ЯтIонэрэ хыныгъори агъэпсынкIэ

Теуцожь районым имеханизаторхэм лэжьыгъэшхо къахьыжьи яхыпкъхэр агъэкъэбзэжьыгъэхэми, ягубгъохэм IофшIэныр ащызэпыурэп.

Тэлъэгъух пчэдыжь нэфшъагъом трактор кIочIэшхохэм пхъэIэшэшхохэр лъагэу Iэты­гъэхэу е чIыгур зэрагъэушъэбырэ культиваторхэр, нэмыкIхэр апышIагъэхэу. Чэщым Iоф зышIагъэхэ механизаторхэм охътэ лые тырамыгъашIэу ачIыпIэ ехьэх мафэм губгъо Iоф­шIэнхэр зыгъэцэкIэщтхэр.

— КIэкIэу къэпIон хъумэ, — еIо районым мэкъу-мэщымкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэ, — ти­губгъохэм чэщи мафи ащыжъот. Зым чIыгур ежъо, адрэм бжы­хьасэхэр зыхалъхьащтыр егъэ­ушъэбы, ящэнэрэм сеялкэр пышIагъэу чылапхъэр хелъхьэ. Тызпылъыр тимеханизаторхэри, тиагрономхэри, тифермерхэри, хъызмэтшIапIэхэм япащэхэри къихьащт илъэсым игъэбэжъу непэ лъэпсэшIу фэтшIыныр, гъунэпкъакIэхэр штэгъэнхэр ары.

Ащ пыдзагъэу Iоныгъо мазэм и 10-м ехъулIэу бжыхьэ лэжьыгъэхэм яхэлъхьанкIэ IофшIагъэу яIэхэм ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэрэ агроном шъхьаIэу НатIэкъо Махьмудэрэ тащагъэгъозагъ. Бжыхьэ лэжьыгъэ гектар 10474-рэ районым ичIыгулэжьхэм халъхьанэу щыт. Ащ щыщэу хьэр гектар 443-рэ, коцыр — 8769-рэ, тритикалер — 364-рэ, кIы­мэфэ рапсыр гектар 89-рэ.

Адэ сыд фэдэха непэрэ уахътэм ехъулIэу IофшIагъэу яIэхэр? Нафэ къызэрэтфэхъугъэмкIэ, чIыгу гектар 10474-м ызыны­къом нахьыбэр неп пIоми сеялкэхэр хэбгъэхьаным фэхьазыр. КIымэфэ рапсэу халъхьанэу щытыгъэр гектар 898мэ, апхъыгъахэр гектар 1025-рэ. Ар зыщыхалъхьагъэр хъызмэтшIапIэхэу «Адыгейское» зыфиIорэмрэ (итхьаматэр Сергей Шевченкэр, иагроном шъхьаIэр Пщыдатэкъо Альберт), «Синдика-Агромрэ» (ипащэр Кушъу Рэмэзан, иагроном шъхьаIэр Тыгъужъ Нурбый).

ХъызмэтшIапIэхэри, фермерхэри ящыкIагъэхэ чылэпхъэ лъэпкъышIухэу лэжьыгъэшхо къэзытыщтхэм, ахэм адыхалъхьащт чIыгъэшIум якъызIэкIэ­гъэхьан ыуж итых.

АлъэкI къагъанэрэп

Районым ичIыгулэжьхэм мыбжыхьэ натрыф гектар 6836-рэ, тыгъэгъазэу — 6434-рэ, сое гектар 737-рэ, пындж гектар 400 Iуахыжьынэу щыт. Не­пэ ехъулIэу натрыфэу Iуахы­жьыгъахэр гектар 503-рэ. Ащ щыщэу гектар 353-р зыщыIуа­хыжьыгъэр пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Агромир» зыфиIорэр ары. Гуры­тымкIэ гектар пэпчъ къыра­гъэтыгъэр центнер 30. МакIэ. Зэрэогъушхуагъэм ыпкъ къикIэу кIалэхэм алъэкI къамыгъанэу натрыфым дэлэжьагъэхэми, зэрэгугъагъэхэу хъугъэп.

Фермерхэри натрыфым икъэ­Iожьын фежьагъэх. Ахэм натрыф гектар 4187-у яIэм щыщэу Iуахыжьыгъэр 150-рэ. Гектарым къикIыгъэр центнер 30. ТIэкIу къэгъушъымэ, фермерэу гущы­Iэгъу тызфэхъугъэхэм IофшIэнхэр агъэпсынкIэным зэрэфэхьазырхэр къытаIуагъ.

Тыгъэгъэзэ гектар 6434-у яIэм щыщэу къаIожьыгъахэр гектар миным шIокIы. Гуры­тымкIэ гектар телъытэу къа­хьыжьыгъэр центнер 14. ДжырэкIэ мы къэтIуагъэр зиIофшIагъэхэр фермерхэр арых.

Iахь зэхэлъ хъызмэтшIапIэхэу гектар 2076-рэ Iузыхыжьынэу щытхэм ащыщ джыри лэжьы­гъэм икъэIожьын фежьагъэгоп. Комбайнэ ямыIэкIэ арэп, ялэжьыгъэ хьасэхэм ягъо хъугъэгоп.

ФермерхэмкIэ анахьыбэу зыщыIуахыжьыгъэхэр Джэ­джэхьэблэ къогъоу ощхым къыз­щиухьэщтыгъэр ары. Хьашхъуа­нэкъо Ильич итыгъэгъазэ апэу Iуихыжьыгъ ыкIи ыщэгъах. Шъынэхъо Юри, Нэхэе Адами, ЛIыбзыу Аслъани, нэмыкIхэми ялэжьыгъэ икъэIожьын гъунэм нагъэсыгъ.

ДжырэкIэ тыгъэгъазэр анахь зыгъэбэгъуагъэр Мыгу Гъэ-зэуат — гектар пэпчъ центнер 30 къыригъэтыгъ. Джарымэкъо Аслъани центнер 261-рэ къыхьыжьыгъ. Зигугъу къэтшIыхэрэм яхьасэхэр зэпэчы­жьэхэп. ЯчIыгухэри, ощхэу къа­фещхыгъэри зэфэдэ. Лэжьыгъэу къэпхьыжьыщтым ибагъэ бэмэ ялъытыгъ. Ахэм ащыщых чIыгур зэрэбгъэушъэбырэр, чылапхъэр зыфэдэр, ар зы­щыхаплъхьэрэ уахътэр, чIыгъэшIоу бгъэфедэрэр, узэрэдэлажьэрэр, нэмыкIхэри.

Гъэнэфагъэр лэжьыгъэшхо къахьыжьыным тикъоджэдэсхэр алъэкI къамыгъанэу зэрэфэлажьэхэрэр ары. Мы лъэхъаным фермерхэм тыгъэгъазэм икъэ­Iожьын агъэпсынкIэ. Зэтезы­Iажэхэрэр ощхэу мэзиплIым ямыIагъэу къафещхыгъэм щэгушIукIыхэми, къыкIэлъыкIогъэ мафэхэми тIэкIу-тIэкIоу къы­зэрипхъырэр ары. Ауми, Iоф пшIэнэу къызщыхэкIырэ сыхьатыр къызфагъэфедэзэ тыгъэ­гъазэр Iуахыжьы, гъэтIылъыпIэ зимыIэхэм, щэфакIохэр хъой­хэшъ, аращэ.

— Натрыфымрэ тыгъэгъа­зэмрэ язакъоп бжыхьэ лэжьыгъэу Iутхыжьынэу тиIэр, — еIо районым иагроном шъхьаIэу НатIэкъо Махьмудэ. — Мы лъэхъаным тыфежьагъ тимыIэщтыгъэ соем иIухыжьын. Мыгъэ а лэжьыгъэр гектар 737-мэ ти­хъызмэтшIэпIитфымэ аща­шIагъ. Ащ щыщэу непэ ехъулIэу Iутхыжьыгъахэр гектар 678-рэ, тыухыгъэ пIоми хъущт. Гектар пэпчъ гурытымкIэ къитхыгъэр центнери 7,5-рэ. Лэжьыгъэ тонн 508-рэ хьамбархэм ачIэтлъхьажьыгъах.

Анахьыбэу соер зыщашIэ­гъагъэр ыкIи икъэIожьын зыщаухыгъэр ООО-у «Айрин» зыфаIорэр ары. Ащ сое гектар 296-у щапхъыгъэм гектар те­лъытэу къырагъэтыгъэр центнери 3,8-рэ. Районым гурытымкIэ къыщахьыжьыгъэм ызыныкъу ныIэп.

Соер анахь зыщагъэбэгъуагъэр хъызмэтшIапIэу «Адыгейский» зыфиIоу Пэнэжьыкъуае дэтыр ары. Ащ имеханизатор­хэм ашIэгъэгъэ гектари 169-м щыщэу 149-р Iуахыжьыгъах, гек­тар пэпчъ центнер 13,17-рэ къырахыжьыгъ. А пчъагъэр гу­рытымкIэ районым къыщахьы­жьыгъэм фэдитIу хьазыр мэхъу. Джащ фэд, Кушъу Рэмэзанэ зипэщэ «Синдика-Агром» сое гектари 142-у яIагъэр Iуахыжьыгъах, гектар пэпчъ центнери 10,8-рэ къырахыжьыгъ.

— Ахэм анэмыкIэу пындж гектар 400 тиI, — еIо Хьэдэ­гъэлIэ Мэджыдэ. — ЯзытеткIэ гъэрекIорэм нахь дэгъух. Якъэ­Iожьын мэфэ 15 — 20 горэмкIэ фежьэщтых. Арышъ, гъэ­рекIорэм елъытыгъэмэ, мыгъэ лэжьыгъэм пае агъэфедэрэр нахьыбэу къэтхьыжьынэу ыкIи тибжьыхьэ IофшIэнхэр зэкIэ, бжыхьасэхэм яхэлъхьани анахь охътэшIухэм зэшIотхынхэу тэгугъэ. Джары непэ амалэу тиIэр зыфэдгъэIорышIэрэр, ти­механизаторхэм чэщи мафи ямыIэу Iоф зыдашIэрэр.

Нэхэе Рэмэзан.