Узэкъотмэ — улъэш

ЩыIэх цIыфхэр пэщэ IэнатIэм Iутхэу, ежь ашъхьэ нахь чыжьэу мыплъэхэу.  Ахэм зыпарэкIи афэдэп Блащэпсынэ къоджэ псэупIэм ипащэу Щыкъ Бислъан. «ИIофшIэн Тхьэм къыфигъэхъугъ» зыфаIорэ цIыфхэм ар ащыщ.

Iоныгъом илъэс хъущт ащ тхьаматэу Iоф зишIэрэр. Ыгуи ыпси етыгъэу къуаджэу зипа­щэм щыпсэурэ цIыфхэр зэригъэрэзэщтхэм, ишIуагъэ зэраригъэкIыщтым мыпшъыжьэу ар ыуж ит. Сыд фэдэрэ лъэIу яIэу къоджэдэсхэр пащэм екIолIагъэхэми, зыпари джэуапынчъэу къыIуигъэкIыжьырэп, зэкIэми екIолIэкIэ тэрэз къафегъоты. ЫIуагъэм епцIыжьырэп. Ащ пае цIыфхэр ащ лъэшэу фэразэх, шъхьэкIэфэныгъэшхуи фашIы. Бислъан иIофшIакIэ нафэ къэзы­шIырэр непэ къуаджэм итеплъэ нэрылъэгъоу нахьышIум ылъэ­ныкъокIэ зэрэзэхъокIырэр ары.
Мы мафэхэм Блащэпсынэ щыжъот, къэмышIэжьынэу къо­джэ гупчэм гъэцэкIэжьын Iоф­шIэнышхохэр щэкIох. Блащэпсынэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъурэм яшъыпкъэу зыфагъэхьазыры.

— Чылэм дэсхэм садэIэпыIэнэу, къуаджэр згъэдэхэнэу ары мурадэу сиIагъэр тхьаматэу сыкъызэкIом, ащкIэ сикъоджэгъу кIалэхэми къыздырагъэштагъ, — еIо Щыкъ Бислъан. — Мыщ сыкъыщыхъугъ, сыщэпсэу, къуа­джэм сыгу фэузы. Тхьаматэу Iоф пшIэныр зэрэмыпсынкIэр дэгъоу къызгурыIощтыгъэ. Сыда пIомэ чылэм гумэкIыгъоу, зэшIопхын фэе Iофэу дэлъыр бэ. Ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм мылъку дэгъуи ищыкIагъ. Ау, гукъау нахь мышIэми, ахэм ателъытагъэу къоджэ советым ибюджет мылъкушхо къыфатIупщырэп. Арэу щытми, сыгукIэ сыфэхьазырэу мы IэнатIэм сыIухьагъ.

Бислъан 2004-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу пшъэдэкIы­жьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэ­нэ­фагъэ зиIэ обществэу «Строитель» зыфиIорэм ипащ. А лъэ­хъаным къыщегъэжьагъэу зэ­нэкъокъу шIыкIэм тетэу тендр къыдихызэ, поселкэу Майскэм ыкIи Кощхьаблэ къатитIу-щэу зэтет унэхэр адишIыхьагъэх, культурэм и Унэу Вольнэм дэтым, Фэдз иамбулаторие, Кощхьэблэ район сымэджэщым гъэцэкIэжьын дэгъухэр аришIы­лIагъэх.

ПсэолъэшI сэнэхьатыр иIэубытыпIэу къоджэ Советыр зы­чIэт унэм апэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр щигъэцакIэхэу ыуб­лагъ. Советыр зычIэт унэр къоджэдэсхэм анап, ащ теплъэ тэрэз иIэным фэшI аригъэукъэ­бзыгъ, чъыгыжъэу дэтыгъэхэр даригъэупкIыгъэх. Ежь ифирмэ иахъщэкIэ кабинет заулэмэ гъэцэкIэжьын дэгъухэр аришIы­лIагъэх.

— БлэкIыгъэ илъэсым республикэ бюджетым къыхэхыгъэ ахъщэу сомэ миллиони 10,5-рэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къытфитIупщи, культурэм и Унэ аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтедгъэпсыхьагъ. Гъэ­цэкIэжьын IофшIэнхэр Мэркъэзэ Аслъан зипэщэ фирмэу «Ремстройсервис» зыфиIорэм зэшIуихыгъэх. Кощхьэблэ район администрацием ипащэу Хьамырзэ Заур ахъщэ къытити, ащ пхъэнтIэкIоу чIэтыщтхэр тщэфыгъэ. Джыри музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр тфищэфынхэу тигъэгугъагъ. Ащ нэмыкIэу Блащэпсынэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъурэм ипэгъокIэу КъумпIыл Мурат шIухьафтын къытфишIыгъ. КIэлэцIыкIу площадкэ зэтегъэпсыхьагъэ къоджэ гупчэм къытфыдаригъэшIыхьагъ. Пчыхьэ къэс мыщ кIэлэцIыкIухэр щэджэгух, ягушIогъошху. АщкIэ ЛIышъ­хьэм лъэшэу тыфэраз, тхьаегъэ­псэу, — еIо Бислъан.

Пащэм къызэрэтфиIотагъэмкIэ, къоджэ гупчэм, псынэ цIыкIум, советыр зычIэт унэм теплъэ дахэ яIэу шIыгъэным пае мы Iофым хэшIыкI фызиIэ цIыф къыригъэблагъи, эскиз аригъэшIыгъ. Чылэм дэс кIэлэ чанхэм, спонсорхэм ар зарегъэ­лъэгъум агу рихьыгъ ыкIи Бислъан къыдырагъэштагъ. Шъхьадж имылъкукIэ ишIыщтыр къыхихи, бюджет ахъщэм емыIэхэу, Iоф­шIэнхэр рагъэжьагъэу къуаджэр агъэкIэракIэ. Культурэм и Унэ теплъэ дахэ иIэу загъэцэкIэ­жьым, щагум дэлъ плиткэр ащ димыштэжьэу ылъыти, Дондуковскэ элеваторым итхьаматэу Болэкъо Мухьамэд зыфигъэ­загъ, джы кIэу квадрат 1000-м ехъоу плиткэ дарагъалъхьэ. ЫпэкIэ телъыгъэ плиткэри илъэси 10-кIэ узэкIэIэбэжьмэ Мухьамэд ары тырязгъэлъхьэгъагъэр. Сметэри, лэжьапкIэри ащ ыпшъэ дэкIы. Ащ нэмыкIэу псынэ цIы­кIур икIэрыкIэу ыгъэпсыжьынэу Мухьамэд ыуж ихьагъ. ЫпэкIи имылъкукIэ мыщ плиткэ даригъэлъхьэгъагъ, джыри псынэ цIыкIум къикIэу беседкэхэм якIуалIэу тыраригъэлъхьанэу егъэхьазыры. Ащ нэмыкIэу гупыкI зиIэу Ныр Адам плиткэ квадрат 2350-рэ асфальтрэ мы чIыпIэм тыраригъэлъхьащт.

ДышъэкI Адам имылъкукIэ мэщытым, клубым, советым ящагухэр дахэу зэхэшIыхьэгъэ гъучI чэумкIэ къешIыхьэх. ПсэолъэшI фирмэм ипащэу Болэкъо Нурбый иахъщэкIэ еджапIэм ихъурэягъэкIэ бардюрхэр зэб­лехъух. Нэужым Ныр Адам ащ асфальт даригъэлъхьащт. Мы уахътэм ехъулIэу жъыхэр Iуа­хыжьыгъэу еджапIэм ищагуи гъучI хъэгъэ дахэкIэ къашIыхьэ. Мыхэм анэмыкIэу футбол ешIэпIэ цIыкIури агъэкIэжьы, алырэгъу уцышъор зэблахъу. Джащ фэдэу гупыкI зиIэ кIалэхэу Хъымыщ Налбый, Алъхъо Заур­бек, Болэкъо Мурат, Тхьагъу Мухьарбек, хьылъэзещэ маши­нэхэм арыс кIалэхэр, мэщытым къэкIорэ кIэлакIэхэр, шъхьадж иамал къызэрихьэу, IэпыIэгъу­шхо къафэхъух.

Хьаджырэкъо Аскэрбый ежь иахъщэкIэ урамэу Калининым икIыхьагъэкIэ асфальт тыраригъэлъхьагъ. Ащ нэмыкIэу Кощхьаблэ щыпсэурэ спонсорэу Шэуджэн Ибрахьимэ урамэу Полевоим тет кIэлэцIыкIу Iыгъы­пIэм екIолIэрэ гъогур асфальт ышIыгъ. Урамэу Болэкъо Сэлмэн ыцIэ зыхьырэм игъэцэ­кIэжьын федеральнэ программэм хагъэуцуагъ ыкIи ащ ипро­ект агъэхьазырыгъ. Ащ сомэ миллион 17-м ехъу пэIу­хьанэу къалъытагъ. Ащ нэмыкIэу кIэлэцIыкIухэр еджапIэм зэ­рекIолIэрэ гъогур, урамэу Къо­шым ыцIэ зыхьырэм къыщегъэ­жьагъэу Калининым нэсэу, Ныр Адам асфальт аригъэшIыщт.

Мыхэм ямызакъоу, къоджэ гупчэм унэжъэу итыгъэхэр лъэкI зиIэ кIалэхэм ащэфыжьыгъэхэу агъэкъабзэх. Ахэм ачIыпIэ джы парк агъэпсыщт, чъыгхэр да­гъэтIысхьащтых, пхъэнтIэкIухэр дагъэуцощтых. Къоджэ гупчэр дахэу, гуIэтыпIэу щытыным фэшI кIалэхэр зэкъотхэу Iоф ашIэ.

— Хэбзэ ахъщэм сынэсырэп, гъэцэкIэжьынхэр, гъэкIэжьынхэр зэкIэ зэрытшIыхэрэр лъэкI зиIэхэу къуаджэм щыщ кIалэ­хэм ямылъку. Ахэми, къарыукIэ къыддэIэпыIэхэрэми «тхьа­шъуегъэпсэу» ясэIо. Илъэсым телъытагъэу тибюджет ахъщэу къыфатIупщырэр миллионищым ехъу. Ар электричествэм, гъэстыныпхъэм, урамхэр къызэрэдгъэнэфыхэрэм, лэжьапкIэм апэIотэгъэхьэ. Культурэм и Унэ иIыгъыни ахъщэшхо тефэ.

Блащэпсынэ и Мафэ Iоны­гъом и 22-м хагъэунэфыкIынэу тыраубытагъ. А уахътэм нэс IофшIэнхэр аухынхэу мэгугъэх. Блащэпсынэ щыщхэу Мыекъуапэ дэсхэр, нахьыжъхэм я Совет хэтхэр зэхэгущыIэжьхэзэ, мэфэкI Iофтхьабзэм зыфагъэхьазыры. Блащэпсынэ цIыф цIэ­рыIохэр, зэлъашIэхэрэр мыма­кIэу къыдэкIыгъэх, ахэр мэфэкIым къырагъэблэгъэщтых, агъэшIощтых.
— ЗэкIэ зыкIатшIэрэр къо­джэдэсхэм, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм апай, — еIо Бислъан. – ТымыукIытэжьэу, тшъхьэ лъа­гэу Iэтыгъэу хьакIэхэм тапэгъо­кIын, псынэ цIыкIум едгъэблэгъэнхэ тлъэкIынэу ары тызыкIэхъопсырэр. Мы IофымкIэ къыздезыгъэштэгъэ сикъоджэгъухэм сафэраз. Илъэс пчъа­гъэм амышIагъэр зы илъэскIэ къины пшIэжьыныр, ащ мылъку­шхо ищыкIагъ. Арэу щытми, тыгу дгъэкIодырэп, «Узэкъотмэ —улъэш» аIо. Ары зэкIэмэ анахь шъхьаIэр.

Ежь Бислъан ифирмэ ахъщ­э-­­­кIи бэ зэшIуихырэр. ЕджапIэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм имылъкукIэ адэIэпыIэ. ЦIыфхэр Iэпы­Iэгъу фаехэу ыдэжь къы­зыкIо­хэкIэ, иамал къызэрихьэу ишIуа­гъэ арегъэкIы. ХэушъхьафыкIыгъэ фонд агъэпсыгъэу, ащи къихьэрэ ахъщэмкIэ цIыф­хэм адэIэпыIэх. ТапэкIи гухэ­лъэу пащэм иIэр бэ. Джыдэдэм амбулаториер къоджэ советым иятIонэрэ къат тет. Сымаджэхэр ащ дэкIоенхэр къяхьылъэкIы. Гухэлъэу яIэхэм ащыщ программэм хагъэуцонышъ, фельдшер-мамыку IэзапIэ кIэу ашIыныр.
Блащэпсынэ цIыф къызэрыкIоу дэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным пащэр фэбанэ. ЦIыфхэми ар дэгъоу зэхашIэ ыкIи зэрэфэразэхэр къыхагъэщы.

КIАРЭ Фатим.