ШIушIэныр зигъогогъу цIыфхэм ямэфэкI

2005-рэ илъэсым къыщыублагъэу мэлылъфэгъум и 13-р меценатым ыкIи шIушIэм я Мафэу тикъэралыгъо щыхагъэунэфыкIы.

Ащ лъапсэу иIэр ыкIи ыцIэ зыхьырэр мы мафэм къэхъугъэ римскэ аристократэу Гай Цильний Меценат ары. Музыкантхэм, сурэтышIхэм, артистхэм ыкIи поэтхэм хэхъоныгъэ­хэр ашIынхэмкIэ, ясанаущыгъэ зыкъызэIуихынымкIэ ащ ишIуагъэ аригъэкIыщтыгъ. Ящытхъу зэраIощтым пымылъхэу, гукIэгъур, щыкIагъэ зиIэм IэпыIэгъу фэхъунхэм фэхьазырхэу, зыгу зэIухыгъэ цIыфхэр сыд фэдэрэ уахъти Урысыем исыгъэх. Ахэр ары мы мэфэкIыр зыфэгъэхьыгъэр.

Меценатымрэ шIушIэмрэ я Мафэ хэзыгъэунэфыкIырэ пстэ­уми къафэгушIуагъ Адыгэ Рес­публикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

— Меценатымрэ шIушIэмрэ я Мафэ тикъэралыгъо щыхэтэгъэунэфыкIы. ШIушIэныр Урысыем шэнышIу щыхъугъэу къэпIон плъэкIыщт. ЗэкIэми дэгъоу ашIэх Павел Третьяковыр, Савва Мамонтовыр ыкIи нэмыкI урыс меценат цIэрыIохэр. IэпыIэгъур зигъогогъу цIыфхэр Адыгеими сыдигъуи исыгъэх. Ахэм шъхьэкIэфэныгъэ афэтшIыныр атефэ. Щытхъум ыкIи обществэм уасэ къафишIыным паеп шIушIэу зэрахьэрэр зы­фэгъэхьыгъэр. Адыгэ гущыIэ­жъым къызэриIоу: «ШIу шIи, псым хадз». Джы къызнэсыгъэ­ми цIыфхэм агу къэкIыжьы меценат цIэрыIоу Трахъо Лыу. Адыгеим имызакъоу, тыди щызэлъашIэрэ Шъэумэн Хьазрэт ишIушIагъэхэмкIэ гущыIэ дэхабэ фэпIоныр къытефэ. ГупыкI зиIэхэу, чIыпIэ къин ифагъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэ цIыфыбэ Адыгеим щэпсэу. Ахэм зэкIэми «тхьашъуегъэпсэу» ятэIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Адыгэ Республикэм къыщы­хъугъэхэ меценатхэу, шIушIэ зезыхьэхэу зигугъу къэпшIынхэ плъэкIыщтхэм япчъагъэ бэ. ЧIыпIэ къин ифагъэхэ цIыфхэм ахэр IэпыIэгъу афэхъух, агу пыкIыгъэ мылъкумкIэ псэолъэ пчъагъэ республикэм щашIы­гъ, щагъэцэкIэжьыгъ.

2014-рэ илъэсым Тэхъутэ­мыкъое районым икъуаджэу Щынджые промышленник-ме­ценатэу Трахъо Лыу саугъэт къыщыфызэIуахыгъ. Ар я 19-рэ лIэшIэгъум игурыт илъэсхэм адэжь къэхъугъ. Гъот зимыIэ унагъом къихъухьэгъэ кIалэр чыжьэу дэкIоен, мылъкушхо къы­гъэхъэн фызэшIокIыгъ. Иахъщэ­кIэ псэолъэ пчъагъэ зэ­раригъэшIыгъэм дакIоу, гумэкIыгъо, щыкIагъэ зиIэхэ цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъущтыгъ. Ащ ишIушIагъэ егъэшIэрэ шIэжьэу цIыфхэм агу илъыщт.

Адыгеим икIэлэ пIугъэу Шъэу­мэн Хьазрэт республикэм имызакъоу, Урысыем, зэрэдунаеу ыцIэ ащыIугъ. ЧIыпIэ къин ифа­гъэхэ цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъу, ишIушIагъэ зынэмысыгъэ къуапэ щыIэп пIоми ухэукъощтэп. Иреспубликэ гупси ынаIэ къытет, къуаджэхэм, социаль­нэ учреждениехэм IэпыIэгъу афэхъу. ИлъэситIукIэ узэкIэ­Iэ­бэжьымэ, ТекIоныгъэм и Мафэ ехъулIэу Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэ ветеранхэм сомэ мин шъэныкъо зырыз аритыгъ.

Меценатствэмрэ шIушIэнымрэ яIофыгъо утегущыIэ зыхъукIэ Мыекъопэ пивэшI заводыр, компаниехэу «Южгазэнерджи», «Картонтарэр», «Волмэр», нэмыкIхэри гум къехьэх. Мыхэм яIэпыIэгъу тиансамблэ цIэры­Iохэм, театрэхэм, еджапIэхэм, нэмыкI учреждениехэм алъэ­Iэсы. Сенаторэу Хъопсэрыкъо Мурати цIыфхэр фэразэх, мы адыгэ кIалэм бэмэ ишIуагъэ арегъэкIы.

Гъот зиIэ кIэлабэ якъуаджэ­хэм, япсэупIэхэм IэпыIэгъу афэ­хъу, ащкIэ щысэ дэгъу къа­гъэлъагъо. ГущыIэм пае, къуа­джэу Блащэпсынэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъурэм ипэ­гъокIэу амал зиIэ пстэури зэгуахьи, чылэм игупчэ, ичIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх. Поселкэу Инэм щашIыгъэ мэщытым пэIухьэгъэ мылъкур гупыкI зиIэхэ цIыфхэм къау-гъоигъ. Къуаджэхэу Джамбэ­чыерэ Улапэрэ адэтхэ гурыт еджапIэхэм ягъэцэкIэжьын ыкIи язэтегъэпсыхьан пэIухьэгъэ ахъщэр гъот зиIэ кIалэхэу мыщ къыщыхъугъэхэм къаугъоигъ. Мыщ фэдэ екIолIакIэм мэхьа­нэшхо зэриIэр, цIыфхэр зэгъу­сэхэу, зыкIыныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэрэзэдашIэрэм шIо­гъэшхо къызэритырэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу Къум­пIыл Мурат къыхегъэщы.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.