ЯIуагъэ агъэцэкIэжьыгъ

Теуцожь районым игупчэу Пэнэжьыкъуае изэтегъэпсыхьан зэрэфежьагъэхэм, IофшIэнэу зэшIуахыхэрэр зыфэдэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ бэмышIэу тигъэзет къидгъэхьэгъагъ. Ар къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным телъытэгъэ феде­ральнэ программэр зэрагъэцакIэрэм фэгъэхьыгъагъ.

Ащ фэшI район админист­рацием ипащэ иапэрэ гуа­дзэу Зэрамыку Салбый Iоф зыщашIэхэрэ чIыпIищми афэгъэ­хьы­гъэу къедгъэIотэгъагъ. Тлъэ­гъугъа­гъэ 1936-рэ илъэсым ашIыгъэгъэ еджапIэу непэ рай­оным иучреж­дение зыбгъупшI фэдиз зыщылажьэ­рэм ищагу­­­шхоу зэхэкIыхьагъэр зэ­рагъэкъэбзэжьыщтыгъэр. Паркэу тыз­дэкIуагъэми IофшIэнхэр щы­жъо­ты­гъэх, спорткомплексышхоу арагъэшIырэ-
ми икаркаси агъэуцугъэхагъ.

Ащ ыуж мэзитIу тешIагъ. Джы непэ зигугъу къэтшIыщтыр а тыздэщыIэгъэ чIыпIищыми мэфэ зыбгъупшIым къехъужьы­гъэу IофшIэнхэр зэращаухыгъэхэр ары. ЕджэпIэжъым ищагу тызы­даплъэм тшIэжьыгъэп. Шхъон­тIэрымэр атырихэу чъыг цIыкIухэр, пхъэнтIэкIу зэтегъэпсы­хьагъэхэр дэтых, щагур плиткэ­кIэ гъэпкIагъэ, чэщырэ къагъэ­нэфы. Спорткомплексышхори дэхэшхоу щыт, паркыри хьазыр. Тэри джыри Зэрамыку Салбый ятIонэрэу гущыIэгъу къызфэдгъэхъугъ. IофшIэнэу агъэцэкIагъэр, мылъкоу апэIухьагъэр, та­пэкIэ зыдэлэжьэщтхэр къедгъэIотагъэх.

ЕджапIэм ищагу

— ТапэкIэ къызэрэсIогъагъэу, — еIо Зэрамыку Салбый, — район гупчэр зэтегъэпсыхьэ­гъэным фэшI Адыгэ Республи­кэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Му­рат сомэ миллионитф къытфитIупщыгъагъ. Ау Пэнэжьы­къуае игупчэ бгъэкIэрэкIэным бэти ищыкIагъэр, миллионитфыр тIоу дгощи, тэри хэдгъахъуи, IофшIэнхэм янахьыбэр шIыхьаф­кIэ дгъэцакIэзэ IофыгъуитIум ар апэIудгъэхьагъ — еджэпIэжъ щагумрэ паркымрэ.

ЕджапIэщтыгъэу непэ тикъулыкъушIапIэхэр зыщылажьэрэм ищагушхо гъэкъэбзэжьыгъэным, шапхъэхэм адиштэу шIыжьы­гъэ­ным сомэ миллиони 3-рэ мин 977-рэ пэIудгъэхьагъ, уцыжъхэр итыупкIыгъэх, илъэс зэкIэлъыкIохэм хэкIэу дэхъуагъэр автомашинэ кухьэ пчъагъэу дэт­щыгъ. Щагур грейдеркIэ зэрагъэ­фагъ, пшахъо датэкъуагъ, гъэ­псэфыпIэ пхъэнтIэкIухэр дэд­гъэуцуагъэх, машинэ гъэуцупIэ 35-рэ фэтшIыгъ, тыдэкIи нэфынэ хъугъэ.

Щагум нахьыпэм автомашинэ дэхьапIэ иIагъэпти, бэдзэр шIыпIэр Iуахыжьи шапхъэхэм атетэу дэхьэпIитIу фашIыгъ. Щагум плиткэ далъхьагъ, чъыг лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, къэгъагъэхэр щагъэтIысхьагъэх, зищыкIэгъэ чIыпIэхэм асфальт атыралъхьагъ. Арышъ, щагур умышIэжьынэу хъугъэ.

Корр.: Ащ фэдизыр шъущэфыгъа, хьауми спонсор горэхэр къы­жъу­деIагъэха?

З. С.: Дэгъоу укъыкIэупчIагъ. Республикэм мэзхэмкIэ и Гъэ­IорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ бзыф чъыг цIыкIуи 150-рэ къытитыгъ, тхьаегъэпсэу. ЦIыф кIуачIэкIэ бгъэцэкIэн плъэкIынэу щытыр шIыхьафкIэ зэшIотхыгъэ.

Паркыр

— Ащ IофшIэнэу щызэшIотхыгъэхэм сомэ миллионитIурэ мин 300-рэ апэIухьагъ, Пэнэ­жьыкъое чIыпIэ койми сомэ мин 328-рэ къытIупщыгъ. Паркым кIоцIырыкIырэ гъогум асфальтэу телъыгъэр жъы хъу­гъэти, тырахыжьи, кIэу тыралъхьагъ, бордюрхэри агъэуцугъэх, чъыгыжъхэр раупкIыхи, ахэм ачIыпIэ бзыф чъыги 130-рэ агъэтIысхьагъ. Остыгъэ 25-мэ чэщырэ паркыр зэпагъэнэфы, тIысыпIэ 16 дэт, кIэлэцIыкIу джэгупIэри хьазыр. Парк кIоцIым лъэс гъогухэр щызэбгырэкIых, ахэр плиткэкIэ гъэпкIагъэх.

Спорткомплексыр

Ар Пэнэжьыкъуае щыгъэ­псыгъэ зэрэхъугъэр зыпкъ къи­кIыгъэр ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратэу зэрэщытыр тирайон щыпсэухэрэм ашIэ ыкIи ынаIэ къызэрэттетым фэшI фэразэх.

А псэуалъэм ишIын сомэ миллион 73-рэ пэIухьагъ. Миллион 27-р — федеральнэ бюджетым, 46-р — республикэ ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къатIупщыгъ. КIэкIэу къэпIон хъумэ, спорткомплексышхоу метрэ 60 зи­кIыхьагъэу, метрэ 38-рэ зи­шъомбгъуагъэу ищыкIагъэр зэкIэ зыхэтым ишIыни аухыгъ. Джы ащ цIэу иIэщтымкIэ цIыфхэм яеплъыкIэ зэдгъашIэ тшIоигъоу тирайон гъэзет къидгъэхьагъ.

ТапэкIэ ягухэлъхэр

— Ахэр бэ мэхъух, — къе­Iуатэ тигущыIэгъу. — Ти ЛIы­шъхьэу КъумпIыл Мурат район гупчэм изэтегъэпсыхьан тапэкIи лъыдгъэкIотэным пае сомэ миллиони 5-рэ мин 700-рэ къыт­фитIупщыгъах. Джыри къыта­Iуагъ ащ сомэ миллионитф къызэрэхагъэхъуагъэр. Арышъ, 2019-рэ илъэсым район гупчэр нахь гупсэфыпIэ, гъэкIэрэкIагъэ хъуным сомэ миллион 11 пэIуд­гъэхьан тлъэкIыщт. Апэ тызфе­жьэщтхэм ащыщ еджэпIэ­жъым ичIэхьапIэу Iэе дэдэ хъу­гъэр зэтегъэпсыхьажьыгъэныр.

Мыщ чIэт ЗАГС-м ипэчIынатIэу мэфэкI зэхахьэхэр щызэхащэнэу щыдгъэпсыгъэ квад­рат­нэ метрэ 250-м плиткэ тетлъ­хьа­гъэми, пхъэнтIэкIу 11 дэдгъэуцуагъэми, джыри Iоф­шIэнхэр къэнагъэх.

Спорткомплексми ищагу зэтегъэпсыхьэгъэн, машинэ гъэуцупIэхэр, лъэс гъогухэр шIы­гъэнхэ, плиткэр ателъхьэгъэн, щагум чъыгхэр дэгъэтIысхьэ­гъэнхэ фае.

КIэлэцIыкIу IыгъыпIэр

— Мыщ ыпэкIэ къэсIогъагъ спорткомплексыр зыщытшIыгъэм джыри чIыгу гектар фэдиз къэнагъэу зэрэIулъыр, ащ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щыдгъэуцу зэрэтшIоигъор, КъумпIыл Мурат планым тыхаригъэгъэуцонэу тыкъызэригъэгугъагъэри. ИIуагъи ыгъэцэкIэжьыгъэшъ, тигъэгушIуагъ. КIэлэцIыкIу 240-рэ зычIэфэщт IыгъыпIэм сомэ миллиони 168-рэ тефэщт, проектыр ашIы, псэуалъэм игъэ­псыни 2019-рэ илъэсым имэзэе мазэ фежьэщтых.

Районым ипсэупIэхэр

— Ахэри тщыгъупшэхэрэп, план гъэнэфагъэм тетэу Iоф­шIэнхэр ащагъэцакIэх. Илъэс къэс еджапIэхэм яспортзалхэм ащыщэу зытIу хэдгъэкIызэ Ас­къэлэе закъор къэнэгъагъэти, ари мыгъэ дэгъоу агъэцэкIэ­жьыгъ. Ащ изакъоп, лъэс гъогухэр зэрашIыхэрэр, ахэм асфальт зэратыралъхьэрэр плъэгъугъэ. Къуаджэм иурам шъхьа-
Iэ чэщырэ нэфынэным электрикхэр дэлажьэх.

Ащ фэдэ IофшIэнхэр аща­гъэ­цэкIэгъах ПчыхьалIыкъуае, Пэ­нэ­жьыкъуае, Гъобэкъуае, Очэ­пщые, Шевченкэм. Аужырэу зигугъу къэтшIыгъэ къутырым спорт площадкэ дэгъуи щагъэ­­псыгъ. Гъобэкъуае Теуцожь Цы­гъо иму­зееу дэтыр, искусст­вэхэмкIэ еджапIэр агъэцэкIэ­жьыгъэх.

Джэджэхьаблэ культурэм и Унэу дэтыри дэгъу дэдэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ. Городскоим щыIэми ышъхьэ зэблэтхъугъэ.

Культурэм иунэхэмкIэ анахь зиIоф дэир Очэпщый. Ар 2019-рэ илъэсым ядгъэгъэцэкIэ­жьыщт. Проектыри хьазыр, сомэ миллион 24-рэ тефэщт.

Корр.: Пщыкъуйхьаблэхэр къытэтхьаусы­хылIэх. ГъэрекIо бжы­хьэ къытэпIогъагъ 2018-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ культурэм и Унэ къызэIушъухынэу.

З. С.: ЗэкIэ тызэрэфаеу зэ­пы­фэрэп, тфэгъэхъурэп нахь, тщыгъупшагъэхэп. Тэри тыфэгуIэ ащ, къэнэгъэ IофшIэнхэр нахь шIэхэу зэрэзэшIотхыщтхэм тыпылъ.

Нэхэе Рэмэзан.