«Тинасыпыр тызэрэзэгъусэр ары»

Тичылэ унэгъо икъоу дэсыр бэу пIон плъэкIыщтэп, ары пакIошъ, зи зэрымысыжь е нэбгырэ зытIущ горэхэр зэрысхэр нахьыбэх. УзакIэлъыплъэкIэ нэрылъэгъур мы унэгъо икъухэм насыпыр, шIулъэгъур, бэрэчэтыр зэрарылъыр ары. Жъыхэри кIэхэри зэкIэпхъагъэу, нахьыжъ зэшъхьэгъусэмэ ягуфэбагъэ зэкIэми къанэсэу, зэщыгушIукIыжьхэу мэпсэух. Тхьэм ахэм япчъагъэ нахьыбэ ешI.

ТиIэх унагъохэр арысхэм уаIукIэмэ, уащыгушIукIэу, гуфэбэныгъэ угу къинэжьэу, ыужкIэ уягупшысэжьэу. Джащ фэд зигугъу къэсшIымэ сшIоигъор. АкIэжъ Валерэрэ Мариетрэ яунагъу ары непэ нэIуасэ шъузыфэсшIыщтыр.

Валерэ Улапэ щыщ. Ятэ колхозым, янэ сымэджэщым Iоф ащашIагъ. Мыхэм сабыи 6 апIугъ, алэжьыгъ. Унэгъо зэгурыIожьым къихъухьэгъэ Валерэ щыIэныгъэм гъогу дахэ щыпхырещы. ЕджапIэр къызеухым, дзэм ащагъ, къызекIыжьым, институтым чIэхьагъ, ау ятэ идунай зехъожьым, ным дэIэпыIэн фае хъуи, институтым къычIэкIыжьи ашIынэу рагъэжьэгъэ унэр ыухыжьыгъ, унэгъо хъызмэтым изэгъэфэн ыпшъэ рилъхьажьыгъ. Трактористэу, комбайнэм тесэу колхозым щылажьэзэ, мэкъумэщ техникумыр къыухыгъ, ащ ыуж бригадирэу трактор бригадэм Iоф щишIагъ, илъэси 9-рэ

ЖКУ-м итхьаматэ иIэпыIэгъоу щытыгъ. Ишъхьэгъусэу Нуриет Джамбэчые щыщ. Ащи мэкъумэщ техникумыр къыухи илъэс 24-рэ былымгъэпщэрыпIэ базэу Штурбиным дэтым зоотехникэу Iоф щишIагъ. Мафэу Валерэрэ Мариетрэ нэIусэ зыщызэфэхъугъэр гъашIэм икъыхэхын мэфагъэу тIуми алъытэ. «Тызэрэзэрэлъэгъоу, тыгу илъыр зэтефагъэ. Такъикъи 10 фэдиз ныIэп тызэрэзэдэгущыIагъэр Мариет къыздакIомэ къэсщэнэу зесэIом», — къеIуатэ Валерэ. «Сэри джэуапыр псынкIэу къестыжьыгъ», — еIо Мариет.

Сятэ сыгу къыгъэкIыжьыгъ, шъырытэу, игущыIэ уасэ фишIэу, шъыпкъагъэ хэлъэу, узщыгугъын цIыфэу зэрэщытыр хэплъагъощтыгъ. Валерэ бэ ылъэгъугъэу, ыIорэр ыгъэцэкIэжьэу щытыгъ.

ЗыщызэрэшIагъэхэм тхьамафэ нахь темышIагъэу щылэ мазэм, 1987-рэ илъэсым Улапэ унэгъуакIэ къыдэхъуагъ. ЕтIанэ ахэм Адам цIыкIур къафэхъугъ. Ащ ыуж зэшъхьэгъусэхэм пшъэшъэжъыехэр къакIэхъуагъэх — Рузанэ, Сусанэ.

Сабыищым гъунэ зимыIэ шIулъэгъуныгъэ Мариет апигъохыгъ, анахьэу зыфэсакъыщтыгъэр шъэожъыер ары — ар лIы хъун, унагъо ышIэн фай. Ятэ кIырыплъызэ, унэгъо Iофыгъохэр зэшIуихынхэ ылъэкIэу хъугъэ. Адыгэ шэн-хэбзэ-зэхэтыкIэхэм мэхьанэу яIэр — унагъомкIэ лIыр къэхьакIоу, хэгъэхъуакIоу зэрэщытын фаер гурагъэIуагъ.

Пшъэшъэжъыехэр нахь гъэсэгъошIугъэх, ахэм янэжъ яушъыекIуагъ, къэбзэныгъэшхо зыхэлъыгъэ ныжъыр ахэм ящысэтехыпIагъ.

АкIэжъмэ яунагъо узэхъопсэн зэфыщытыкIэу бэ иплъэгъощтыр. ГущыIэм пае, Iофыгъоу къыкъокIырэр зэкIэми зэдыряIоф, акъылкIэ зэрагъафэ, къарыукIи зэдеIэжьых.

Унагъор къиным зэтыричэу аIо, ау ар мыхэм яхьылIагъэп. Мы зэшъхьэгъусэхэр гущыIэ хэмытэу нэкIэ зэплъыжьхэмэ, зэкIэри къагурэIо. Валерэрэ Мариетрэ къинышхо апэкIэкIыгъ, якIалэу Адам пае гумэкIыгъошхо хэфэгъагъэх. Ащ къулыкъур Урал зыщихьырэм мэзищ нахь темышIагъэу чэчэн заом ащэгъагъ. Ар Мариет апэ къышIагъ, ау ымыгъэгумэкIыхэ шIоигъоу зыми риIуагъэп. Бэ темышIэу письмэ гомыIу къаIукIагъ. КIалэр лагъымэм зытеуцом, уIэгъэшхо фэхъугъ, Ростов-на-Дону дэт госпиталым чIэфагъ. Операцие пчъагъэ ашIыгъ, джы къызнэсыгъэми ашIы. Адам мэзитIу зытешIэ нэуж ныIэп макъэ тIэкIу къыгъэIоу зыхъугъагъэр. А лъэхъаным унагъом къинэу ылъэгъугъэр къэпIожьынэу щытэп. Сымаджэм лъыкIонхэм, ыуж итынхэм пае унагъом иIэр зэкIэ ыщагъ, ау ялъфыгъэ ылъэ къытырагъэуцожьыгъ. Апэ къэгущыIэн ылъэкIын зэхъум, Адам «Мам, егъашIэми ухэсынэнэп, угу хэзгъэкIынэп» ыIогъагъ. «СшIэщтыгъэр сшIэрэп Мариет а мафэм Тхьэм сыIуимыгъэкIэгъагъэмэ, ары унагъом ищхэпсыр», — еIо Валерэ.

ЩыIэныгъэр лъэкIуатэ, зэшъхьэгъусэхэр нахьыжъ мэхъух, кIымэфэ осэу бгым къехырэм фэдэу щыIэныгъэм Iофыгъохэр къыздехьых. Валерэ ыгу операцие ашIыгъ, ащ ыуж Мариет Краснодар операцие щашIыгъ, къызэтеуцожьыгъ, ащ тетэу щыIэныгъэр ыпэкIэ лъэкIуатэ.

АкIэжъ лIакъом зеушъомбгъу, пхъорэлъфхэр къакIэхъуагъэх, ахэр джы нэбгыри 5 мэхъух, нэнэ-татэ хъугъэхэм ахэр ягушIогъошхох. Мариет ицIыфыгъэкIэ текIон щымыIэу сичылэгъумэ алъытэ. Ащ итучан цIыф кIуапI, шIушIэ тучанэу аIо. Зэшъхьэгъусэхэр апэ зыщызэIукIэгъэхэ мафэр шIукIэ агу къэкIыжьы.