Щынэгъончъагъэм и Илъэс: кIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоным пае

КIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоныр лъэныкъуабэмэ ялъытыгъ. Урысыем и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ ипсихологэу, иинспектор шъхьаIэу Индрыс Жанетэ ны-ты­хэм зыщагъэгъупшэ мыхъущт шапхъэхэр ыкIи якIэлэцIыкIухэм афаIотэн фаехэр агу къегъэкIыжьых.

Индрыс Жанетэ ны-тыхэм игъо афе­лъэгъу сабыйхэр чIыпIэу зэрыфэн алъэ­кIыщтхэм хэкIыпIэ къафагъотыным фагъэсэнхэу.

1. КIэлэцIыкIур еджапIэм кIо зы­хъукIэ

ЕджапIэм кIонэу римыгъажьэзэ гъогоу зэрыкIощтым фэгъэхьыгъэу шъуикIэ­лэцIыкIу шъудэгущыI. Анахьэу мэхьанэ зиIэр еджапIэм нахь псынкIэу нэсыныр арэп, анахь щынэгъончъэ гъогур ары къыхэшъухын фаер. Гъогур дэгъоу зэригъэшIэным пае кIэлэцIыкIум шъуригъусэу пчъагъэрэ еджапIэм шъудакIу. Мыщ дэжьым сабыим икъоу гурыжъугъэIон фае нэмыкI гъогу ар техьэ зэрэмыхъущтыр. Пчыхьэрэ мэзахэ къызыхъу­кIэ, урамхэр агъэнэфынхэ фае, транспортыр нахь макIэу зэрыкIорэ гъогухэр къыхэшъухыхэмэ нахьышIу.

2. КIэлэцIыкIур общественнэ транспортым щысакъын фае

ЕджапIэр къыпэмыблагъэу троллейбускIэ, автобускIэ е трамвайкIэ ащ нэсын фаеу зыхъукIэ кIэлэцIыкIур зэрэзекIон фаер:

— троллейбусым, автобусым е трамваим иномеррэ къэуцупIэмрэ ащ ышIэнхэ фае;
— цIыф бащэ зэрыс транспортым итIысхьэ хъущтэп;
— пчъэм зыригъэз хъущтэп;
— апэрэ пчъэмкIэ транспортым ихьан фае;
— кIэлэцIыкIур водителым нахь пэблэгъэн фае;
— ыкIыбкIэ транспортым къекIокIы хъу­щтэп;
— транспортым иводитель е кондукторым анэмыкI упчIэхэр аритынэу щытэп.

3. ЯмынэIосэ цIыфхэр гущыIэгъу амышIынхэр

Бэрэ тырехьылIэ янэ-ятэхэр зыдэщыIэхэмкIэ, язакъоу зыкIэзекIохэрэмкIэ общественнэ чIыпIэхэм кIэлэцIыкIухэм ащяупчIыхэу. КIэлэцIыкIухэм ахэм къа­фаIотэн алъэкIыщт янэ IофшIапIэм къы­зэрэщыгужъорэр, унэм зи зэримысыр, ахэр зыщэжьын зэрэщымыIэр. ЦIыфэу блэкIхэрэми ахэм зэраIорэр зэхахын ыкIи ащ бзэджэшIагъэр къыкIэлъыкIон ылъэкIыщт. Сабыим дэгъоу къыгурыIон фае ышъхьэ фэгъэхьыгъэ къэбархэр имынэIосэ цIыфхэм къафиIуатэ зэрэмыхъущтыр. Ащ фэдэ упчIэхэр къызыратыхэкIэ, янэ-ятэхэм имынэIосэ цIыф­хэм адэгущыIэнэу къызэрэфамыдэрэр ариIон фае. Ны-тыхэм якIэлэцIыкIухэм агурагъэIон фае ямынэIосэ цIыфхэм защадзыенэу, илыягъэу ахэм адэмыгущыIэнхэу.
4. Унэм кIожьхэ зыхъукIэ щына­гъоу зэутэлIэн алъэкIыщтхэр

Урамым кIэлэцIыкIухэр ащырагъэзхэу, ахъщэ, телефонхэр, плеерхэр ыкIи нэмыкI пкъыгъохэр атыраххэу бэрэ къы­хэкIы. КIэлэцIыкIухэм япсауныгъэрэ ящыIэныгъэрэ къарыкIощтым ны-тыхэр ыгъэгумэкIынхэ фае. Джащ пае пкъыгъо лъапIэхэр еджапIэм ахэм зыдырамы­гъэхьыхэмэ нахьышIу. КIэлэцIыкIум ахэр къыдеджэхэрэм, иныбджэгъухэм ари­гъэлъэгъущтых, тхьамыкIагъо къехъулIэным ащ фищэн ылъэкIыщт. КIэлэцIыкIухэм яшъуIу къызырагъэзхэкIэ ахъщэр е телефоныр ащ лъыпытэу аратынэу. ЗыгорэкIэ ахэм къазыщыхьэхэкIэ амакъэ къызэрихьэу куонхэу агурыжъугъаIу.