ЧIыгу Iахьхэм, грантхэм ятын анаIэ тырагъэтыщт

Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу игъэкIотыгъэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

Ащ хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, къулыкъухэм ыкIи ведомствэхэм япащэхэр, нэмыкIхэри.

КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ ыкIи япсауныгъэ агъэпытэнымкIэ кампанием изэхэщэн епхыгъэ Iофыгъо зырызхэмкIэ УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм шъолъыр къэралыгъо лъыплъэныр къыдыхэлъытэгъэным фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч. КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ изэхэщэнкIэ, ахэм ящынэгъончъагъэ ухъумагъэ хъунымкIэ къэуцурэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIых ыкIи пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъухэрэм лъыплъэгъэныр ары анахь шъхьаIэу ащ къыгъэнафэрэр. МыщкIэ пшъэдэкIыжь зыхьыщтыр АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерств ары. Зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм мы унашъом дырагъэштагъ ыкIи аштагъ.

— Мы кампаниер зэри-фэшъуашэу зэхэщэгъэ-ным, тисабыйхэм языгъэ-псэфыгъо уахътэ шIуагъэ къытэу агъэкIоным, япсауныгъэ агъэпы- тэным тынаIэ тет. Пшъэ-рылъым изэшIохын му-зейхэр, учреждение зэ-фэшъхьафхэр, хэбзэу-хъумакIохэр къыхэтэгъэ-лажьэх, джащ фэдэу культурнэ Iофтхьабзэхэр афызэхэтэщэх. Мыщ фэдэ екIолIакIэм шIо-гъэшхо къызэритырэр нафэ. КIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ пэIухьащт ахъщэу къа-тIупщырэр шIуагъэ хэ-лъэу гъэфедэгъэным ты-наIэ тедгъэтын фае, —къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

ЕзыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм ыкIи былымхъуным фэгъэзэгъэхэ фермэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэным фэшI 2017-рэ илъэсым Iофтхьабзэхэу зэхащагъэхэм, зэшIуахын алъэкIыгъэм къытегущыIагъ АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы программэр загъэцакIэрэм къыщыублагъэу республикэм Iоф щызышIэрэ езыгъэжьэгъэкIэ фермери 153-мэ сомэ миллион 212,3-рэ ыкIи мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIэпIэ 36-мэ (былымхъуным фэгъэзагъэхэм) сомэ миллиони 168,2-рэ хъурэ грантхэр аратыгъэх. ЕзыгъэжьэгъэкIэ фермерым къэралыгъо IэпыIэгъоу ратырэр сомэ миллион 1,5-рэ хъущтыгъэмэ, джы ар сомэ миллиони 3-м нагъэсыгъ. Былымхъуным фэгъэзагъэхэм сомэ миллион 21,6-рэ аратыщтыгъэмэ, непэ а пчъагъэр сомэ миллион 30-м нэсыгъ. Фермерхэм аIэкIэлъ техникэм ыкIи оборудованием япчъагъэ 614-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Къэралыгъо IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ былымышъхьэхэм, чэтэу ахъухэрэм япчъагъэ хэхъуагъ, джащ фэдэу гъэфэбапIэхэр, фермэхэр, нэмыкI псэуалъэхэр ашIынхэ е зэтырагъэпсыхьажьынхэ алъэкIыгъ. Грантхэр аратынхэмкIэ зипшъэрылъхэр анахь дэгъоу зыгъэцакIэхэрэр Мыекъопэ, Красногвардейскэ, Кощхьэблэ ыкIи Шэуджэн районхэр арых. Ау мыщ дэжьым гумэкIыгъохэри къэуцух, гущыIэм пае, фермерхэм ахъщэ IэпыIэгъоу аратыгъэм къыдыхэлъытагъэу IофшIэпIэ чIыпIэхэр къызэIуахынхэ фае. Ау грант зэратыгъэхэм ащыщхэм илъэс пчъагъэм къыкIоцI а пшъэрылъыр агъэцакIэрэп. Ащ къыхэкIыкIэ мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэн зэрэфаер зэрыт тхыгъэхэр профильнэ министерствэм муниципальнэ образованиехэм япащэхэм аIэкIигъэхьагъэх.

— Мы про-граммэмкIэ дгъэнэфэгъэхэ къэгъэлъэгъон-хэр зэкIэ дгъэцэкIэнхэ фае. Къо-джэ псэупIэ пэпчъ ежь лъэныкъо гъэнэфагъэ къыхехы. ГущыIэм пае, Крас-ногвардейскэ районым цумпэм икъэгъэкIын зыщиушъомбгъугъ, адрэ къоджэ псэупIэхэми нэмыкI культурэхэм е былымхъуным зыфагъазэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм тынаIэ тедгъэтын фае. Арышъ, профильнэ ми-нистерствэм, муниципали-тетхэм, къоджэ псэ-упIэхэм мы лъэны- къомкIэ яIофшIэн нахь агъэлъэшын фае,— къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъоу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэр сабыищ е нахьыбэ зиIэ унагъохэм ыпкIэ хэмылъэу чIыгу Iахьхэр ятыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр республикэм щыгъэцэкIагъэ зэрэхъурэр ары. АР-м мылъку зэфыщытыкIэхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Ирина Бочарниковам къызэриIуагъэмкIэ, мы уахътэм Адыгеим мыщ фэдэ унэгъо 5753-рэ ис. Ахэм ащыщэу 3817-мэ е унэгъо Iужъухэм япроцент 66-мэ чIыгу Iахьхэр къаратынхэу заявлениехэр къатхыгъэх. Непэ ехъулIэу нэбгырэ 1710-мэ ялъэIухэр афагъэцэкIагъэх. Заявлениеу къатхыгъэхэм янахьыбэр къызпкъырыкIыгъэхэр къалэу Мыекъуапэ (процент 49-рэ), Мыекъопэ районыр (процент 14), Тэхъутэмыкъое районыр (проценти 10). Сабыищ е нахьыбэ зиIэхэм яфэIо-фашIэхэр гъэцэкIэгъэнхэм пае чIыгу Iахь 2107-рэ джырэ уахътэм агъэхьазырыгъ. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, гъогу картэм къыдыхэлъытагъэу, мы категорием къыхиубытэхэрэм чIыгу Iахьхэр ятыгъэнхэм иIофыгъо изэшIохын муниципальнэ образованиехэм икъу фэдизэу ащамыгъэцакIэхэу къыхэкIы. Арышъ, мы лъэныкъомкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэ, IофшIэнэу агъэцэкIэщтхэм апэIуагъэхьащт мылъкур муниципалитетхэм къыдалъытэн зэрэфаер Комитетым итхьаматэ къыIуагъ.

Мы Iофыгъом епхыгъэ пшъэрылъхэр зэрэзэшIуахырэм къытегущыIагъэх муниципальнэ образованиехэу «Тэхъутэмыкъое районым» ыкIи «Адыгэкъалэ» яадминистрациехэм япащэхэр.

Джащ фэдэу сабыищ е нахьыбэ зэрыс унагъохэм аратыгъэ чIыгу Iахьхэм инженернэ инфраструктурэр ящэлIэгъэным иIофыгъуи къэзэрэугъоигъэхэр тегущыIагъэх.

— Сабыибэ зэрыс уна-гъохэм алъэныкъокIэ щыIэ унашъохэр зэкIэ шIокI имыIэу дгъэцэкIэн-хэм, ащкIэ муниципали-тетхэм IэпыIэгъу тафэхъу-ным тылъыплъэн фае, —къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.

Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащыпсэухэрэм игъэкIотыгъэ (капитальнэ) гъэцэкIэжьынымкIэ 2018-рэ илъэсым атыщт ахъщэ анахь макIэм игъэнэфэн епхыгъэу къэгущыIагъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэ ипащэу Валерий Картамышевыр. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, къихьащт илъэсым лифт зыхэт унэхэм ачIэсхэм зы квадратнэ метрэм телъытагъэу соми 6-рэ чапыч 58-рэ, лифт зимыIэхэм соми 5-рэ чапыч 18-рэ атызэ ашIыщт.

Информационнэ обществэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ, ащкIи, нэмыкIхэмкIи унэшъо гъэнэфагъэхэр ашIыгъэх.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.