ЯIэпэIэсэныгъэ щыIэныгъэм дештэ

Лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ къэзыгъэлъагъохэрэм яIэпэIэсэныгъэ шэпхъэ лъагэхэм адештэ. ЯIофшIагъэ уасэу фашIырэм улъыплъэ зыхъукIэ, зэкIэми уащытхъу пшIоигъо охъу.

Хэгъэгум, республикэм ямэфэкI мафэхэм, адыгэ къуаем, адыгэ къэбым, адыгэ къужъым, нэмыкIхэм япхыгъэ мэфэкIхэм лъэпкъым иIэпэIасэхэр мыгъэ чанэу ахэлэжьагъэх. Адыгэ Республикэм щытхъоу къыфахьырэм тегъэгушхо.

ТIэшъу Нурбыйрэ Гостэкъо Руслъанрэ илъэсыбэ хъугъэу тинэIуасэх. Пхъэм хашIыкIхэрэ пкъыгъохэр лъэгъупхъэх. Уна­гъом ищыкIагъэхэ хьакъу-шыкъу­хэр, кушъэхэр IэпэIэсэныгъэшхо хэлъэу шIыгъэх. ПхъэкIычхэр музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм ахэхьэх — ахэри дахэу ашIых. Адыгэ Iанэм итеплъэ узыIэпещэ. ПхъэнтIэкIу цIыкIухэри къекIухэу гъэпсыгъэх. Пхъэм хэшIыкIыгъэ­хэ лагъэхэр лъэшэу гум рехьых.

— IофшIэнэу бгъэцэкIагъэм кIуачIэу, гупшысэу хэплъхьагъэр ор-орэу зыдэошIэжьы, — къытиIуагъ ТIэшъу Нурбый. — Адыгэ къуаем и Мафэ Мыекъопэ районым щыдгъэмэфэкIызэ, респуб­ликэм имэфэкI хэдгъэ­унэфыкIызэ къэгъэлъэгъонхэм ащызэхэсхыгъэр сщыгъупшэрэп. Нэбгырэ мин пчъагъэмэ тиIоф­шIагъэ алъэгъугъ.

Сыбыр, Мос­ква, Ростов хэкум, Краснодар краим, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэм ящыкIагъэхэу алъытэхэрэ пкъы­гъохэр ащэфыгъэх. Хьа­кIэхэм ташIогъэшIэгъоныгъ.
— КIэлэцIыкIу къызыфэхъугъэ унагъор кушъэм къыкIэупчIэмэ, джэуап зэгъэкIугъэ ептыжьы пшIоигъу, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Гостэкъо Руслъан. — Сабыир — тихэхъоныгъ. ЩыIэныгъэм тыкъыпкъырыкIызэ ти­IофшIэн зэхэтэщэ.

ЛIышэ Ахьмэд Джамбэчые щэпсэу. ИIофшIагъэхэр Москва, Адыгэ Республикэм, фэшъхьафхэм къащигъэлъэгъуагъэх. Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэр зызэхащагъэр илъэс 90-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэу къэралыгъо филармонием щыкIуагъэм А. ЛIышэм иIэшIагъэхэр щытлъэ­гъугъэх.

Адыгэ быракъым жъогъо 12-у къыхэлыдыкIырэр, щэбзищыр дахэу ышIыгъэх. Лъэпкъэу зыщыщыр, игутео лъэхъаным зэрепхыгъэр иIофшIагъэхэм ахэолъагъо.

— Краснодар краим Адыгеир къыхэкIыжьи республикэ хъу­гъэу зэрэпсэурэм ехьылIэгъэ IофшIагъэхэм гупшысэу къытхалъхьэрэр макIэп, — къеIуатэ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» и Хэсашъхьэ хэтэу ЛIышэ Ахьмэд. – Къэралыгъо гъэпсыкIэ тиIэу тызэрэпсэурэр, республикэм ихэхъоныгъэхэр сиIофшIагъэхэм къахэсэгъэщых.

Хьасанэкъо Хьамедэ нахьыпэкIэ тилъэпкъэгъухэм ашIыщтыгъэхэ Iашэхэр, тхыпхъэхэр исэнэхьаткIэ къегъэлъагъох.

— Къэбэхьаблэ музей къыщызэIусхыгъ, — къытиIуагъ Хьасанэкъо Хьамедэ. — Тэ, адыгэхэм, титарихъ баеу зэрэщытыр цIыфхэм нахьышIоу язгъашIэ сшIоигъу. Тятэжъхэм къакIугъэ гъогум ныбжьыкIэхэр щысэгъэгъуазэх. СыкIэлэегъа­джэу искусствэм сызэрэпылъыр сэрыкIэ гухахъоу щыт. Адыгэхэм зэраIоу, «Бэ зыгъэшIагъэ нахьи бэ зылъэгъугъ». Лъэпкъым итарихъ ныбжьыкIэхэм къафэсIуатэ зыхъукIэ, мамыр щыIакIэр нахьышIу зэрэхъущтым сицыхьэ телъ.

Тхыпхъэр гурыIогъошIу

Лъэпкъ шIэжьым ехьылIэгъэхэ тхыпхъэхэр Гумэ Ларисэ, Анжела Исаевам, Пэнэшъу Сафыет, нэмыкIхэм ашIых. ЯIофшIагъэхэр дахэм идэхэжьхэшъ, узыIэпащэ. Дышъэидагъэхэр, пшъашъэхэм нахь ашIогъэшIэгъон IэшIагъэхэр бэ мэхъух.

— Сигупшысэ щыIэныгъэм зэрепхыгъэм гушIуагъо хэсэ­гъуатэ, — къеIуатэ Анжела Исаевам. – Сэ Агъыржьэнэкъо­мэ сыряпхъу. Тинэнэжъхэм, тянэ-тятэхэм тызыфагъэсагъэр щыIэныгъэм щытэгъэфедэ.

Хьакъунэ Эльзэ зэрилъытэ­рэмкIэ, къэгъэлъэгъонхэм зэрахэлажьэрэм шIуагъэ къыфехьы.

— Искусствэм иIофышIэхэм сакIырэплъы, шIыкIэшIухэр къызэрагъотыхэрэм сегъэгушхо, — къытиIуагъ Хьакъунэ Эльзэ.

Боджэкъо Бэлэрэ Цурмыт Рузанэрэ тхыпхъэхэмкIэ рагъажьи, цIэрыIо хъугъэх. Адыгэ цыехэр, саехэр адых.

— Саем псэ пытэу къызыщызгъэхъузэ сыдэгущыIэу, сигухэлъхэр шъабэу къыфэсIуа­тэхэу къыхэкIы, — къытиIуагъ Цурмыт Рузанэ.

Унагъо ихьащт пшъашъэм саер фэбдыныр сыда зымыуа­сэр?! Лъэпкъ шъуашэр щыIэныгъэм къызэрэщыотэжьырэр IэпэIасэхэм ягутео къыщыхэбгъэщы пшIоигъоу упчIэхэм уалъэ­хъу…

Адыгэ шыур

А. ПIатIыкъом шыкIэпщынэр, пхъэкIычыр, къамылыр, шым тыралъхьэрэ уанэр, нэмыкIхэри къегъэлъагъох. Адыгэ шыур сыдигъуи зэтегъэпсыхьагъ, лIыгъэ зэрихьаным фэхьазыр. Ащ дакIоу, шыум гукIэгъу хэлъ, лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрехьэх. Урамым рыкIорэ бзылъфыгъэм ыпэ зэпичыщтэп.

Шыум илIыгъэ уегупшысэзэ, къамылапщэм, шыкIэпщынэр «къэзыгъэгущыIэрэм» уядэIу. Нэгэрэкъо Казбек Адыгеим, Урысыем, IэкIыб къэралыгъохэм ащыкIуагъэхэ фестивальхэм щытхъуцIэхэр къащыдихыгъэх. ШыкIэпщынэр къызештэм, Нэгъой Заур ижъырэ адыгэ орэдыр къыхидзагъ. Нартхэм якъэбар къизыIотыкIырэ IорыIуатэм техыгъэ орэдым гур зыфещэ.

— ЖъыуакIохэм сядэIузэ орэдыр кIезгъэщы зыхъукIэ, гущыIэхэм ямэхьанэ цIыфхэм нахьышIоу алъызгъэIэсэу сэлъы­тэ, — къытиIуагъ Нэгэрэкъо Казбек.

— Къэгъэлъэгъонхэм сигуапэу сяплъы, орэдыIомэ сядэIу, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ ЕхъулIэ Мэдинэ. — Адыгэхэм ятарихъ зэрэбаир лъэпкъхэм нахьышIоу ашIэнымкIэ мыщ фэдэ къэгъэлъэгъонхэр тищыкIагъэх. ЗэхэщакIохэм тафэраз.

ЕмтIылъ Нурбый.
Сурэтхэр зэхахьэхэм къащытетхыгъэх.