Сыдигъуи апэ итыгъ

ЛIэужхэм апай

Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм щыпсэухэу Нэфышъэ Ахьмэдрэ Дианэрэ къагъэхьыгъэ тхыгъэр мы мафэхэм редакцием къыIукIагъ.

Тихэгъэгу къэзыухъумэзэ фэхыгъэхэм ящыIэныгъэ гъогу зэтегъэуцожьыгъэным ятэрэ ыпхъурэ дэлажьэх. 2015-рэ илъэсым Ахьмэд янэу Розэ ятэу Тлизамэ Хьамидэ зэуапIэм Iутызэ къыгъэхьыгъэгъэ письмэ 50 фэдизрэ зэрэфэхыгъэмкIэ къэбар гомыIур зэрытымрэ къыритыгъагъ ыкIи ТекIоныгъэшхом ия 70-рэ илъэс ащ фэгъэхьыгъэ тхыгъэ къыхиуты шIоигъоу къелъэIугъ. Младшэ сержантэу Тлизамэ Хьамидэ фэгъэхьыгъэ къэбарыр ыугъоинэу зырегъажьэм, Ахьмэд ыгъэунэфыгъ ятэжъ къылэжьыгъэ орденитIу — Жъогъо Плъыжьым иорден ыкIи Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэр — къызэрэрамытыжьыгъэхэр ыкIи ахэм язэгъэгъотыжьын фэгъэхьыгъэ IофшIэныр рагъэкIокIи, мэфэкI шIыкIэм тетэу джа илъэс дэдэм янэ ахэр IэкIагъэхьажьыгъэх. Илъэсэу тызхэтми джыри зы тын ятэжъ къырамытыжьыгъэу агъэунэфыгъ — «Кавказым икъэухъумэн пай» зыфиIорэ медальри къызIэкIагъэхьажьыгъ. Джаущтэу егъэжьагъэ хъугъэ IофшIэныр джыри лъагъэкIуатэ — дзэкIолI нэбгыри 100 фэдизмэ ящыIэныгъэ гъогу зэтырагъэуцожьыгъ, СССР-м икъэралыгъо тын 85-рэ къэзылэжьыгъэхэм яIахьылхэм къарамытыжьыгъэу агъэунэфыгъ. Ахэм язэгъэгъотыжьын джы пылъых. Адыгеим икIи Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ АфэшIэгъо Масхьудэ къытефэщтыгъэ тынхэу къагъотыжьыгъэхэри Iофышхоу ашIагъэм изы Iахьых.

Илъэс 73-м нахьыбэ зытешIэжьыгъэ уж Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэмрэ медалэу «За оборону Кавказа» зыфиIорэмрэ яудостоверениехэу АфэшIэгъо Масхьуд Къамболэт ыкъом ыцIэ зытетхэр лIыхъужъым ыкъом ыкъо ратыжьыщтых.

АфэшIэгъо Масхьуд Къамболэт ыкъор — красноармейцагъ (1910. — 25.08.1944)

«Урысые гъэзетым» исайт илъыхъон базэу «ТекIоныгъэм и Жъуагъохэр» зыфиIорэм къэбарэу АфэшIэгъо Масхьуд Къамболэт ыкъом Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэр зэрэрамытыжьыгъэр ит. Сайтэу «Лъэпкъым илIыхъужъныгъ» зыфиIорэм ащ инаградной тхьапэ хэлъ, лъэпкъэу зыщыщымкIэ итхагъэр — адыг. Зэо хъугъэ-шIагъэхэм къызэраушыхьатырэмкIэ, 1944-рэ илъэсым Iоныгъом и 13-м тидзэхэм чIэнэгъэшхохэр ашIыгъэх. «Мемориал» зыфиIорэ сайтым къыщыхэдгъэщыгъ красноармейцэу АфэшIэгъо Масхьудэ шышъхьэIум и 25-м, 1944-рэ илъэсым Польшэр шъхьафит ашIыжьызэ зэрэфэхыгъэр.

Лъыхъон-къэгъотыжьынхэр зэшIотхыхэзэ, факт горэми лъэшэу тынаIэ тырыригъэдзагъ — АфэшIагъор я 9-рэ пластунскэ щэрыокIо Краснодар Краснознаменнэ добровольческэ дивизиеу Кутузовым ыкIи

Жъогъо Плъыжьым яорденхэр къызэратыгъэхэу Грузинскэ ССР-м и Апшъэрэ Совет ыцIэ зыхьырэм хэтэу зэрэзэуагъэр ары. (Хэгъэгу зэошхом СССР-м пластунскэ къулыкъу соединениеу зызакъу хэтыгъэр. Ар зэрэщытэу пшызэ къэзэкъхэмкIэ рагъэкъугъагъ).

ТапэкIэ АфэшIэгъо лIакъохэр Къэбэртаем щыпсэущтыгъэх. Мы уахътэми ахэм ащыщхэр Бахъсан районым исых. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан АфэшIэгъо лIакъом щыщэу нэбгырэ 45-рэ Къэбэртэе-Бэлъкъарым ращыхи псэемыблэжьэу пыим езэуагъэх, Хэгъэгум апсэ фагъэтIылъыгъ. АфэшIэгъо Масхьуд Къамболэт ыкъом къыгъэнэгъэ-къыкIэныгъэ лIэужхэм ащ зэошхом къыщыфагъэшъошэгъэ тын лъапIэхэр аIэкIэдгъэхьажьхэмэ тшIоигъоу Iофэу тшIагъэм, ар зэкIэ зэпхыгъэм джы ягугъу къэтшIымэ тшIоигъу.

АфэшIэгъо Масхьуд Къамболэт ыкъор динлэжьэу Къамболэт иунэгъо Iужъу къуаджэу Фэдз, Кощхьэблэ районым, 1910-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Адыгэ, унагъо иIагъ, зы кIалэрэ — Сэфэрбый, зы пшъашъэрэ — Цацэ ишъхьэгъусэрэ ежьыррэ зэдапIущтыгъ.

М. АфэшIагъор Дзэ Плъыжьым ащагъ, Кощхьэблэ РВК-м игъоу зэрилъэгъугъэу, Iоныгъом и 12-м, 1943-рэ илъэсым.

Зэо къэбархэм зэращыгъэунэфыгъэу, я 9-рэ шхончэо дивизиеу N 70838-м чIэнэгъэшхо дэдэхэр зэришIыгъэхэр Iоныгъом и 13-м, 1944-рэ илъэсым къаIотагъ. Ежь АфэшIагъор заом шышъхьэIум и

25-м, 1944-рэ илъэсым щыфэхыгъ. Польшэр шъхьафит зышIыжьыщтыгъэхэм ащыщыгъ. Апэдэдэ ащ ихьадэ 2550-рэ лъэгапIэу, селоу Боров икъыблэ-къохьапIэ, Дембецкэ уездым, Польшэм щагъэтIылъыгъагъ. ЗэрэщымыIэжьымкIэ ягуащэ тхьапэр къыфахьыгъэ-къыфамыхьыгъэм тыщыгъуазэп. Ау тэ тэшIапэ АфэшIэгъо Масхьуд зыщымыIэжь уж Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэр къызэрэфагъэшъошагъэмкIэ макъэ къызэрэрамыгъэIугъэм.

Я 36-рэ пластунскэ полкым икомандирэу, подполковникэу А. К. Орловым красноармейцэу М. Къ. АфэшIагъом Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэр къыратынэу къыгъэлъэгъуагъ. ШышъхьэIум и 27-м, 1944-рэ илъэсым къыратхыкIыгъэ наградной тхьапэм итхагъ: «Красноармеец Афашагов Махмуд Камбулатович — стрелок 8 сотни 23 августа 1944 года первым поднялся в атаку, вел огонь на ходу, первым ворвался в населенный пункт Зассов, уничтожил 4-х эсэсовцев. Своим мужеством и смелостью увлекал остальных казаков на врага, чем способствовал успешному освобождению села Зассова от врага». Я 9-рэ пластунскэ Краснодар дивизиеу орденэу Жъогъо Плъыжьыр зиIэу 1-рэ Украинэ зэуапIэм хахьэрэм икомандир иунашъокIэ шышъхьэIум и 30-м 1944-рэ илъэсым я 36-рэ пластунскэ полкым идзэкIолIэу АфэшIэгъо Масхьуд Къамболэт ыкъом Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэр къыфагъэшъошэгъагъ.

Ау тылъыхъо зэхъум, «Урысые гъэзетым» исайт илъыхъон базэу «ТекIоныгъэм и Жъуагъохэр» зыфиIорэм къитхыгъ АфэшIагъом орденыр зэрэрамытыгъэр.

Кавказыр къэзыухъумэгъэ дзэ зэфэшъхьафхэм ахэт я 9-рэ Краснодар пластунскэ щэрыокIо дивизиеу, адыгэ красноармейцэу М. Къ. АфэшIагъор зыхэтыгъэр, ащи медалэу «Кавказыр къызэриухъумагъэм пае» зыфиIорэр къызыфагъэшъошэн фаеу алъытагъэхэм ащыщыгъ.

Ау, гухэкIми, дзэкIолIыр зыфэхыгъэ ужым ащ икъэралыгъо тынхэу псэкIэ къылэжьыгъэхэр игупсэхэм, иIахьылхэм аIэкIэгъэхьажьыгъэнхэ зэрэфаехэр зытефэхэрэм ащыгъупшагъ.

Адыгеим къыщыдгъотыгъ дзэкIолIым ыкъом ыкъо. Ятэжъ изэо гъогухэм ыкIи изэо тынхэм Сэфэрбый ыкъо АфэшIэгъо Рустем ащыгъозагъэп. Яунэгъо альбом ятэжъ исурэт закъо дэлъыгъ.

Iоныгъом и 21-м, 2017-рэ илъэсым АфэшIэгъо Рустем Сэфэрбый ыкъом ыцIэкIэ тхылъхэр дгъэхьазырхи, лъэIу тхылъ УФ-м ухъумэнымкIэ и Министерствэ кадрэхэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ ШъхьаIэ дгъэхьыгъэх, ащ тыщыкIэлъэIугъ Хэгъэгу зэошхом лIыгъэ хэлъэу заозэ хэкIодэгъэ М. Къ. АфэшIагъом къылэжьыгъэ тынхэу (ащ иунагъо нэмысыгъэхэу) Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэмрэ медалэу «За оборону Кавказа» зыфиIоу АфэшIэгъо Масхьуд Къаболэт ыкъом къыратыгъэхэм яудостоверениехэр иунагъо къыфагъэхьыжьынхэу, шIэжьыр агъэлъэпIэнэу.

Чъэпыогъум и 27-м, 2017-рэ илъэсым зигугъу тшIыгъэ къулыкъум къикIи, лIыхъужъым ыкъом ыкъоу Р. С. АфэшIагъом письмэ къыIукIагъ. Ащ къыщеIо тхыгъэм зэрэхэплъагъэхэр ыкIи зыцIэ къыщыриIогъэ къэралыгъо тынхэу ятэжъ къыфагъэшъошагъэхэм яудостоверениехэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ къызэрэфагъэхьыжьыщтхэр.

Тэри, мы Iофым ылъапсэ зыфыгъэхэм, лъэшэу тигуапэ Хэгъэгу зэошхом илъэхъан къалэжьыгъэ тынхэу лIэужхэм къаIумыкIэжьыгъэхэм якъэгъотыжьынкIэ тизичэзыу IофшIагъэ зэрэмыпкIэнчъэр. Илъэс 73-рэ тешIэжьыгъэу УФ-м и Президент зыкIэтхэжьыгъэ нэпэеплъхэу Щытхъум иорденэу я III-рэ шъуашэ зиIэмрэ медалэу «За оборону Кавказа» зыфиIорэмрэ иунэгъо хъарзынэщ АфэшIэгъо Рустем хилъхьажьышъущтых.

НЭФЫШЪЭ Ахьмэд, КъБР-м хьакъулахьхэмкIэ имежрайон инспекциеу N 2-м икъэралыгъо хьакъулахь инспектор шъхьаI.

НЭФЫШЪЭ Диан, КъБР-м икъэралыгъо университет хабзэмкIэ, экономикэмкIэ ыкIи финансхэмкIэ иинститут ия 2-рэ курс щеджэ.