ШАПСЫГЪЭ КЪЭБАРХЭР

ШIухьафтыныр ифэшъуаш

ШIушIэ фондэу «ШIушIэ къуап» зыфиIорэм ипащэу Сторожук Янэ «Урысыем ицIыф гукIэгъухэр» зыфиIорэ Къэралыгъо шIухьафтыныр къыратыныр ифэшъуашэу къагъэлъэгъуагъ. Ар анахь чанхэу цIыфхэм, обществэм зишIуагъэ языгъэкIыхэрэр ары къызфагъэшъуашэхэрэр.

Янэ зипэщэ фондым игугъу къэтшIэу къыхэкIыгъ. Ащ ятэжъ адыгэ, Коблымэ ащыщ. Организациер илъэсыбэ хъугъэу шъолъырым щыпсэурэ кIэлэцIыкIу сымаджэхэм IэпыIэгъу афэхъу. Илъэс къэс фондым ахэм ишIуагъэ арегъэкIы, илъэсыкIэ мэфэкIхэр афызэхещэх, зигъот макIэхэм ахъщэкIэ адеIэ. Тызхэт илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу сабыи 170-мэ ишIуагъэ аригъэкIыгъ.

Сторожук Янэ зымакъэ фэзытынэу фаехэм сайтэу http:/ЮФО добрыелюдироссии.рф-р агъэфедэшъущт.

Зихэгъэгу зикIасэхэр

ТIопсэ районыр нэмыц фашистхэм къазатырахыжьыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу гурыт еджапIэхэм ачIэс кIэлэцIыкIухэм зэнэкъокъоу «Уихэгъэгу цIыкIу икъэбар къэIуат» зыфиIорэм хэлэжьагъэх.

Ахэм ятворческэ тхыгъэ IофшIагъэхэм агу пэблэгъэ ячIыгу, ячылэ, ячIыопс, заом хэтыгъэхэм якъэбархэр къащыраIотыкIыгъэх.

Илъэс 14 — 17 зыныбжьхэм азыфагу щыкIогъэ зэнэкъокъум псэупIэу Кривенковскэм дэт еджапIэм икIэлэеджакIоу Хъунэ Заринэрэ Новомихайловскэ еджапIэм щеджэрэ Ацумыжъ Аминэрэ текIоныгъэр къащыдахыгъ.

Уай-уай, Чэбэхъан

ТIуапсэ дэт тарихъ-краеведческэ музееу Н.Г. Полетаевам ыцIэ зыхьырэм щагъэхьазырыгъэ къэгъэлъэгъоным зэреджагъэхэр «Ным ыгу: Шъхьэлэхъо Чэбэхъан Умарэ ыпхъум ищыIэныгъ».

Къэгъэлъэгъоныр гъэшIэгъонэу агъэпсыгъ. Ащ анахьэу къыхэщырэр къуаджэу ШIоикъо щыпсэугъэхэ зэшъхьэгъусэхэу Шъхьэлэхъо Чэбэхъанрэ Къэзэуатрэ ящыIэныгъэ гъогу къырыкIуагъэр ары. Ахэм Хэгъэгу зэошхом илъэхъан якIалэхэр, нэбгыри 9 хъухэу, янысэ ыкIи якъорэлъфхэу нэбгырищ дагъэкIыгъагъэх. Къэзыгъэзэжьыгъэхэр къуитIурэ къорылъфитIурэ.

Чэбэхъан нэбгырэ 15 ыпIугъэми, ихьалэлыгъи, игупцIэнагъи, ицIыфыгъи къащымыкIэу игъашIэ къыхьыгъ. ЦIыф Iушыгъ, хьакIэхэм сыдигъуи дахэу апэгъокIыгъ. Къэгъэлъэгъоным а бзылъфыгъэм идунэететыкIагъэм нэIуасэ уфашIы.

Медали 5 къахьыгъ

Апэрэ кIэлэцIыкIу-спортивнэ еджапIэу къалэу ТIуапсэ дэтым ибэнэкIо цIыкIухэм яшIухьафтынхэм медалыкIэхэр джыри къахэхъуагъэх.

Къалэу Шъачэ дзюдомкIэ Дунэе турнирэу щыкIуагъэм ахэр бэмышIэу хэлэжьагъэх. Турнирыр Шапсыгъэ щыщ летчикэу, СССР-м и ЛIыхъужъэу Мартирос Нагулян ишIэжь фэгъэхьыгъагъ. ЛIыхъужъыр 1945-рэ илъэсым Польшэм щыхэкIодагъ, ащ фэгъэхьыгъэ турнирхэр мыгъэ я 30-рэу зэхащагъэх.

Зэнэкъокъухэм спортсмен 400 фэдиз къякIолIэгъагъ, ахэр Урысыем ишъолъыр 15-мэ ыкIи къытпэблэгъэ IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIыгъагъэх. БэнэкIо IэпэIасэхэм апэуцужьыхэзэ тиныбжьыкIэхэм дышъэ медалитф къахьыгъ. ЯонтэгъугъэкIэ зыхэхьэхэрэ купхэмкIэ Тыко Азэмат, Ныбэ Амир, Игорь Николенкэм, Владимир Грызун ыкIи Анна Бабич анахь спортсмен дэгъухэу къахахыгъэхэм ахэфагъэх.

Шъачэ икомандэ апэрэ чIыпIэр ыубытыгъ. Ащ ыуж Ставрополь краим ыкIи Донецкэ Народнэ Республикэм яхэшыпыкIыгъэ купхэр итых.

Турнирым къырагъэблэгъэгъагъэх Олимпийскэ джэгунхэм текIоныгъэр къащыдэзыхыгъэхэ бэнэкIо цIэрыIохэу Михаил Игольниковыр ыкIи Руслъан Кишмаховыр. Зэнэкъокъум медалхэр къыщыдэзыхыгъэ бэнэкIо цIыкIухэм ТIопсэ районым дзюдомкIэ и Федерацие ипрезидентэу Ныбэ Джамболэт, Урысыем изаслуженнэ тренерэу, спортивнэ еджапIэм иIофышIэу Нэгъуцу Джанболэт, чемпионэу Михаил Игольниковым аратыжьыгъэх.

Эколог ныбжьыкIэхэр хэлэжьагъэх

Къалэу Новороссийскэ эколог ныбжьыкIэхэмрэ еджэпIэ лесничествэхэм ахэтхэмрэ зыхэлэжьэгъэхэ краевой зэнэкъокъу щызэхащэгъагъ.

МэфитIум кIэлэцIыкIухэм ботаникэмкIэ, гидробиологиемкIэ, энтомологиемкIэ шIэныгъэу яIэхэр къагъэлъэгъуагъэх. Джащ фэдэу дисциплинэ зэмылIэужыгъохэмкIэ тестхэр акIугъэх, Iофыгъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ проектхэр атхыгъэх.

ТIопсэ районым къикIыгъэ кIэлэеджакIохэм чанэу зыкъагъэлъэгъуагъ, я 5-рэ гурыт еджапIэм щеджэрэ Тхьагъушъэ Софьерэ эколого-биологическэ гупчэм зыщызыгъэсэрэ Полина Чечуровамрэ шIэныгъэ дэгъухэр яIэу къахагъэщыгъэ апэрэ ныбжьыкIи 10-мэ ахэфагъэх. Ахэм зэнэкъокъум идипломхэу апэрэ степень зиIэхэр къаратыгъэх.

Хьарунэ къыхахыгъ

Къалэу Шъачэ щыкIогъэ зэнэкъокъоу «Выбор Сочи-2017» зыфиIорэм хэлэжьэщтхэм онлайн системэр агъэфедэщт.

Ахэм сэнэхьат зэфэшъхьафхэмкIэ «профессионал» зэпIоныр зытефэхэрэм ацIэхэр къыраIон фитых. Зымакъэ зытыщтхэм къэлэдэсхэм анэмыкIэу Шъачэ хьакIэу е зызгъэпсэфынэу къэкIуагъэхэри ахэхьанхэ алъэкIыщт. Къыхахыщтхэр врач, журналист, кIэлэегъадж, агроном ыкIи нэмыкI IофшIэн зышIэрэ анахь лэжьэкIо пэрытхэр ары.

Азыфагу итыр Бгъанэ Хьарун

ПсышIопэ районым щыпсэухэрэм «Шъачэ икIэлэегъэджэ анахь дэгъу 2017-рэ» зыфиIорэ номинациемкIэ къыхагъэщынэу ыцIэ къыраIуагъ кIэлэпIу IэпэIасэу, къалэм икIэлэегъэджэ анахьыжъмэ ащыщэу, псэупIэу ПсышIуапэ дэт гурыт еджапIэу N 75-м икIэлэегъаджэу Бгъанэ Хьарунэ Къасимэ ыкъом. Хьарунэ ыныбжь илъэс 80-рэ зэрэхъугъэр бэшIагъэп зыхагъэунэфыкIыгъэр. Ащ зымакъэ фэзыты зышIоигъохэр къэлэ сайтэу «Городская среда» httр://shangcsochi.ru/ зыфиIорэм ихьанхэ алъэкIыщт.

ЦIэ лъапIэхэр къафаусыгъэх

Самодеятельнэ артистхэм ятворческэ коллективхэу «образцовэ» е «народнэ» цIэхэр къызфаусыгъэхэм илъэсищ тешIэ къэс а цIэ гъэшIуагъэр къагъэшъыпкъэжьы.

Апэрэу цIэхэр къызфагъэшъуашэхэрэри артист купхэм ахэтых, ахэр къафэзыусыхэрэр Краснодар краимкIэ искусствэм иIофышIэхэмрэ апшъэрэ еджапIэхэм яегъэджакIохэмрэ.

Сценэм къыдэкIоягъэхэм ащыщых театральнэ, хореографическэ, цирковой ансамблэхэр, оркестрэхэр, нэмыкIхэри. ЗэкIэмкIи коллектив 53-мэ яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъуагъ. «Образцовэ коллектив» зыфиIорэ цIэр къэзыгъэшъыпкъэжьыгъэхэм ащыщых хореографическэ ансамблэхэу «Зори Шапсугии», «Созвездие» зыфиIохэрэр, лъэпкъ шъуашэм и Студиеу «Игольница-узорницар».

Апэрэу цIэ лъапIэр къызфаусыгъэхэм ахэфагъэх ансамблэу «Черкесиер» (псэупIэу Новомихайловскэр), инструментальнэ коллективэу «Непэрэ Кавказыр», лъэпкъ хэшIыкIыным и Студиеу «IэпэIасэхэр» (псэупIэу Агуй-Шапсыгъ).

Тэхъутэмыкъуае ащытекIуагъэх

КIэлэцIыкIу къэшъокIо купэу «Нарты Шапсугии» зыфиIоу къуаджэу ШIоикъо къикIыгъэр Адыгеим ит къуаджэу Тэхъутэмыкъуае щыкIогъэ шъолъыр фестиваль-зэнэкъокъоу «Дышъэ тандж» зыфиIорэм джыри хэлэжьагъ, текIоныгъэр къыщыдихыгъ.

Адыгэ культурэм ифестиваль Адыгеим ыкIи Краснодар краим ятворческэ коллективхэр къыугъоигъагъэх, ар ятфэнэрэу мы илъэсым зэхащагъ. Шапсыгъэ икIыгъэ къэшъокIо цIыкIухэр фестивалым ренэу хэлажьэх. Ахэр зыгъасэхэрэр Лые Артуррэ Лые Оксанэрэ. Коллективым апэрэ степень зиIэ дипломыр номинациеу «Хореография» зыфиIорэмкIэ джыри къылэжьыгъ. Жюрим хэтхэм къэшъокIо цIыкIухэу илъэси 10 — 14 зыныбжьхэм «Дышъэ танджым» хэтхэр зэранахь дэгъухэр хигъэунэфыкIыгъ.

НЫБЭ Анзор.