Тарихъым лIэужхэр зэрепхых

ЖъоныгъуакIэм и 21-р шъыгъо-шIэжь Мафэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, лъэпкъ Iофыгъохэм афэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэр Адыгэ Республикэм щызэхащэх. Кавказ заор заухыгъэр илъэси 153-рэ зэрэхъурэм ехьылIэгъэ Iофтхьабзэхэм анахьэу къахэдгъэщырэр тарихъым инэкIубгъохэр зыщытымыгъэгъупшэхэу мамыр щыIэкIэ-псэукIэр зэрэдгъэдэхэщтыр ары.

Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет щыкIогъэ зэIукIэм зэхэщэкIо купым хэтхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх. Комитетым итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, хабзэм икъулыкъушIэхэмрэ общественнэ движениехэмрэ зэгъусэхэу рахъухьэгъэ унашъохэр зэрагъэцэкIэщтхэм пылъых.

Тхьаумэфэ пчыхьэм сыхьатыр 5-м Мыекъуапэ ипарк дэхьапIэ къыщаублэнышъ, зэхахьэм хэлажьэхэрэр къалэм иурам шъхьаIэу Краснооктябрьскэм къырыкIощтых. Адыгэ быракъхэр етIупщэхыгъэхэу аIыгъыщтых, зэрэшъыгъохэрэр цIыфмэ къахэщэу Iофтхьабзэр лъагъэкIотэщт.

Хэгъэгум ипачъыхьэ къыригъэжьэгъэ заор илъэси 100-м нахьыбэрэ адыгэхэм ячIыгу щыкIуагъ. Тилъэпкъ къиныгъуабэ зэпичыгъ. Егъэзыгъэ IофкIэ яунэхэр, ялъэныкъо гупсэфхэр къабгынэнхэ, яхэгъэгу икIыжьынхэ фаеу хъугъагъэх.

— Къэралыгъо 55-м ехъумэ адыгэхэр джы ащэпсэух, — къеIуатэ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ. — ЗэкIэри зэбгырыдзыгъэхэу тилъэпкъэгъухэр мэпсэухэми, яныдэлъфыбзэ, якультурэ, лъэпкъ шэн-хабзэу лIэшIэгъу пчъагъэм тинахьыжъ пIашъэхэм алэжьыгъэр къаухъумагъ. Адыгэ хэкур Краснодар краим къызыхэкIыжьым, республикэ тиIэ хъугъэ. Къэралыгъо гъэпсыкIэм къыпкъырыкIыхэзэ, Конституциер аштагъ, лъэпкъ быракъыр икIэрыкIэу тищыIэныгъэ щыщ хъужьыгъэ. Дунаим тет адыгэхэм яшъолъырхэм адыгэ быракъэу жъогъо 12-р, щэбзэщищыр къызыхэлыдыкIырэр ащашIэ.

IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыхэрэ тилъэпкъэгъухэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэгъэнхэмкIэ Iофыгъо хэхыгъэхэр зыгъэцакIэхэу СтIашъу Яхьер, ГъукIэлI Асхьад, Хэкужъ Адамэ, нэмыкIхэм яеплъыкIэхэр лъэхъаным епхыгъэх. Кавказ заом тытегущыIэзэ, непэ гумэкIэу тиIэхэм тызэкъотэу Iоф адэтшIэн фае. Хэкум къэзыгъэзэжьыхэрэ тилъэпкъэгъухэм урысыбзэр зэрагъашIэ, тищыIэныгъэ пытэу къыхэуцожьынхэмкIэ общественнэ движениехэр IэпыIэгъу афэхъух. Хьасани Мыхьамэт Югославием къикIыжьыгъ, Мэфэхьаблэ щэпсэу. Унагъо республикэм щыриIэ хъугъэ. ШIэжь мафэм мэхьанэу ритырэр тарихъым къыпкъырыкIэу елъытэ. Мэфэхьаблэ щыщхэр шъыгъо-шIэжь Мафэм зэрэхэлэжьэщтхэр М. Хьэсани къыIуагъ.

Республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» илъэс къэс шъыгъо-шIэжь Мафэм концерт-реквиемыр щызэхещэ. Художественнэ пащэу, композитор цIэрыIоу Нэхэе Аслъан, ащ игуадзэу Агъыржьэнэкъо Саныет тызэрэщагъэгъозагъэу, «Сэрмафэр», «Истамбыл икIыжь орэдыр», Айдэмыркъан фэгъэхьыгъэр, нэмыкI пэсэрэ орэдхэри къаIощтых.

Адыгеим культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Хьаджымэ Эльвирэ игупшысэхэм къащыхигъэщыгъ Лъэпкъ театрэу И. Цэим ыцIэ зыхьырэр, кIэлэцIыкIу купэу «Щыгъыжъыер», фэшъхьафхэри шъыгъо-шIэжь Мафэм зэрэхэлэжьэщтхэр. Тарихъыр къаIуатэзэ, лъэпкъ зэпхыныгъэхэм ягъэпытэн ехьылIэгъэ усэхэм къяджэщтых. Артисткэ цIэрыIоу Беданэкъо Мариет зэхэщэн Iофыгъохэр кIэлэеджакIохэм адызэрехьэ.

Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ игуадзэу Къэрэтэбэнэ Мыхьамодэ, министерствэм икъулыкъушIэу Нэгэрэкъо Алый зэхэщэкIо купым изэхэсыгъохэм ахэлэжьагъэх. Тарихъыр ныбжьыкIэхэм нахьышIоу ягъэшIэгъэныр Iофыгъо шъхьаIэхэм ахалъытэ.

Шъхьэлэхъо Аскэр, Мурад ГощлъапIэ, ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ, фэшъхьафхэм къаIуагъэр зэфэтхьысыжьызэ, шъыгъо-шIэжь Мафэм еплъыкIэу фытиIэм гукIэ тыкъыфэкIожьы. Шъыгъо-шIэжь Мафэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр щызэIукIэщтых. Заохэр, лъэпкъ зэпэуцунхэр тихэгъэгу къимытэджэнхэм, тимамыр щыIакIэ нахьышIу тшIыным афэшI тарихъым инэкIубгъохэр зыщыдгъэгъупшэхэрэп, лъэпкъхэм языкIыныгъэ игъэпытэн тапэкIи тыпылъыщт.

ЗэхэщэкIо купым изэхэсыгъо къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэр къыдалъытэхи, Шъхьэлэхъо Аскэр ыкIи ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат IукIагъэх. Хабзэм икъулыкъушIэхэмрэ общественнэ движениехэмрэ шъыгъо-шIэжь Мафэм зэрэхэлэжьэщтхэм тегущыIагъэх. Адыгэ шыухэр къызэрэкIэлъэIугъэхэр къыдалъыти, къалэм иурам шъхьаIэ шыу 12 къырагъэкIонэу зэхахьэм къыщаIуагъ.

Сурэтым итхэр: зэхэщэкIо купым изэхэсыгъо хэлэжьагъэхэр.