Тиныбджэгъу тыгу илъ

Тишъэогъоу къытхэмытыжь Гъыщ Юрэ непэ къызыхъугъэ маф. 1937-рэ илъэсым Iоныгъом и 11-м Гъыщ лIэкъо макIэу унэгъуитIу нахь мыхъурэм зы унагъо къыхэхъуагъ.

ГушIуагъом гушIуагъор къыкIэлъэкIо, Гъыщмэ яунагъо джыри шъао къехъо, Азмэт фаусы. Ащ унагъом, лIакъом хахъоу яIэм игушIуагъо къэуцу… Нэмыц фашистхэр къэралыгъо ныбжьыкIэм ошIэ-дэмышIэу къытебанэх, кIалэмэ ятэу Гъыщ Мосэ къэралыгъом икъэухъумакIомэ ясатырэ хэуцо.

Зэо илъэс къинхэр макIох, бзылъфыгъэмэ Iоф хьылъэ апшъэ къыдэфэгъагъ. Зисабыйхэм языгъэшхын зимыIэмэ ащыщыгъ Юрэ янэу Айщэти. КIэлэцIыкIухэу ятэхэм апэ­гъокIхэу, ахэм аIапэ аIы­гъэу ядэжь къэкIожьыным щы­гугъы­хэу чылэм къыдэхьэрэ гъогум къыIухьэрэмэ Юрэ ышнахьыкIэ цIыкIу кIыгъоу къахахьэ­щтыгъ. Ау адрэ кIэ­лэцIыкIухэу нэку-нэпсхэу зы­гъэзэжьырэмэ афэдэхэу Юрэрэ Азмэтрэ бэрэ агъэзэжьыгъ…

Уахътэр макIо, зинасып къы­убыти къэзыгъэзэжьыгъэмэ якIа­лэмэ адебгъэштэн плъэкIырэп. Сыдэущтэу адебгъэштэна, пхъэр тэмэрыхьэу, мыкIы чэмым ышхыщтыр зэкIоцIыпхагъэу шъхьадж фэIэтыщтыр зыу­гъоирэмэ яуахъти макIэ, ячъыйи макIэ. Ятэу къэзымыгъэзэжьыгъэм иаужырэ гущыIэхэр ным щыгъупшэщтыгъэхэп. «Амал иIэ­мэ кIэлэцIыкIухэр мэлакIэ лIэхэу шъумыгъэгъолъы­жьых». Ары шъхьае, сыд ябгъэ­шхыщт?

Илъэс къинхэр макIох, Юрэ лIыпкъым еуцо. Янэ Iоф хьылъэу зыкIэтым зэрэкIищыщтым егупшысэ. «Теджэн фае тыщыIэ тшIоигъомэ», «Тятэ тимыIэми тилэгъумэ ауж тыкъинэ хъущтэп». Юрэ игущыIэ егъэцэ­кIэжьы, ышнахьыкIи ежьыри еджапIэр къаухы. Юрэ Ханскэм дэт еджапIэу механизатор хъущт­хэр зыщеджэхэрэм чIахьэ, механизатор IэпэIасэ мэхъу, ащ ыуж Мыекъуапэ дэт училищыр къеухы. Азмэт Краснодар дэт политехническэ институтым щеджэ. Бухгалтер сэнэхьатыр ыIэ къырегъахьэ, щыIэныгъэм илъагъо зэшитIури пытэу теуцох.

Юрэ механизатор пэрытэу мэлажьэ, бригадэм пащэ фашIы. ЦIыфхэр зэригъэрэзэщтым егупшысэу Iоф зэригъашIэрэмэ яунэгъо щыIакIэ ынаIэ тетыгъ. КIэлэ чаныр етIанэ комплекснэ бригадэм пащэ фашIы. Гъэ­шIэгъоныр Юрэ сыдрэ Iоф фа­гъэзагъэми лъэпсэ пытэ щешIы, псынкIэу агурэIо. Джыри мары къэгъэгъэ гъонлагъэм псы кIапкIэмэ къызэрэзэIуихырэм фэдэу комплекснэ бригадэм зиушъомбгъунэу регъажьэ. Юрэ екIолIакIэу, жэбзэ дахэу цIыф­хэм къафигъотырэмкIэ агу ре­хьы. Ары Совет тхьаматэр ха­дзын зэхъум чылэдэсмэ а IэнатIэр Юрэ зыкIыфагъэшъуа­шэрэр.

Изыгъэпсэфыгъо къэсэу тIысыжьын охъуфэ чылэм ар ­фэ­лэжьагъ. Юрэ хэбзэ Iофэу ышIа­гъэм дакIоу общественнэ IофшIэнэу ыгъэцэкIагъэри ма­кIэп. Коммунистыгъ, партиеу зыхэтым тэ, адыгэхэмкIэ, ишIуа­гъэу къытэкIыгъэр ыгу пытэу илъыгъ. Чылэм ипарторганизацие иаужырэ мафэ нэс хэтыгъ, Iоф фишIагъ.

Юрэрэ ишъхьэгъусэу Зоерэ унэгъо дахэ зэдашIагъ, пшъэшъиплIырэ зы шъаорэ къафэ­хъугъ, апIугъэх, рагъэджагъэх. Ежьхэр зэгурыIохэу, зэдэIужьхэу ягъашIэ ахьыгъ, Зое ыпэу, Юрэ ыужэу ядунай ахъожьыгъ. КъуаджэмкIи иныбджэгъухэмкIи ар гухэкIышхуагъ. Юрэ лъэ­шэу непэ тыщэкIэ.

ЗэшъэогъуиплIэу чылэм тыдэсыгъ. Непэ псаоу щыIэхэр тэры — мы письмэр къэзытхыгъэхэу ХьэкIэко Гъэзэуатрэ Цэй Ерстэмрэ.

Зидунае зыхъожьыгъэхэу ГъукIэлI Нурбыйрэ Гъыщ Юрэрэ, ахэм яшъхьэгъусэхэу Са­рэрэ Зоерэ Тхьэм тафелъэIу зызыдагъэзэжьыгъэ дунаим анахь рэхьатыпIэу иIэр къари­пэсынэу.

ХьэкIэко Гъэзэуат,
Цэй Ерстэм.
Аскъэлай.