенэр» творческэ цIыфыбэмэ лъэгъо мафэ афэхъугъ литературэм хэхьанхэмкIэ, ахэр джы Адыгеим иусакIох ыкIи ипрозаикых.

ГугъапIэ къэзытырэ зэIукIапIэхэр

Хэхэс адыгэм идунай лъэпкъыр къэозыгъэшIэрэ нэшанэхэр нахь хэолъэгъукIых. Хэкум щыпсэухэрэмкIэ тиер тIэкIэзын, тшIокIодын Iоу тшIэрэп. ОрэдкIи, къашъокIи, театрэкIи тыбай. Тикультурэ тигъусэу тичIыгу тыщэпсэу. IэкIыбым щыIэхэр ащ щэкIэх, арышъ, адыгэ цыпэ зыхэлъ пстэури ашIолъапI, зэрэадыгэхэр къыхаушъхьафыкIы.

ГугъапIэ къэзытырэ зэIукIапIэхэр

Хэхэс адыгэм идунай лъэпкъыр къэозыгъэшIэрэ нэшанэхэр нахь хэолъэгъукIых. Хэкум щыпсэухэрэмкIэ тиер тIэкIэзын, тшIокIодын Iоу тшIэрэп. ОрэдкIи, къашъокIи, театрэкIи тыбай. Тикультурэ тигъусэу тичIыгу тыщэпсэу. IэкIыбым щыIэхэр ащ щэкIэх, арышъ, адыгэ цыпэ зыхэлъ пстэури ашIолъапI, зэрэадыгэхэр къыхаушъхьафыкIы.

Анжеликэ ипчыхьэзэхахь

Адыгэ Республикэм, Къэрэщэе-Щэрджэсым язаслу-женнэ артисткэу Нэчэс Анжеликэ иконцерт жъоны-гъуакIэм и 19-м Мыекъуапэ щыкIощт. Пчыхьэзэ-хахьэр гъэшIэгъон зэрэхъущтыр къыдэтлъыти, орэдыIом гущыIэгъу тыфэхъугъ.

Анжеликэ ипчыхьэзэхахь

Адыгэ Республикэм, Къэрэщэе-Щэрджэсым язаслу-женнэ артисткэу Нэчэс Анжеликэ иконцерт жъоны-гъуакIэм и 19-м Мыекъуапэ щыкIощт. Пчыхьэзэ-хахьэр гъэшIэгъон зэрэхъущтыр къыдэтлъыти, орэдыIом гущыIэгъу тыфэхъугъ.

ДышъэкI зэшыпхъухэм ядышъэид

Лъэпкъ Iэпэщысэхэм яшIынкIэ IэпэIасэхэр IэкIыб хэгъэгухэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ядунай бэрэ уапэ къыщыще-фэх. ПхъашIэхэри, тыжьына-шIэхэри, гъукIэхэри, дакIо-хэри мымакIэу ахэм ахэтых. Ащ фэдэу Истанбыл тизычэ-зыу кIогъу нэIуасэ къыщыт-шIыгъэх ДышъэкI зэшыпхъу-хэу Элмасрэ Айщэрэ.

ДышъэкI зэшыпхъухэм ядышъэид

Лъэпкъ Iэпэщысэхэм яшIынкIэ IэпэIасэхэр IэкIыб хэгъэгухэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ядунай бэрэ уапэ къыщыще-фэх. ПхъашIэхэри, тыжьына-шIэхэри, гъукIэхэри, дакIо-хэри мымакIэу ахэм ахэтых. Ащ фэдэу Истанбыл тизычэ-зыу кIогъу нэIуасэ къыщыт-шIыгъэх ДышъэкI зэшыпхъу-хэу Элмасрэ Айщэрэ.

Унагъом уегъэгъуазэ

КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр сурэтышIхэу Павел ыкIи Наталья Мартыненкэхэм яIофшIагъэ фэгъэхьыгъ.

Унагъом уегъэгъуазэ

КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр сурэтышIхэу Павел ыкIи Наталья Мартыненкэхэм яIофшIагъэ фэгъэхьыгъ.

Мыпшъыжьырэ шIэныгъэлэжь, тхакIо

Мамый Руслъан Хьилым ыкъор 1937-рэ илъэсым жъоныгъокIэ мазэм и 10-м Теуцожь районым итыгъэ къуаджэу Шыхьанчэрыехьаблэ, Краснодар псыубытыпIэр ашIы зэхъум агъэкощыгъэм къыщыхъугъ.

Мыпшъыжьырэ шIэныгъэлэжь, тхакIо

Мамый Руслъан Хьилым ыкъор 1937-рэ илъэсым жъоныгъокIэ мазэм и 10-м Теуцожь районым итыгъэ къуаджэу Шыхьанчэрыехьаблэ, Краснодар псыубытыпIэр ашIы зэхъум агъэкощыгъэм къыщыхъугъ.

Мариет инасып

Мариет ищыIэныгъэ зэманитIоу гощыгъэ хъугъэ: «унагъом зесымрэ» ыкIи «къызекIыжьымрэ». ОхътитIум язэу нахь тхъагъоу ежь ылъытэрэм уехъырэхъышэжьынэу щытэп.

Мариет инасып

Мариет ищыIэныгъэ зэманитIоу гощыгъэ хъугъэ: «унагъом зесымрэ» ыкIи «къызекIыжьымрэ». ОхътитIум язэу нахь тхъагъоу ежь ылъытэрэм уехъырэхъышэжьынэу щытэп.

ЫшIагъэм фыкIэгъожьырэп

Филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, критикэу Мамый Руслъан ыныбжь илъэс 80 хъугъэ

ЫшIагъэм фыкIэгъожьырэп

Филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, критикэу Мамый Руслъан ыныбжь илъэс 80 хъугъэ

1918-рэ илъэс фыртынэ гуимыкIыжьыр

Къат Теуцожь Мэдинэ ыкъор зэлъашIэрэ сурэтышI, искусствэм лъэгъошIу пхырищыгъ. Ау ащ къыщыуцугъэп, ышIагъэм ыгу къыкIимыубытэу, гущыIэмкIэ зигъэзагъ — журналист гъэшIэгъонэу, тхэкIо-гупшысакIоу зыкъигъэлъэгъуагъ.

1918-рэ илъэс фыртынэ гуимыкIыжьыр

Къат Теуцожь Мэдинэ ыкъор зэлъашIэрэ сурэтышI, искусствэм лъэгъошIу пхырищыгъ. Ау ащ къыщыуцугъэп, ышIагъэм ыгу къыкIимыубытэу, гущыIэмкIэ зигъэзагъ — журналист гъэшIэгъонэу, тхэкIо-гупшысакIоу зыкъигъэлъэгъуагъ.

Мыжъосын

Июлым ипшIыкIутIум, 1943-рэ илъэсым станциеу Прохоровкэр шъхьафит ашIыжьызэ, фэхыгъэ дзакIохэм афэсэтхы. Ныор ыкъо, ыкъо дэжь къэкIуагъ, Мыжъосыным къэгъагъ тырилъхьагъ. Лъэхэсыгъ, мафэр дигъэкIуагъ, Лъфыгъэр IэшIуба, ыгуи зэхэхьагъ.   ЗэхишIэнэу ыпкъышъолы фабэ Мыжъо чъыIэм ыIэ къырегъачъэ. Бгъапэм таущтэу чIэфэшъун игуапэ! Ыкъо ыпашъхьэ

Мыжъосын

Июлым ипшIыкIутIум, 1943-рэ илъэсым станциеу Прохоровкэр шъхьафит ашIыжьызэ, фэхыгъэ дзакIохэм афэсэтхы. Ныор ыкъо, ыкъо дэжь къэкIуагъ, Мыжъосыным къэгъагъ тырилъхьагъ. Лъэхэсыгъ, мафэр дигъэкIуагъ, Лъфыгъэр IэшIуба, ыгуи зэхэхьагъ.   ЗэхишIэнэу ыпкъышъолы фабэ Мыжъо чъыIэм ыIэ къырегъачъэ. Бгъапэм таущтэу чIэфэшъун игуапэ! Ыкъо ыпашъхьэ

Адыгабзэр иорэд лъапI

ШIэжьым иIотакIу Лъэпкъ искусствэр дунаим щязыгъашIэу, Урысыем и Правительствэ ишIухьафтын къызыфагъэшъошагъэу, Адыгэ Респуб-ликэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» щытхъоу фаIорэм тегъэгушхо. Гъатхэм идэхэгъу мафэхэм Краснодар, Мыекъуапэ, Адыгеим икъуаджэхэм къащитыгъэ концертхэм цIыфыбэ яплъыгъ.

Адыгабзэр иорэд лъапI

ШIэжьым иIотакIу Лъэпкъ искусствэр дунаим щязыгъашIэу, Урысыем и Правительствэ ишIухьафтын къызыфагъэшъошагъэу, Адыгэ Респуб-ликэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» щытхъоу фаIорэм тегъэгушхо. Гъатхэм идэхэгъу мафэхэм Краснодар, Мыекъуапэ, Адыгеим икъуаджэхэм къащитыгъэ концертхэм цIыфыбэ яплъыгъ.

Мафэ къэс тяплъын тлъэкIыщт

Къалэу Мыекъуапэ километрэ 54-кIэ нахь пэмычыжьэ псэупIэхэм адэсхэр мафэ къэс къэлэ телевидением икъэтынхэм яплъынхэ алъэкIыщт.

Мафэ къэс тяплъын тлъэкIыщт

Къалэу Мыекъуапэ километрэ 54-кIэ нахь пэмычыжьэ псэупIэхэм адэсхэр мафэ къэс къэлэ телевидением икъэтынхэм яплъынхэ алъэкIыщт.

Иорэдхэм агъэныбжьыкIэ

Орэдусэу Бысыдж Мурат имэфэкI мафэ непэ хегъэунэфыкIы. Джамбэчые икIэлэцIыкIугъор щыкIуагъ, иунагъо Мыекъуапэ щэпсэу.

Иорэдхэм агъэныбжьыкIэ

Орэдусэу Бысыдж Мурат имэфэкI мафэ непэ хегъэунэфыкIы. Джамбэчые икIэлэцIыкIугъор щыкIуагъ, иунагъо Мыекъуапэ щэпсэу.

КъэшъуакIохэм язэнэкъокъу

Я V-рэ шъолъыр фестиваль-зэнэкъокъоу Мыекъуапэ щыкIуагъэм Адыгэ Республикэм икIэлэцIыкIу къэшъокIо ансамблэхэр щызэIукIагъэх. Къашъом и Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм ижюри пэщэныгъэ дызэрихьагъ Адыгеим инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу, республикэм иансамблэ цIэрыIоу «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу Хъоджэе Аслъан.

КъэшъуакIохэм язэнэкъокъу

Я V-рэ шъолъыр фестиваль-зэнэкъокъоу Мыекъуапэ щыкIуагъэм Адыгэ Республикэм икIэлэцIыкIу къэшъокIо ансамблэхэр щызэIукIагъэх. Къашъом и Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм ижюри пэщэныгъэ дызэрихьагъ Адыгеим инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу, республикэм иансамблэ цIэрыIоу «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу Хъоджэе Аслъан.

Поэзием иантологие итхылъышху

Мыщ фэдэ IофшIэгъэшхор зыпшъэ ифагъэр литературэм, тхылътедзэным ыкIи еджэным IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ УФ-м и ЗэхэщэкIо комитет ары. Тхылъыр Урысыем щыпсэурэ цIыф лъэпкъхэм ялитературэхэр нэм къыкIэзгъэуцоу гъэпсыгъэ: къыIуатэрэмкIи, шэпхъэ-хабзэмкIи, зэкIэлъыкIокIэ-зэгъэзэфэгъагъэу хэлъымкIи зыгорэм ебгъэпшэнэу щытэп, хъарзын.

Поэзием иантологие итхылъышху

Мыщ фэдэ IофшIэгъэшхор зыпшъэ ифагъэр литературэм, тхылътедзэным ыкIи еджэным IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ УФ-м и ЗэхэщэкIо комитет ары. Тхылъыр Урысыем щыпсэурэ цIыф лъэпкъхэм ялитературэхэр нэм къыкIэзгъэуцоу гъэпсыгъэ: къыIуатэрэмкIи, шэпхъэ-хабзэмкIи, зэкIэлъыкIокIэ-зэгъэзэфэгъагъэу хэлъымкIи зыгорэм ебгъэпшэнэу щытэп, хъарзын.

«КIэлэегъаджэр анахь шъхьаI»

Гъыщ Заремэ Адыгэ республикэ гимназием илъэс 25-рэ хъугъэу Iоф щешIэ. Аужырэ илъэс 12-м ублэпIэ классхэр регъаджэх. ЦIыф хьалэл, цIыф шъаб, пхъэшагъэкIэ сабыйхэм уадэзекIоныр шIотэрэзэп. КIэлэеджакIор еджэным фэщэгъэнымкIэ Заремэ IофшIакIэу IэкIэлъымкIэ кIэлэегъаджэхэм зэрадэгуащэрэм бэмышIэу сыришыхьатыгъ.

«КIэлэегъаджэр анахь шъхьаI»

Гъыщ Заремэ Адыгэ республикэ гимназием илъэс 25-рэ хъугъэу Iоф щешIэ. Аужырэ илъэс 12-м ублэпIэ классхэр регъаджэх. ЦIыф хьалэл, цIыф шъаб, пхъэшагъэкIэ сабыйхэм уадэзекIоныр шIотэрэзэп. КIэлэеджакIор еджэным фэщэгъэнымкIэ Заремэ IофшIакIэу IэкIэлъымкIэ кIэлэегъаджэхэм зэрадэгуащэрэм бэмышIэу сыришыхьатыгъ.

ШIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ иIахьышIу ахилъхьагъ

Адыгэ шъолъырми нэмыкI чIыпIабэми ащашIэрэ шIэныгъэлэжь цIэрыIоу, экономикэ шIэныгъэхэмкIэ Адыгеим иапэрэ докторэу, Адыгэ къэралыгъо университетым экономикэмрэ гъэIорышIэнымрэкIэ икафедрэ ипрофессорэу, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым экономикэмкIэ иотдел инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу, РАЕН-м ипрезидиум хэтэу, ащ и Адыгэ регион къутамэ итхьаматэу, Адыгэ Республикэм

ШIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ иIахьышIу ахилъхьагъ

Адыгэ шъолъырми нэмыкI чIыпIабэми ащашIэрэ шIэныгъэлэжь цIэрыIоу, экономикэ шIэныгъэхэмкIэ Адыгеим иапэрэ докторэу, Адыгэ къэралыгъо университетым экономикэмрэ гъэIорышIэнымрэкIэ икафедрэ ипрофессорэу, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым экономикэмкIэ иотдел инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу, РАЕН-м ипрезидиум хэтэу, ащ и Адыгэ регион къутамэ итхьаматэу, Адыгэ Республикэм

Яхабзэ къашъом щаIэты

Къашъом и Дунэе мафэ хэлэжьэгъэ артистхэм, еджакIохэм искусствэм дэхагъэу хэлъыр къагъэлъэгъуагъ. Концертхэм, зэнэкъокъухэм анахьэу къахэдгъэщырэр лъэпкъхэр нахьышIоу зэрэшIэнхэм, мамыр псэукIэр гъэпытэгъэным афэшI ащ фэдэ зэIукIэгъухэр зэрэтищыкIагъэхэр ары.

Яхабзэ къашъом щаIэты

Къашъом и Дунэе мафэ хэлэжьэгъэ артистхэм, еджакIохэм искусствэм дэхагъэу хэлъыр къагъэлъэгъуагъ. Концертхэм, зэнэкъокъухэм анахьэу къахэдгъэщырэр лъэпкъхэр нахьышIоу зэрэшIэнхэм, мамыр псэукIэр гъэпытэгъэным афэшI ащ фэдэ зэIукIэгъухэр зэрэтищыкIагъэхэр ары.