Щынэгъончъэу зещэгъэнхэм фытегъэпсыхьагъ

Сабыир автомобиль псынкIэмкIэ зэрищэным фэшI водителым пшъэдэкIыжь гъэнэфагъэхэр ыкIи гъунапкъэхэр иIэх. КIэлэцIыкIу купыр зэхэтэу автобускIэ зепщэнымкIэ хэушъхьафыкIыгъэ шапхъэхэр правительствэм иунашъокIэ аштагъэх. Джы ахэм ащыщхэм зэхъокIыныгъэхэр афашIыгъэх ыкIи мы илъэсым чъэпыогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ яIэ хъугъэ. КIэлэцIыкIу купхэм янэ-ятэхэр ямыгъусэхэу зещэгъэнхэр нахь щынэгъончъэнэу хэбзэгъэуцугъакIэм къыщеIуа, сыд фэдэ автобусхэр ара къыхиубытэхэрэр, тхылъэу гъэпсыгъэнхэ фаехэр ыкIи нэмыкI упчIэхэр фэдгъэзагъэх АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ гъогурыкIоныр щы­нэгъончъэнымкIэ и Къэралыгъо автоинспекцие и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ипащэ игуадзэу, полицием иполковникэу Гусэрыкъо Рамзин.

— Рамзин, тизэдэгущыIэгъу ипэублэм зи­гугъу къэтшIырэ хэбзэ­гъэуцугъакIэм нахь игъэ­кIотыгъэу тыщыбгъэ­гъозагъэмэ дэгъугъэ.

— Мыр законыкIэу плъытэнэу щытэп. Урысыем и Правительствэ ыштэгъэ шэпхъэ актхэм атетэу щыIэгъэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. Нахь зэхэфыгъэу къыжъугурыIоным фэшI — мыр еджэпIэ автобусхэм ыкIи маршрутнэхэм афэгъэхьыгъэп. КIэлэцIыкIу нэбгыри 8-м къыщегъэжьагъэу ыкIи ащ нахьыбэ хъухэрэр зэхэтхэу автобускIэ зещэгъэнхэр ары къыхиубытэхэрэр.

— Сыд фэдэ зэхъокIыныгъэ шъхьаIэха фэхъугъэхэр?

— Анахьэу къыхэзгъэщыщтыр – шIокI имыIэу кIэлэцIыкIухэр щынэгъончъэ бгырыпхыхэмкIэ ипхыхьэгъэнхэр (къалэм зыдащыхэкIэ имызакъоу, къэлэ кIоцIым къыщыращэкIыхэми). КIэлэцIыкIу купыр зэрэращэжьэщтымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием сыхьат 24-м къыкIоцI (къэлэ кIоцIым) ыкIи сыхьат 48-рэ (къалэм дащыщтмэ) макъэ рагъэIун фае.

Автобусэу кIэлэцIыкIу куп зэхэтыр зэрэзэращэщтым техническэу изытет шапхъэхэм адиштэнэу щыт. Ащ пае ыкIоцI тахографкIэ, спутник пкъыгъохэу ГЛОНАСС е ГЛОНАСС/GPS зыфиIохэрэмкIэ, щынэгъончъэ бгырыпхыхэмкIэ зэтегъэпсыхьэгъэн фае. 2020-рэ илъэсым бэдзэогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу а автобусхэм аныбжь илъэси 10-м шIокIы хъущтэп.

— Рамзин, ащ фэдэ купыр хэта зезыщэнхэ фитхэр?

— Юридическэ лицэхэу ыкIи унэе предпринимательхэу лицензие зиIэхэр ары зезыщэнхэ фитхэр. Ар къязытырэр Краснодар краимкIэ ыкIи Адыгэ РеспубликэмкIэ «Госавтодорнадзорым» ишъолъыр отдел.

— СызэрэщыгъуазэмкIэ, кIэлэцIыкIу купыр зэ­гъусэу автобускIэ зещэгъэным ищыкIэгъэ тхылъхэм ягъэхьазырыни зэхъокIыныгъэхэр лъы­Iэсыгъэх. Ащ нахь игъэкIотыгъэу укъыщыуцугъэмэ дэгъугъэ.

— Гъогоу зэрыкIощтхэм тхылъхэу япхыгъэхэм къезыщэкIыхэрэм (унэе ыкIи юридическэ лицэхэм), хьакIэщ фэIо-фашIэхэр къафэзыгъэцакIэ­хэрэм ацIэ-алъэкъуацIэхэр иптхэнхэ ищыкIэгъэжьэп. Мэфэ пчъагъэрэ зытетыщтхэ гъогу зытехьэхэкIэ, зызыщагъэпсэ­фыщтхэ ыкIи зыщышхэщтхэ чIыпIэхэу агъэна­фэхэрэр ратхэнхэ фае.

Автобусым исыщтхэм яспискэ джы кIэлэцIыкIу закъохэр арэп зикъэбар итхэгъэнэу щытыр. ЗэхъокIыныгъакIэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, кIэлэцIыкIу куп зэхэтым лъыплъэу игъусэм ыцI, ылъэкъуацI, ятэ ыцI, ителефон тхылъым итхэгъэнхэ фае; медицинэ IофышIэу автобусым исыщтым ыцI, ылъэкъуацI, ятэ ыцI, лицензием е медицинэ учреждением зэзэгъыныгъэу дишIыгъэм икопие, нэмыкI IофышIэхэу (купыр зыдэкIонэу агъэнэфагъэм нэс ягъусэщтхэмэ) автобусым исыщтхэм ацIэхэр, алъэкъуацIэхэр, ятацIэхэр, ятелефон номерхэр, чIы­пIэу къызыщырагъэтIысхьащтхэр ыкIи зыщырагъэкIыжьыщтхэр.

Купым хахьэхэрэ кIэлэцIыкIухэм алъэныкъокIи хэбзэгъэ­у­цугъэм хэхъоныгъэ фашIыгъ. Агъэхьазырхэрэ тхылъхэм алъэ­къуацIэхэр, ацIэхэр, ятэхэм ацIэхэр, илъэсэу къызыхъугъэ­хэр е аныбжь, янэ-ятэхэм ятелефон номерхэр, чIыпIэу къызыщырагъэтIысхьащтхэр ыкIи зыщырагъэкIыжьыщтхэр итхэ­гъэн­хэ фае. Джащ фэдэу мэфэ пчъагъэрэ гъогу тетыщтхэмэ – къызыщыуцущтхэ ыкIи чэщыр зыщырахыщтхэ чIыпIэхэр пасэу гъэнэфэгъэнхэр.

— Рамзин, ыпэкIэ зэрэщытыгъэр кIэлэ­цIыкIу куп зэхэтыр автобускIэ зещэгъэным ищыкIэгъэ тхылъхэр нэужым илъэси 3-рэ щагъэлъыщтыгъэх…

— Джы ащ фэдиз уахътэ щыбгъэлъынхэ ищыкIэгъэжьэп. Мэфэ 90-рэ хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщиIорэр. Ау гъогу хъугъэ-шIагъэ щыхэфагъэхэмэ, а илъэсищ пIалъэр къэнэжьы.

— Адэ зыщыфэехэ уахътэм а купыр зэращэнхэ фитха?

— Хьау. А Iофым пхъашэу лъэплъэх. Сыда пIомэ хэбзэ­гъэуцугъэр анахьэу кIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ фэIорышIэ. Чэщым сыхьатыр 23-рэ ужым зепщэнхэ уфитыжьэп. Ау гъогу техьагъэхэм пэрыохъу горэ афэхъугъэмэ е вокзалым, аэропортым ращэлIэнхэ фаемэ, сыхьатыр 23-м къыщегъэжьа­гъэу сыхьатыр 6-м нэс километри 100-м шIомыкIэу зэращэнхэ фитэу законым къыщеIо.

— Купэу зигугъу тшIырэм изещэнкIэ щыIэ шапхъэхэр зыукъохэрэм сыд фэдэ пшъэ­дэкIы­жьа къяжэ­рэр?

— Шапхъэу аукъуагъэм елъы­тыгъэу тазырхэри зэфэшъхьафых. ГущыIэм пае, автобусыр шапхъэхэм адимыштэ­мэ, зэращэщтхэ гъогум ипрограммэ е кIэлэцIыкIухэм яспискэ амыIыгъымэ, водителым тазырэу сомэ мини 3, IэнатIэ зыIыгъым —сомэ мин 25-рэ, юридическэ лицэхэм ыкIи унэе предпринимателым — сомэ мини 100 тазырэу арагъэтыщт.

Шапхъэхэм къазэрэ­щыдэ­лъытэгъэ уахътэр чэщым зау­къокIэ, водителым тазырэу сомэ мин 53-рэ тыралъхьащт е зефэнымкIэ фитыныгъэр Iахыщт; IэнатIэ зыIыгъым — сомэ мин 50, юридическэ лицэхэм ыкIи унэе предпринимателым сомэ мин 200 тазырэу арагъэпщыныщт.

— Рамзин, дэгъоу игъэ­кIотыгъэу тиуп­чIэхэм джэуапхэр къяптыжьыгъэх. Тхьауе­гъэпсэу, гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ.

Iэшъынэ Сусан.
Сурэтым итыр: Гусэрыкъо Рамзин.