«ШIуагъэ къызэритырэм тицыхьэ телъ»

Непэ бэрэ зэхэтэхы «КIэугъоекIо поликлиник», «КIэугъоекIо правительств» ыкIи «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIохэрэ гущыIэхэр. АпэрэмкIэ ахэм ямэхьанэ къызыгурымыIохэрэр къэхъух. ЕтIанэ Iофэу ашIэрэм елъытыгъэу а проектхэм яшIуагъэ къыдгурэIо.

Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр проектэу «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIорэм апэу хэхьагъэхэм ащыщ. Джырэблагъэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ а проектым хэлажьэхэрэ апшъэрэ еджапIэхэм я Ассоциацие пащэ фашIыгъ. Ащ ехьылIагъэу къытфиIотэнэу телъэIугъ физикэ-хьисап шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, 2014-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу университетым иректорэу Къуижъ Саидэ.

— Урысыем ичIыпIи 9-мэ ащыщэу 2017-рэ илъэсым тэ тирегион пилотнэ проектым хэ­хьагъ. «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIорэм ехьылIа­гъэу къэпIонэу хъумэ сыда проектым пшъэрылъэу иIэр?

— Бэмэ къызэрашIошIырэр «КIэугъо­екIо поликлиникэр», «КIэугъоекIо правительствэр» аIо зыхъукIэ, чIыгум, эко­номикэм ибаиныгъэхэр кIэугъоегъэн­хэу, е оптимизацие IофшIапIэм щыкIонэу арэу къашIошIы. Ау арэп проектым пшъэрылъэу иIэр. Пилотнэ проектыр корпорациеу «Росатомым» епхыгъ. Ары къызыпкъырыкIырэр правительствэм кIиугъуаезэ, гъэцэкIэкIо органхэм ясистемэ иIофшIэн зэхэщэгъэныр. Ащ фэдэ IофшIэныр ышъхьагъыкIэ къехы ыкIи сыдрэ организации игъэIорышIэнкIэ агъэфедэхэрэ амалхэм якъыхэхын фэлажьэ.

Мы проектым игъэцэкIэнкIэ мэхьанэшхо иIагъ тиреспубликэ и ЛIышъхьэ «Росатомым» гъусэныгъэ зэрэдыриIэм. АщкIэ тызэрэфэразэр къыхэзгъэщымэ сшIоигъу.

«КIэугъоекIо правительств» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ проектыр гъэцэкIэгъэнымкIэ АР-м и ЛIышъхьэ ыкIи иминистрэхэм якабинет я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат непэ Iофышхо ешIэ.

Апэ проектым игъэцэкIэн министерствэ заулэ къыхэхьагъ. Ащ тетэу мы Iофтхьабзэм изэшIохын апэрэу хэхьагъэх гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэхэмкIэ министерствэхэр.

Апшъэрэ еджапIэм фэгъэхьыгъэу къэпIон хъумэ, проектэу «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапIэм» апэрэмкIэ ипшъэ­рылъыр еджапIэм иIофшIэн нахь дэгъоу зэхэщэгъэнымкIэ амалэу щыIэхэр гъэ­унэфыгъэнхэр, ахэр шIуагъэ къатэу гъэфедэгъэнхэр, студентхэми, кIэлэегъа­джэхэми яуахътэ нахь кIэугъоягъэу, федэ къытэу гъэфедэгъэныр ары. Ащ цIыфхэм ящыIакIэ нахь псынкIэ ыкIи нахь дэгъоу къешIы.— Щысэ горэхэр къэпхьынхэ плъэкIыщта?

— Ары, гущыIэм пае, студентхэм ястипендиехэмкIэ къагурымыIорэ къы­хэкIымэ, ащ изэхэфын тапэкIэ мэфэ псаухэр текIуадэщтыгъэхэмэ, джы а Iофыгъом изэшIохын такъикъ зытIу ныIэп пэIухьэрэр. Ащ ишIуагъэкIэ студентхэм яуахътэ кIэугъоягъэу мэхъу. Ащ фэд, ахъщэ IэпыIэгъу зищыкIэгъэ студентым къытыгъэ лъэIу тхылъым тапэкIэ мазэ фэдизрэ хаплъэщтыгъэмэ, джы ащ мэфэ заул ныIэп текIуадэрэр. Ащ тетэу тиIоф­шIэн зэхэтщэнымкIэ амалхэу щыIэхэм тяусэ, курс зэфэшъхьафхэр зэхэтэщэх.

Ащ фэдэу кIэугъоекIо гурыт еджапIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, гъэсэныгъэм исистемэ инэмыкI учреждениехэр мы проектым къыхэгъэлэжьэгъэнхэм пае «Фабрика процессов» зыфиIохэрэ курсхэр зэхэтщагъэхэу мэзаем къыщегъэжьагъэу курс зэфэшъхьафхэм Iоф ашIэ. ЫпшъэкIэ зыцIэ къесIуагъэхэ ор­ганизациехэм ялIыкIохэр ахэм къятэ­гъэблагъэх, ащетэгъаджэх.

Тэ тиапшъэрэ еджапIэ мы проектым апэрэу хэхьагъэхэм ащыщ. АщкIэ Iоф­шIэгъэ гъэнэфагъэ тиIэ хъугъэ.

Мы лъэныкъомкIэ IофшIагъэу щыIэр зэрагъэшIэнэу джырэблагъэ Белгород хэкум иправительствэрэ къэралыгъо корпорациеу «Росатомымрэ» форум зэхащэгъагъ. Ащ тэри тырагъэблэгъагъ. Форумыр Белгород къэралыгъо лъэпкъ ушэтэкIо университетым щыкIуагъ. Ащ Урысыем ичIыпIэ 20-мэ къарыкIыгъэхэ лIыкIохэр хэлэжьагъэх. Ахэр чIыпIэ хэбзэ органхэм, гъэсэныгъэм ыкIи социальнэ учреждениехэм, предприятиехэм къарыкIыгъагъэх.

Адыгеим илIыкIо купи ащ хэлэжьагъ, сэ ащ сырипэщагъ. Сигъусагъэх университетым ипроректорэу Людмила Задорожнаяр ыкIи еджэпIэ гупчэу «Фабрика процессов» зыфиIорэм ибизнес-тренерхэу Сергей Чефрановымрэ Галина Карамушкэрэ.

Форумым хэлажьэхэрэм Белгород хэкум ихэбзэ органхэу промышленнэ предприятиехэм, псауныгъэм икъэухъу­мэн ыкIи гъэсэныгъэм яорганизациехэу кIаугъуаезэ Iоф зышIэхэрэм яIофшIэн зыщагъэгъозагъ. Форумым иIофшIэн икIэухым Урысыем иинститут ыкIи иуниверситет 11 зыхэхьэрэ Ассоциацие зэхащэнэу мыщ щырахъухьагъ. Ащ сэ пащэ сыфашIыгъ, тхьамэтэ гъусэу ха­дзыгъ Белгород дэт къэралыгъо уни­верситетым инаучнэ ушэтэкIо университет иректорэу Олег Полухиныр.

Ащ тетэу Урысыем иапшъэрэ еджапIэхэмкIэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр апэрэу мы илъэсым имэзае проектэу «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIорэм хэхьагъ. А уахътэм къыкIоцI университетым проект 12 зэхигъэуцуагъ, еджэпIэ гупчэу «Фабрика процессов» зыфиIорэм нэбгырэ 400 щеджагъ. Ахэр къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъушIэх, студентых, егъэджакIох. Мы курсхэм ащеджагъэхэм ахэтых Темыр Осетием, Башкортостан, Дагъыстан, Краснодар краим ыкIи Рязанскэ хэкум къарыкIыгъэхэр.

ТапэкIи мы проектымкIэ тиIофшIэн лъыдгъэкIотэщт. Ащ шIуагъэ къызэритырэм непэ тицыхьэ телъ.

— Тхьауегъэпсэу.

Сихъу Гощнагъу.