ШэпхъакIэхэр агъэнэфагъэх

Хьыкум Iофхэм язэхэфынкIэ цIыфхэр зэрэзэрагъэшIужьырэ шэпхъакIэхэр агъэнэфагъэх.

Хьыкумхэм зэхафырэ Iофхэр нахь макIэ шIыгъэнхэр ыкIи ахэр хьыкумым зыIэкIагъахьэхэкIэ зэрифэшъуашэу Iоф адэшIэгъэныр, зэхэфыным хэлэжьэрэ лъэныкъуитIум язэгъэшIужьын хьыкумышIхэм апшъэ илъхьэгъэныр 1986-рэ илъэсым Европэм и Совет иминистрэхэм я Комитет игъоу ылъэгъу­гъагъ.

Федеральнэ унашъоу «УФ-м ихэбзэгъэуцу акт зырызмэ зэхъокIыныгъэ­хэр афэшIыгъэнхэр» зыфиIорэм зэхъо­кIыныгъэу фэхъугъэхэр зыфэгъэхьыгъэхэр хьыкумым зэгъэшIужьын Iоф­тхьабзэхэр чанэу зэрэзэрихьэхэрэм къыхэкIэу зэмызэгъыныгъэу азыфагу къитаджэхэрэр дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъурэр ары.

Мы шIыкIэр нэмыкI къэралыгъохэм бэшIагъэу ащагъэфедэ, Урысыем джыри ар щагъэпсыгъэп.

Даохэрэм ыкIи зэзыгъэшIужьхэрэм алъэныкъокIэ хэкIыпIэхэр къэгъотыгъэн­хэм, бгъуитIури зэгъэшIужьыгъэнхэм непэ хьыкум зэхэфынхэм чIыпIэ гъэнэфагъэ ащаубыты. Граждан процессуальнэ кодексым непэ лъэныкъуакIэу «ЗэгъэшIужьыныр. Дунэе зэзэгъыныгъэр» зыфиIорэр къыхэхьагъ.

Лъэныкъохэр зэгъэшIужьыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ амалэу щыIэхэр нахь тэрэзэу гъэфедэгъэнхэмкIэ хьыкумым пшъэрылъэу ыпашъхьэ итхэр положениякIэм къыдыхэлъытагъэх. Хьыкум зэгъэ­шIужьыным илъэныкъо шъхьаIэхэм ащыщых шIоигъоныгъэр, Iоф зэдэшIэгъэ­ныр, лъэныкъохэм зэфэдэ фитыныгъэхэр яIэнхэр, зыми емыпхыгъэнхэр, шъыпкъэ­ныгъэр ыкIи ушъэфыгъэныр. Джащ фэдэу зэгъэшIужьыным пылъ шIыкIэр ыкIи уахътэр, мы Iофыгъом ящэнэрэ лицэхэр къыхэлэжьэнхэ зэралъэкIыщтым ифитыныгъи шапхъэхэм къадыхэлъытагъэх.

Хьыкум зэхэфынхэм ахэлажьэхэрэм зэкIэми хэушъхьафыкIыгъэ зэгъэшIужь фитыныгъэ къызфагъэфедэн (уголовнэ хьыкум производствэр хэмытэу) амал яIэ хъугъэ. Хэбзэгъэуцухэм зэрагъэнэфагъэу, мы шIыкIэр зэдэгущыIэгъухэм, медиацием, хьыкум зэгъэшIужьыным афэIорышIэщт.

Регламентым къызэригъэнафэрэмкIэ, хьыкум зэгъэшIужьыныр хьыкумыр зычIэт псэуалъэм ихэушъхьафыкIыгъэ чIыпIэ щыкIон фае. Уахътэу ащ ыхьыщтыр агъэнафэ зыхъукIэ анахь шъхьаIэу щытыр лъэныкъохэм яшIоигъоныгъэхэр къыдэлъытэгъэнхэр ары.

Медиацием иинститут хэхъоныгъэ ышIыным, лъэныкъохэр зэгъэшIужьыгъэн­хэм ыкIи хьыкумышIхэм зэхафырэ Iоф­хэр нахь макIэ шIыгъэнхэм афытегъэ­псыхьагъэу федеральнэ хэбзэгъэуцу­гъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. Джы лъэ­ныкъохэм зэгъэшIужь зэзэгъыныгъэ зэдашIы, дэо тхылъыр щыгъэзыягъэ хъумэ, даорэм ытыгъэ къэралыгъо пошлинэм изы Iахь фызэкIагъэкIожьызэ ашIыщт.

Ащ нэмыкIэу административнэ Iофхэм язэхэфыни зэгъэшIужьыр щыбгъэфедэн плъэкIыщт, ыпэкIэ хэбзэгъэуцугъэм мыщ фэдэ амал къытыщтыгъэп.

Iофым изэхэфын хэлэжьэрэ ящэнэрэ лъэныкъом истатус зыфэдэщтыр къэзыгъэнэфэрэ кодексым хэгъэхъонхэр фашIыгъэх. Джы ахэр зэгъэшIужьын процессым къыхэлэжьэнхэ алъэкIыщт. ШэпхъакIэхэм къызэрагъэнафэу, лъэныкъохэм азыфагу илъ зэгурымыIоныгъэр мамыр шIыкIэм тетэу дэгъэзыжьыгъэным фэшI пэшIорыгъэшъ хьыкум зэхэсыгъор хьыкумым зэкIихьан амал иIэ хъугъэ.

ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, лъэныкъохэр зэгъэшIужьыгъэнхэм иIофыгъо отставкэм щыIэ хьыкумышIхэр къыхэлэжьэнхэ алъэкIыщт. Ащ шапхъэу пылъхэр хэбзэгъэуцугъэм къыдыхэлъытагъэх. УФ-м и Апшъэрэ Хьыкум и Пленум хьыкум зэгъэшIужьхэм яспискэ ыштэщт. Мыхэм Iофэу ашIагъэм къыкIэкIогъэ ахъщэр зэраратыщт шIыкIэр къэзыгъэ­нэфэщтыр Урысыем и Правительствэ иунашъу ары.

АР-м ихьыкумышIхэм я Совет и Тхьаматэу Бзэджэжъыкъо Натуся.