Унэхэм ягъэкIэжьын иIофыгъохэр

Фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэу Мыекъопэ районым итхэм ягъэцэкIэжьын ыкIи ягъэкIэжьын япхы­гъэ Iофхэм афэгъэхьыгъагъ бэрэскэжъые мафэм поселкэу Тульскэм щыкIогъэ зэхэсыгъор.

АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, зэпхыныгъэ­хэмкIэ ыкIи псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ и Комитет ар зэхищэгъагъ. АР-м и Парламент мы районымкIэ идепутатхэр, народнэ депутатхэм я Совет хэтхэр, район ыкIи псэупIэ кой администрациехэм япащэхэр, мы лъэныкъом фэгъэзагъэхэ министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм ялIыкIохэр зэхэсыгъом хэлэжьагъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Къэралыгъо Советым – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.

— Муниципальнэ образованиехэм ягупчэхэм язэтегъэпсыхьан епхыгъэхэ Iоф­хэр зэрэзэшIуа­хыхэрэм, псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэр цIыфхэм зэрафа­гъэцакIэхэрэм депутатхэм анаIэ тырагъэтынэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэ­рылъ къытфигъэ­уцугъ, — къы­Iуагъ ащ зэхэ­сыгъор къызэIуи­хызэ. – Ащ фэшI зэшIохыгъэ хъухэрэм ыкIи Iофыгъохэу щыIэхэм тате­гущыIэнэу мыщ фэдэ зэхэсыгъохэр муниципальнэ образованиехэм ащызэ­хэтэщэх, мыр ящэнэрэ зэIукIэгъу.

Фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэм ачIэсхэм зэдагъэфедэхэрэм ягъэкIэжьын пае цIыфхэм къатырэ ахъщэм иугъоинкIэ Мые­къо­пэ районыр ауж къимынэрэми, апэ итхэм ащыщэп. БлэкIыгъэ 2017-рэ илъэсым процент 45-рэ ныIэп къаугъоишъугъа­гъэр, тызыхэт илъэсым ащ къырагъэ­хъугъ, ау процент 56-м шIокIыгъэхэп. Ащ фэдэу макIэу къэугъоигъэ зэрэхъурэм лъапсэу иIэм, ащ хэпшIыхьан плъэкIыщтым игъэкIотыгъэу атегущы­Iагъэх.

ПсэупIэ кой администрациехэм япащэхэм къызэраIорэмкIэ, ащ зы ушъхьагъоп иIэр. Фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэм нэжъ-Iужъэу, ыныбжь илъэс 70-м ехъугъэу ачIэсыр бэ. Ахэм илъэсипшI-пшIыкIутф тешIэжьыгъэу унэр зэрагъэкIэжьыщтым пае ахъщэ къытынэу къемызэгъыхэрэр ахэтых. ФэгъэкIотэнхэр зиIэхэми ащ Iофыбэу къы­пыкIырэр ушъхьагъу афэхъу. Джащ фэдэу фэтэрыр къащэфыгъэу, ау ежьхэр чыжьэу щыпсэухэу, унэм къемыкIуа­лIэхэрэри мымакIэу ахэтых. Ахэми гъэкIэжьынхэм апае ахъщэ къатырэп, псэупIэр зыери гъотыгъуае мэхъу. Фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэр гъэкIэжьыгъэнхэмкIэ фондым ащ фэдэу къэзымытыхэрэм яIоф хьыкумыр хэплъэнэу тхылъхэр IэкIегъахьэх, нэужым хьыкум приставхэр ары Iофыр зыфэгъэзагъэ хъурэр.

Владимир Нарожнэм ащ еплъы­кIэу фыриIэр къыриIотыкIыгъ. Хьыкумымрэ пристав­хэмрэ Iофыр зэхафыныр хэкIыпIэ тэрэзэу зэримылъытэрэр ащ кIигъэтхъыгъ. ЦIыфхэм зэ­Iу­кIэгъухэр нахьыбэу адашIынхэр, пшъэрылъэу ыкIи фитыныгъэу мы лъэныкъомкIэ яIэхэр зэхэугуфыкIыгъэу алъагъэIэсынхэр нахьышIоу ары къызэриIуа­гъэр.

Фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэр гъэкIэжьыгъэнхэмкIэ Адыгэ Республикэ фондым ипащэу Пщыгъон Руслъан нэмыкI Iофы­гъо игугъу къышIыгъ. Мыекъопэ районым ащ фэдэ унэу итым инахьыбэр къатитIу ныIэп зэрэ­хъурэр, зы къат закъохэри ахэ­тых. ГущыIэм пае, унашъхьэр жъы дэдэ хъугъэу, къыкIэщхымэ, ар елбэтэу зэблэпхъун фае. Унэр къат пчъагъэу зэрэзэтетым емылъытыгъэу унашъхьэхэр зэкIэ лъапIэу къыдэкIы. Ащ фэшI псэупIэ коеу ар зэрытым къы­ща­угъоигъэр имыкъоу, нэмыкI­хэми ахэIэбэнхэ фаеу е унэм игъэкIэжьын лъагъэкIотэн фаеу мэхъу. Мы Iофым ыпкъ къикIэу 2019-рэ илъэсым агъэнэфэгъэгъэ унэ 28-м щыщэу 20-мэ ягъэцэкIэжьын лъагъэкIотагъ. Ау ащ цIыфхэм нахьыбэрэмкIэ дырагъаштэрэп.

Зиунашъхьэ къыкIэщхыхэрэр ащ игъэкIэжьын лъагъэкIотэнэу зэрэфэмыехэм АР-м и Парламент и Тхьамати дыригъэштагъ.

— Унэм игъэкIэжьын зыщыгъэнэфэгъэ илъэсым, гущыIэм пае, 2019-рэ илъэсэу къихьащтыр арымэ, джащ шIокIынэу щытэп, — къыIуагъ ащ. — ЛъыбгъэкIотэныр хэкIыпIэ хъущтэп, законыр умыукъоу хэпшIыхьан плъэкIыщтым узэдегупшысэн фае.

Фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэм ачIэсхэм зэдагъэфедэхэрэм ягъэкIэжьын пае къатырэ ахъщэр ежь муниципальнэ образованиеу къызщатыгъэм щыгъэ­федэжьыгъэнэу законым къыщеIо. Ащ къыпкъырыкIыхэзэ, мы Iофыр ежь район кIоцIым щагъэIорышIэн алъэкIыщтэу зыIуагъэхэри зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм къахэкIыгъ.

Парламентым мы районымкIэ идепутатэу Александр Колесниковым цIыфхэм ахъщэу къатырэр зыпэIухьэрэр хэзыгъэ имыIэу алъыгъэIэсыгъэн, фэгъэ­кIотэнхэр зиIэхэм ар афэгъэцэкIагъэ зэрэхъущтыр нахь гъэнэфэгъэн фаеу ылъытагъ. Мы лъэныкъохэмкIэ тхьаусыхэ тхылъхэр къезыхьылIэхэрэр бэу ары къызэриIуагъэр.

ХэбзэгъэуцунымкIэ, законностымкIэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм яIофхэмкIэ Парламентым и Комитет ипащэу Александр Лобода зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэ Iофыгъо пстэури, предложениехэри шапхъэхэм адиштэу тхыгъэхэу республикэ Парламентым къыхалъхьэхэмэ, ахэплъэнхэр игъоу ылъытагъ. ИщыкIагъэ хъумэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ джэпса­лъэкIэ УФ-м и Къэралыгъо Думэ зыфагъэзэнэу фитыныгъэ зэ­ряIэр кIигъэтхъыгъ.

Iофыгъоу щыIэр бэми, унэхэм ягъэкIэжьын районым щылъагъэ­кIуатэ. 2016 — 2018-рэ илъэсхэм къакIоцI пстэумкIи фэтэрыбэу зэхэт унэ 23-мэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, ищыкIагъэмэ, агъэкIэжьыгъ. Сомэ миллион 13-рэ мин 900-м ехъурэ ащ пэIуагъэхьагъ. 2019-рэ илъэсым уни 8 агъэкIэжьынэу агъэнэ­фагъ, сомэ миллиони 4-рэ мин 700-м ехъурэ атефэщтэу ары къызэралъытагъэр.

Зэхэсыгъо ужым АР-м и Къэ­ралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэ мы илъэсым поселкэу Тульскэм щагъэкIэжьыгъэхэ унэхэм ащыщ кIуагъэ. Ау апэрапшIэу псэупIэ гупчэм щызэтырагъэпсыхьажьырэ гупчэм ихьагъ, Iофхэр зэрэлъагъэкIуа­тэхэрэм зыщигъэгъозагъ. Унэу нэужым зэкIолIагъэр къатитфэу зэтетхэм ащыщ. Унашъхьэр ары агъэкIэжьыгъэр. Фэтэрыбэу зэхэтхэ унэхэм ягъэкIэжьынкIэ республикэ фондым ипащэ къы­зэ­риIуагъэмкIэ, сомэ миллионрэ мин 200-м ехъурэ ащ пэIухьагъ. Унэм чIэсхэу Парламентым и Тхьаматэ зыIукIагъэ­хэм псэо­лъэшIхэм яIофшIэн зэрагъэцэкIагъэм егъэразэхэу ары къызэраIуагъэр. ЫкIоцIкIэ пстэуми зэдагъэфедэхэу иIэхэм, дэкIояпIэхэм, дэпкъхэм, нэмыкI­хэм язытети Владимир Нарожнэм зыщигъэгъозагъ. Унэр гъэ­Iо­рышIэкIо компанием епхыгъ, чIэсхэм къызэраIуагъэмкIэ, мыдэеу яфэIо-фашIэхэр ащ егъэ­цакIэх. Арэу щытми, щагум хэкIыр бэу зэрэдэлъым Парламентым и Тхьаматэ анаIэ тыра­ригъэдзагъ, ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьанхэу афигъэпытагъ.

ХЪУТ Нэфсэт.