ШIэныгъэлэжьыр къыддэгуащэ

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрэригъэблэгъагъэм тетэу научнэ-гъэ­сэныгъэ пшъэрылъ иIэу рес­публикэм къэкIуагъ Москва и Къэралыгъо университетэу Ломоносовым ыцIэ зыхьырэм игеографическэ факультет экономикэмкIэ ыкIи социальнэ географиемкIэ икафедрэ ипрофессорэу Наталья Зубаревич.

Профессор цIэрыIом илекцие едэIунэу, игупшысэхэм защигъэ­гъозэнэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым къыщызэрэугъоигъэр макIэп. АР-м и Премьер-министрэ игуа­дзэу Наталья Широковар, Адыгеим иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, муниципалитетхэм япа­щэхэр, кIэлэегъаджэхэр, сту­дент­хэр, нэмыкIхэри лекцие гъэшIэгъоным зэрипхыгъэх.

— Темыр Кавказым ит рес­публикэхэм ягъэпшагъэмэ, Адыгеим хэхъоныгъэхэр нахь ешIых, — къеIуатэ Наталья Зуба­ревич. — ШъуичIыгу зэ­рэдэгъум, Краснодар шъузэрэпэблагъэм ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIи амалышIухэр зэрэшъуIэкIэлъым ар епхыгъ. Джащ фэдэу Адыге­ир шъолъыр рэхьатэу ыкIи ущыпсэункIэ хъопсагъоу зэрэ­щы­тым мэхьанэшхо яI.

Пчъагъэхэр иIэубытыпIэу непэрэ щыIакIэу къэралыгъом илъыр профессорым къеIуатэ. Урысыем ишъолъырхэм хэхъоныгъэу ашIыхэрэр, зэфэдэу зэрэзэдэмыкIохэрэр, ар къыз­хэкIырэр къагурегъаIо. Наталья Зу­баревич илекцие ипэублэ къы­зэрэщиIуагъэу, 2000-рэ илъэс­хэм Адыгеим щыIагъ. А уахътэм елъытыгъэмэ, хэхъоныгъэхэр тишъолъыр зэришIыгъэхэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.

АныбжькIэ зэтекIхэу, щыIэныгъэм еплъыкIэу фыряIэри зэфэшъхьаф нахь мышIэми, къэзэрэугъоигъэхэм ашIогъэшIэгъонэу, зыIэпищэхэу Наталья Зубаревич едэIугъэх. Пчъагъэу къыIохэрэм ежь игупшысэхэр апхырыщыгъэх, щысэхэри къе­хьых. Экономикэм, демографием язытет, IофшIэпIэ чIыпIэхэм, нэмыкI лъэныкъохэми анэсыгъ. КъызэриIуагъэмкIэ, нахьыжъэу Iоф зышIэхэрэм ягъэпшагъэмэ, илъэс 20-м къе­хъугъэхэр нахь макIэх. Ащ къыхэкIэу IофшIэпIэ чIыпIэхэр агъотынымкIэ амалышIухэр аIэкIэлъыщт. Ау пэщэныгъэ зыщызэрахьащт IофшIапIэхэр къагъотыныр ныбжьыкIэхэм къин къащыхъущт.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм къатыгъэ упчIэхэм профессорым джэуапхэр къаритыжьыгъэх, игуапэу лекциер зэрэзэхища­гъэр кIэухым къыIуагъ.

АР-м и ЛIышъхьэ зэIукIэгъу дыриIагъ

АР-м и Правительствэ и Унэ щыкIогъэ зэIукIэгъум шъолъырым ипащэу КъумпIыл Мурат къыщыгущыIэзэ, Адыгеим къэ­кIогъэ Наталья Зубаревич рэзэ­ныгъэ гущыIэхэмкIэ зыфигъэзагъ. Республикэм Iоф щызышIэрэ специалистхэм яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэным, регионым социальнэ-экономикэ лъэбэкъушIухэр ышIынхэм екIо­лIакIэхэр къыфэгъотыгъэнхэм зэIукIэгъур, нэмыкI Iофтхьабзэу зэхащэщтхэр зэрафэIорышIэщтхэр хигъэунэфыкIыгъ.

Экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, инвестициехэр на­хьыбэ хъунхэм алъэныкъокIэ шIэ­ныгъэу IэкIэлъхэмкIэ профес­сорыр республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм, бизнес-сообществэм, кIэлэегъаджэхэм ыкIи студентхэм адэгощэщт.

— Непэрэ зэдэгущыIэ­гъур зэкIэми къашъхьапэнэу къысшIошIы: социальнэ-экономикэ хэ­хъоныгъэм, социальнэ ыкIи политическэ географием хэшIыкIышхо афызиIэ специалистым иеплъыкIэ Iэнэ хъураем хэлажьэхэрэм зэрагъэшIэн амал яIэщт, — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

Гъэхъагъэхэр иIэх

Урысые шIэныгъэлэжь-ушэтакIоу, экономик-географэу Наталья Зубаревич зыхэлэжьэгъэ Iэнэ хъураер тыгъуасэ Мые­къопэ къэралыгъо технологическэ университетым щы­кIуагъ. Iофтхьабзэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Рес­пуб­ликэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Зэхэсыгъом хэлэжьа­гъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, бизнесым пылъхэр, нэмыкIхэри.

Пэублэм КъумпIыл Мурат Адыгеим къызэрэкIуагъэмкIэ Наталья Зубаревич зэрэфэразэр къыIуагъ. Шъолъырхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ шIэныгъэ куухэр зыIэкIэлъым гущыIэгъу фэхъунхэм мэхьанэшхо зэриIэр къыхигъэщыгъ.

Профессорым игущыIэ къызэрэригъэжьагъэр Адыгэ Респуб­ликэр къыпэблэгъэ шъо­лъырхэм къазэрахэщырэр ары. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, агропромышленнэ комплексым ылъэныкъокIэ амалышIухэр тишъо­лъыр IэкIэлъых, нэмыкIэу Ады­геим федэ мымакIэу къыфэзыхьыщтхэми ягугъу къышIыгъ.

Урысыем чIыпIэу Адыгеим щиубытырэм, Темыр Кавказым ит республикэхэм ялъытыгъэмэ, амалэу IэкIэлъхэр зыфэдэхэм Наталья Зубаревич ягугъу къы­шIыгъ. Непэ Адыгеим иэкономикэ инвестициеу къыхалъхьэ­рэр процент 0,1-рэ мэхъу. Апшъэрэ гъэсэныгъэр зэзыгъэгъотыгъэу тишъолъыр щыпсэу­хэрэм япчъагъэ бэ. Джащ фэд, цIыфхэр зыщыпсэущтхэ унэу ашIыхэрэм япчъагъэ хэхъуагъ.

Аужырэ илъэсхэм Адыгеир федеральнэ программэхэм, грантхэм якъыдэхын чанэу зэ­рахэлажьэрэм ишIуагъэкIэ фе­деральнэ гупчэм дотациер бэу зэритырэ шъолъырхэм ахэ­кIыгъ.

Наталья Зубаревич къызэригъэнэфагъэмкIэ, республикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ нэмыкI амалышIоу IэкIэлъхэр къызфигъэфедэнхэм дэлэжьэныр ищыкIагъ. Бизнес цIыкIум IэпыIэгъу фэхъугъэным, федеральнэ бюджетым къытIупщырэ субсудиехэр нахьыбэ шIыгъэным Адыгеир пылъын фае.

— Хэхъоныгъэу ышIы­хэрэмкIэ Адыгеир Темыр Кавказым ит респуб­ликэхэм ыкIи Къалмыкъым апэ ишъыгъ. А къэ­гъэлъэгъоныр тапэкIи зэрэжъугъэпытэщтым шъупылъын фае, — къыIуагъ Наталья Зубаревич.

Тхьаркъохъо Адам.
Гъонэжьыкъо Сэтэнай.
Сурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.