ШIэныгъэ куу арагъэгъоты

Инэм къэлэ псэупIэм дэт гурыт еджапIэу N 6-р игъэхъагъэхэмкIэ районым имыза­къоу, республикэмкIи къахэщы. Ащ ипащэу Жъажъый Ибрахьимэ илъэс 15 шIэхэу хъущт иIэнатIэ зигъэцакIэрэр. БэмышIэу ащ тыщыIагъ ыкIи гущыIэгъу тыфэхъугъ.

Непэрэ мафэм ехъулIэу гурыт еджапIэм кIэлэеджэкIо 874-рэ чIэс. Мы аужырэ илъэ­сищым къыкIоцI 311-кIэ нахьыбэ хъугъэ. ШIэныгъэ куу кIэлэ­цIыкIухэм зэращарагъэгъотырэр зэхахыгъэу щытышъ, ны-тыхэм янахьыбэм ясабыйхэр мы еджа­пIэм щеджэнхэу фаех. Iоныгъом и 1-м еджапIэм кIэ­лэцIыкIу 97-рэ къычIэхьагъ. Апэрэ классхэр плIэу зэтеуты­гъэх. Я 11-рэ классыр нэбгы­рэ 11-мэ къа­ухы. Дышъэ медаль нэ­бгы­ритIумэ къахьынэу мэгугъэх.

Илъэс къэс тиеджапIэ ищы­кIэгъэ гъэцэкIэжьынхэр зэ­ретшIылIэщтым тыпылъ. Тэ ты­зэрэфэе дэдэу тфэмыгъэхъуми, къыддеIэхэзэ зыгорэхэр хэтэгъэкIых. Спортзалым гъэ­цэкIэжьынхэр етшIылIагъэх, унашъхьэм изы Iахь зэблэтхъугъ. КъэIогъэн фае федеральнэ IэпыIэгъум ишIуагъэ лъэшэу къызэрэкIуагъэр. Къа­тIупщыгъэ ахъщэмкIэ шэпхъа­кIэхэм адиштэрэ Iэмэпсымэхэр, нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр кабинетхэм ачIэдгъэуцуагъэх. Джащ фэдэу компьютерхэр, ноутбукхэр, мебель къэтщэфы­гъэх, спортивнэ залым трена­жерхэр чIэдгъэуцуагъэх, мас­терскоим чIэтыщтхэри зэдгъэ­гъотыгъэх. Компьютер классэу зы тиI, ащ иинагъэ елъы­тыгъэу компьютери 10 чIэт, къытфеIуатэ Жъажъый ­Ибрахьимэ.

Пащэм къызэрэтиIуагъэмкIэ, зиакъылкIэ илэгъухэм акIэ­мыхьэрэ кIэлэцIыкIухэр, сэ­къат­ныгъэ зиIэхэр аштэн амал яIэным пае зы кабинет еджа­пIэм щызэтырагъэпсы­хьагъ. АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэны­гъэмрэкIэ и Министерствэ къы­тIупщыгъэ ахъщэмкIэ Iэрыфэгъу щыIакIэм фытегъэпсыхьэ­гъэ­­ пандусхэр агъэуцугъэх. Икъоу зымылъэгъухэрэр, зэхэ­зымых­хэрэр щеджэнхэ алъэ­кIы­нэу хэушъхьафыкIыгъэ столхэр, зыпкъ узрэ кIэлэцIыкIухэр зы­тесынхэ алъэкIыщт креслэхэр кабинетым чIагъэуцуагъэх. Не­пэрэ мафэм ехъулIэу мыщ фэ­дэ сабый еджапIэм къекIуалIэ­рэп, ау Iоныгъом и 1-м аштэн­хэу щытых. Ахэм ахэтыщт кIэлэегъаджэхэр курсым щыIа­гъэх, яшIэныгъэхэм ахагъэ­хъуагъ.

Апэрэ классым къыщегъэжьагъэу кIэ­лэеджакIохэм шIэ­ныгъэ куу зэ­рядгъэ­гъотыщтыр ары тызыпылъыр. Зэ­ты­гъо къэралыгъо ушэты­нымкIэ зэфэхьысыжьхэр къе­шIых. Ар зэрифэ­шъуашэу зэраты­щтым тикIэлэ­егъа­джэхэм зыгъэпсэфыгъо ямыIэу дэ­ла­жьэх. Урокым нэ­мы­кIэу график зэ­хэгъэ­уцуагъэу кIэлэ­еджакIохэр рагъа­джэх. Я 11-рэ классыр къэзыухыхэрэм пэшIорыгъэшъ ушэтынхэр зэ­кIэми зэрифэшъуашэу атыгъэ­хэшъ, зыми тIу къыхьырэпышъ, къин къащымыхъунэу тэгугъэ. Я 9-рэ классыр къэзыухыхэрэм зыфэмытын фэдэхэр ахэтыхэшъ, ахэм хэушъхьафы­кIы­гъэу Iоф адашIэ. ЗэкIэмкIи кIэлэеджэкIо 48-мэ я 9-рэ классыр къаухы. Бэ чIэкIынэу зызыгъэхьазырырэр, ау еджа­пIэр къэзыухынэу ахэтыри макIэп.

КъасIомэ сшIоигъу мы аужырэ илъэсхэм тиеджапIэ къэзы­ухыхэрэм предмет зэфэ­шъхьаф­хэмкIэ ушэтынхэм къащахьырэр республикэмкIэ ыкIи Уры­сыемкIэ гурыт зэфэхьысыжьхэм анахьи зэрэнахьыбэр. Уры­сыбзэмкIэ балл 90-рэ къэзыхьыхэрэр бэу тиIэх, гурытымкIэ 80 къахьынэу щыт. ХимиемкIи тикIэлэеджакIохэм дэгъоу зы­къагъэлъагъо. ТарихъымкIи зэфэхьысыжь дэгъухэр яIагъэх, — еIо тигущыIэгъу.

Еджэным имызакъоу спор­тым ылъэныкъокIи гурыт еджа­пIэм икIэлэеджакIохэм гъэхъа­гъэхэр ашIых. Илъэс къэс рай­он спартакиадэм хэлажьэх, те­кIоныгъэ е хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщахьых, республикэми зэрифэшъуашэу зыкъы­щагъэлъагъо. «Безопасное колесо» зыфиIорэмкIэ мары бэ­мышIэу ятIонэрэ чIыпIэ къахьыгъ.

ЕджапIэм ипащэ щынэгъончъэным лъэшэу ынаIэ тет. Щагуми, еджэпIэ Iупэми, кори­дорхэми ащыхъурэр икабинет чIэт мониторым къегъэлъагъо. ошIэ-дэмышIэ Iоф къэхъу­мэ узтеIункIэщт кнопкэр еджа­пIэм хэт. Iухьагъур дэгъоу зэ­теутыгъ, гъогум кIэлэцIыкIухэр къыщырамыгъэкIынхэу къэлэ псэупIэм иадминистрацие авто­мобиль гъэуцупIэ къафишIыгъ.

УблэпIэ классхэм ыкIи я 7-рэ классым нэс федеральнэ къэралыгъо гъэсэныгъэ шапхъэхэм атетэу Iоф ашIэ. Шэп­хъакIэхэм кIэлэегъаджэхэр ате­хьанхэр апэ къин къащыхъу­щтыгъэ, джы зыфагъэсагъ, опыти яI. МыщкIэ нахь къэгъэ­лъэгъон дэгъухэр пшIынхэ зэ­рэплъэкIыщтыр къагурыIуагъэшъ, дэгъоу Iоф ашIэ. Каби­нетхэр зэтегъэпсыхьагъэх, ищы­кIэгъэ Iэмэпсымэхэр ачIэтых, къеIуатэ пащэм.

Гурыт еджапIэм игъэхъагъэ­хэр ыпэ рапшIэу кIэлэ­егъа­джэхэр ары зишIушIагъэр. Ди­ректорым къызэрэтиIуагъэмкIэ, коллективыр зэгурыIожьэу, зым къыIэпызырэр адрэм ыштэжьэу щыт. Апшъэрэ категорие зиIэ кIэлэегъэджэ 19, апэрэ категорие зиIэ 16 еджапIэм Iут. КIэлэегъэджэ ныбжьыкIэхэр мымакIэу яIэх, ахэр нахьыжъхэм акIыры­плъы­хэзэ Iоф ашIэ. ШIэныгъэу яIэм зэрэхагъэхъощтым пылъых. Джы­рэкIэ информационнэ технологиемкIэ пащэм игуадзэу Ацумыжъ Мурат Ростов курсым щыI.

РеспубликэмкIэ гурыт еджа­пIэхэр зызэнэкъокъухэм къазэ­рахэщыгъэхэр, джащ фэдэу ин­форматикэмкIэ кабинет анахь дэгъухэм ащыщ зэряIэр, гъэма­фэм кIэлэцIыкIухэм апае зы­гъэпсэфыпIэ лагерыр зэрифэ­шъуашэу зэрэзэхащэрэр къэ­зыушыхьатыхэрэ щытхъу тхылъхэр пащэм икабинет пылъагъэх. Джащ фэдэу АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Тэхъутэмыкъое район администрацием, гъэ­сэныгъэмкIэ район ГъэIоры­шIа­пIэм къафигъэшъошэгъэ рэзэныгъэ тхылъхэр бэу ахэлъых.

Гъэхъэгъэ дэгъухэр зиIэ кIэ­лэегъаджэхэри бэу мыщ щэ­лажьэх. «Илъэсым икIэлэ­егъадж» зыфиIорэ зэнэкъокъум ренэу хэлажьэх, шIэныгъэ куу зэряIэр къагъэлъагъо. ГущыIэм пае, хьисапыр языгъэхьы­щтыгъэ Надежда Августовам илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ мы зэнэкъокъум зэрифэшъуа­шэу зыкъыщигъэлъэгъогъагъ, джырэкIэ ар пенсием щыI. Джащ фэдэу хьисапыр языгъэ­хьырэ Мэт Сульети, пэублэ классхэмкIэ кIэлэегъаджэу На­дежда Фесенкэми хагъэунэ­фыкIырэ чIыпIэхэр къахьы­гъэх. Гурыт еджапIэр къатиплIэу зэтет, кабинетхэр зэIу­хыгъэх, къабзэх, къэгъагъэхэр ачIэтых. Спортзал зэтегъэпсы­хьагъи нэбгыри 120-рэ чIафэу, шхапIи хэтых. Ны-тыхэм атырэ шхапкIэм Тэхъутэмыкъое район администрацием ипащэ сомэ 15 къыхегъэхъожьы. Сабыибэ зэрыс, гъот макIэ зиIэ унагъо­хэм къарыкIхэрэр пкIэ хэмы­лъэу агъашхэх.

Ренэу IэпыIэгъу ­къафэхъурэ Тэхъутэмыкъое район адми­нистрацием, Инэм къэлэ псэу­пIэм япащэхэм зэрафэразэр Ибрахьимэ къыIуагъ. Джащ ­фэ­­дэу ны-тыхэми ялъэкI къызэрамыгъанэрэр, ежь кIэлэ­цIыкIухэми еджапIэр шIу зэра­лъэгъурэр кIэухым къыхигъэщыгъ.

Адыгабзэр зыщызэрагъашIэрэ кабинетым нэужым текIо­лIагъ, ар языгъэхьырэ кIэлэ­егъаджэхэу Бэрэтэрэ Гощпа­къэрэ Тырку Саудэтрэ гущы­Iэгъу тафэхъугъ. Ахэм къызэ­раIуагъэмкIэ, еджапIэм цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафэу бэ ще­джэрэр, ахэм зэкIэми адыга­бзэр арагъашIэ.

НэмыкI цIыф лъэпкъхэм бзэр ябгъэшIэныр IэшIэхэу щытэп. Ау гукъао нахь мышIэми, бзэр зымышIэрэ адыгэ кIэлэ­цIыкIоу къытфакIорэри макIэп. Ныдэлъфыбзэр пшIэным пае ар уна­гъом щызэхэпхын фае. Унэм щымыгущыIэхэ зыхъукIэ, шIэ­хэу ащэгъупшэжьы. ЕджакIэ, тхакIэ ятэгъашIэ, урыс гущы­Iэхэр зэрадзэкIых. ИгъэкIоты­гъэу ядгъэшIэнэу программэм къыдилъытэрэп. ЗышIогъэ­шIэ­гъонхэри ахэтых, ахэм шъхьафэу Iоф адэтэшIэ, къаIуагъ кIэлэегъаджэхэм.