Хъопсэрыкъо Мурат: «ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэфыгъэнхэм тынаIэ тет»

Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет хэт Хъопсэрыкъо Мурат мы мафэхэм гущы­Iэгъу тыфэхъугъ, пшъэрылъэу зыфигъэуцужьхэрэм, ахэр зэригъэцакIэхэрэм ягугъу къышIыгъ.

— ФедерациемкIэ Со­ветым Iоф щыпшIэнэу узыхахьэм сыд фэдэ пшъэрылъха зыфэбгъэуцужьыгъагъэхэр? Ахэр непэ зэхъокIыгъэха?

— 2012-рэ илъэсым мыщ Iоф щысшIэнэу сызыхахьэм пшъэ­рылъэу сиIагъэр зы ыкIи ар зэхъокIыгъэп. Адыгэ Респуб­ликэм щыпсэухэрэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ, шъолъырым исоциальнэ-экономикэ зытет нахьышIум ылъэныкъокIэ зэ­хъокIыгъэным амалэу сиIэр есхьылIэныр ары. Адыгеим сы­къыщымыхъугъэу, сыщымыщми, республикэм гуфэбэныгъэ­шхо фысиI, мыщ щыпсэу­хэрэм лъытэныгъэ афэсэшIы. СиIоф­шIэн уахътэ сэухыфэкIэ федеральнэ ыкIи республикэ пащэ­хэм пшъэрылъэу къыс­фагъэу­цугъэр зэрифэшъуашэу зэ­рэз­гъэцэкIэщтым сыпылъыщт.

— Шъолъыр пащэм зэп­хыныгъэ пытэ дыуимы­Iэу пшъэрылъхэр бгъэ­цэкIэнхэр къиныщт.

— Адыгеим экономикэм, социальнэ лъэныкъохэмкIэ зэ­хъокIыныгъэшIухэр щыхъунхэр зэлъытыгъэр республикэм ипащэ икомандэ хэтхэм зэпхыныгъэ яIэу Iоф зэрэзэдашIэрэр ары. Ащ сызэрэхэтым сырэгу­шхо. ЗэгурыIоныгъэ уимыIэу зэфэхьысыжь дэгъухэм уягу­пшысэн плъэкIыщтэп. Адыгеим илIыкIохэу Федеральнэ Зэ­IукIэм хэтхэм зэгурыIоныгъэ тиIэу Iоф зэдэтэшIэ.

— Адыгеим щыпсэухэ­рэм ягумэкIыгъохэр къызэрахьылIэхэрэ зэIукIэ­хэр бэрэ зэхэощэх. Сыд фэдэ лъэIуха анахьыбэу зыкъызэрэпфагъазэрэр?

— Мы лъэныкъомкIэ респуб­­ликэм Iофхэр зэрифэшъуа­шэу щызэтегъэпсыхьагъэх. Адыгеим щыпсэурэ цIыфым муни­ципальнэ, шъолъыр приемым зыхитхэн ылъэкIыщт. Къытэуа­лIэхэрэм ялъэIухэм, ягумэкIыгъохэм янахьыбэр зэхэтэфы. Аужырэ зэIукIэм сыкъытегущыIэ зыхъукIэ, нахьыбэрэ упчIэхэр къызкIэуцухэрэр цIыфхэм программэу, проектэу республикэм щагъэцакIэхэрэм зэращымы­гъуазэхэр ары. Ащ къыхэкIэу партиеу «Единэ Россием» и Зэфэсэу щыIагъэм унашъо щыт­шIыгъ общественнэ приемнэхэм япхыгъэу цIыфхэм яфи­тыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм фытегъэпсыхьагъэхэ гупчэхэр гъэпсыгъэнхэр. Тикъэралыгъо щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ мыщ екIолIэн, игумэкIыгъо щызэхифын ылъэкIыщт, IэпыIэгъуи щигъотыщт.

— Программэу щыIэхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэм цIыфхэр ащымыгъуазэ­хэу бэрэ къыхэкIы. Муниципальнэ е нэмыкI къу­лыкъухэм икъоу япшъэрылъхэр зэра­мыгъэцакIэхэрэм ар епхыгъа?

— Зыныбжь хэкIотагъэхэм, нэмыкIхэм икъоу къэбарыр зэ­рэзэхамыхырэм ар ыпкъ къекIы. КъулыкъушIэхэм яIофшIэн зэрагъэцакIэрэр мыщ зыкIи къыхахьэрэп.

— ГумэкIыгъоу цIыфхэм къыуахьылIэрэр гъэцэ­кIа­гъэ хъуным иамалхэр зеохьэх.

— Пшъэрылъэу сиIэм къыдыхэлъытагъэу къысахьылIэгъэ гумэкIыгъо пэпчъ зыщызгъэ­гъозэн фае. ЦIыфхэм а чIыпIэм гущыIэгъу сафэхъу е Iофыгъом идэгъэзыжьын фэгъэзагъэхэ къулыкъухэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афэсэшIых.

— Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн мэхьанэшхо иI. Адыгеири ащ хэла­жьэ. Сыд фэдэ проектхэмкIэ республикэм зэфэхьысыжь дэгъухэр ышIыгъэха?

— Урысыем и Президент Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхагъ. 2022-рэ илъэсым нэс проектхэм ягъэцэкIэн сомэ триллиони 7 фэдиз пэIуагъэхьащт. Пстэуми анахь шъхьаIэр проектхэм яшIуагъэкIэ субъект пэпчъ социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ­хэр зэришIыщтхэр ары.

Мы илъэсым Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн пэIуагъэхьанэу Адыге­им сомэ миллиарди 4 къыфа­тIупщыгъ. Мыщ КъумпIыл Мурат мэхьанэу ритырэр пстэуми зэхашIыкIын, къоджэ псэупIэхэм къащегъэжьагъэу муниципалитетхэм, къалэхэм пшъэдэкIыжьэу яIэр къагурыIон фае.

— Мыщ дэжьым къо­джэ-псэупIэхэм япащэ­хэм сыд фэдэ мэхьана яIэн ылъэкIыщтыр?

— Муниципалитетхэм ямэхьанэ бгъэцIыкIу хъущтэп. ­Лъэпкъ проектхэм пстэури къы­зэлъаубытын фае. Респуб­ликэм проектхэр зэрифэшъуашэу щыгъэцэкIагъэхэ хъунхэм фэшI пшъэдэкIыжь зыхьыщтхэр агъэ­нэфагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мы лъэныкъом мэхьанэшхо реты. Непэ пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр къэралыгъом республикэр зэрифэшъуашэу къыщыдгъэ­лъэгъоныр ары. Адыгеим щы­псэухэрэм мы зэхъокIыныгъэхэр зэхашIэныр ары мэхьанэшхо зиIэр.

— Гъогухэм гъэцэкIэ­жьын­хэр арашIылIэх, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ­хэр, гурыт еджапIэхэр, медицинэ учреждениехэр кIэу республикэм щашIых. О уишIошIкIэ, Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ Адыгеир нэмыкI шъолъырхэм къа­хэща?

— Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим гъэхъэгъэшIухэр зэриIэхэр тинэрылъэгъу. ТапэкIи мы Iоф­шIэныр дгъэлъэшыщт, пшъэ­рылъхэр зэшIохыгъэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт.

— Адыгеим тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ сыд фэдэ амала IэкIэлъхэр?

— Республикэр зыдэщыс чIы­пIэр хъопсагъоу зэрэщытыр пстэуми анахь шъхьаI. Инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэнхэмкIэ республикэм ипащэхэм IофшIэнышхо зэрагъэцакIэрэр непэ тинэрылъэгъу. Джащ фэдэу зе­кIоным зиушъомбгъуным, мэ­къу-мэщым епхыгъэ инвес­тиционнэ проектхэм ягъэцэкIэн, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэхъоныгъэ ашIыным шъо­лъырым мэхьанэшхо щыраты. ­Лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэ, политикэ зыпкъитыныгъэ рес­публикэм зэрилъыр непэрэ хэ­­хъоныгъэхэм алъапс.

— Инвестициехэм алъэныкъокIэ Адыгеир хъо­псагъоу олъыта?

— Ары, сыда пIомэ респуб­ликэм иэкономикэ инвестициеу къыхалъхьэрэр нахьыбэ мэхъу, ащ дакIоу предприятиякIэхэр, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къызэIу­тэхых, ыпэкIэ тылъэкIуатэ.

Хэутыным фэзыгъэхьазыры­гъэр
Гъонэжьыкъо Сэтэнай.