Псэм тамэ реты

Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу КIыкI Софие иконцерт апэрэу Мыекъуапэ къыщитыгъ.

Урысыем, Адыгеим, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ артистэу, композиторэу Дмитрий Шостакович ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтыныр къызыфагъэ­шъошэ­гъэ Нэхэе Аслъан июбилей фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэу республикэм щызэхащагъэхэм пчыхьэзэхахьэр ащыщ.

Республикэм и Къэралыгъо филармоние и Къэралыгъо симфоническэ оркестрэ, дирижерыр СтIашъу Къэплъан, игъу­сэу КIыкI Софие иконцерт къы­зэритыгъэм тигъэгушхуагъ. Лъэпкъ профессиональнэ музыкальнэ искусствэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ зэхэщакIохэм лъэ­бэкъушхо ашIыгъэу тэлъытэ. КIыкI Софие Адыгеим икультурэ лъэгъо шъхьаф щыпхырищыгъ.

— Концерт зэхэтхэр къэптынхэр зэрэмыпсынкIэр тэшIэ, — къытиIуагъ Адыгэ Респуб­ликэм и Къэралыгъо филармоние ипэщэ шъхьаIэу, Урысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгеим, Темыр Осетием — Аланием янароднэ артистэу Къулэ Мы­хьамэт. — Нэхэе Аслъан композитор цIэрыIу, зэхэщэкIо дэгъу. Тигуапэу Iоф дэтшIагъ.


Апэрэ оперэр

Дунаим щызэлъашIэрэ общественнэ IофышIэшхоу МэщбэшIэ Исхьакъ ытхыгъэ «Бзыикъо заом» техыгъэ оперэр А. Нэхаим зиусыгъэр бэшIагъэ, ау музыкальнэ искусствэм щызэхэтхэу зытыублагъэр аужырэ илъэсхэр ары. Санкт-Петербург щыпсэурэ КIыкI Софие оперэм хэлэжьэнэу Нэхэе Аслъан зыреIом, гушIуагъэ.

— Музыкальнэ училищыр Мыекъуапэ къыщысыухыгъ, Даутэ Сарыет сикIэлэегъаджэу макъэр зэрэзгъэпсын фаем зыфэзгъэсагъ, — къытиIуагъ КIыкI Софие. — Гъунэ имыIэу ащ сыфэраз. Сиконцерт Даутэ Сарыет къызэрэкIуагъэр, къызэрэсфэгушIуагъэр егъашIи сщыгъупшэщтэп.

Апэрэ адыгэ оперэм Акозэ ироль къыщызышIыгъэ С. КIыкIым консерваториер Санкт-Петербург къыщиухыгъ, къэлэшхом Iоф щешIэ. Искусствэм щыцIэрыIо цIыфхэм аIокIэ. Тилъэп­къэгъухэу Ленинград хэкум щыпсэухэрэм я Адыгэ Хасэ хэтэу зэIукIэгъухэм ахэлажьэ. Зэкъошныгъэм ипчыхьэзэха­хьэхэу Санкт-Петербург, Москва, нэмыкIхэм ащыкIуагъэхэм классикэм хэхьэгъэ произведениехэр, адыгэ орэдхэр къащи­Iуагъ.

— Нэхэе Аслъан Iоф дапшIэзэ щыIэныгъэр нахь куоу олъэ­гъу, уишIэныгъэ хэогъахъо, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ КIыкI Софие. — Оперэм гупшысэ шъхьаIэу хэлъыр адыгэ лъэп­къым епхыгъ, орэдышъоу кIыригъэщырэм ар къыщыхегъэщы. Композиторыр лъэпкъым къырыкIощтым, инеущрэ мафэ нахьышIу ышIы зэрэшIоигъом афэусэ.

Пэсэрэ орэдхэр

Гъыбзэ орэдэу «Адыифыр» ары концертыр къызэрэзэIуихыгъэр. «Си Къэсэй» — ари гумэкI-гупшысэ зыхэлъ ижъырэ лъэпкъ орэд. КIыкI Софие опернэ орэдыIоу зэрэщытым иза­къоп непэ тыкъызытегущыIэрэр. Ижъырэ адыгэ орэдхэм тамэ аритызэ, произведение пэпчъ къэIокIэ хэхыгъэ къызэрэфигъо­тырэр тэгъэшIагъо.
«Адыифым» уедэIугъэу нэмыкI орэдым екIолIакIэу къыфигъотыщтым уегъэгумэкIы. Арэу щытми, артисткэм хэкIыпIэхэр IэшIэхэу къегъотых. Орэдым псэ къыпегъакIэ, гущы­Iэхэр зэхэугуфыкIыгъэхэу зэ­хэохых. Орэдхэм шIулъэгъу къабзэм икъэухъумэн уафащэ, уагъэгупшысэ…

Нэхэе Аслъан щыIэныгъэм илъэныкъуабэ къызэдэзыубытын зылъэкIырэ композитор кIэщакIоу тэлъытэ. Адыгэ фольклорым къыхэхыгъэ произведениехэр «Ислъамыем» пае зэрегъафэх, ащ къыщымыуцоу МэщбэшIэ Исхьакъ иусэхэм атехыгъэхэу орэдхэр еусых. Анна Ахматовам игущыIэхэм арылъ орэдэу «Кукушкэр» апэрэу сценэшхом щыIугъ. КIыкI Софие орэдыр къыхидзи, «Ислъамыем» хэтхэр къыде­жъы­угъэх. ШIыкIэшIум тетэу композиторым орэдыр ыусыгъ, уахътэм уфызэплъэкIыжьыным иамалхэр къыуетых.

Къэралыгъо симфоническэ оркестрэм идирижерэу СтIашъу Къэплъан А. Нэхаим иоперэ Iофэу дишIагъэр концертхэм къащэлъагъо. Композиторыр къызыщыхъугъэ къуаджэу Джэджэхьаблэ «Ислъамыем» къыщитыгъэ концертым оперэм къыхэхыгъэ едзыгъохэр щыIугъэх. Къоджэ щыIакIэр зыгу пымыкIхэрэм ащ фэдэ музыкэр къагурымыIощтэу, емыдэIущтхэу къытэзыIокIыгъэхэри щыIэх. Оперэр IэгутеошхокIэ Джэджэ­хьаблэ къыщаухыгъ.

Кадрэхэм ялъытыгъэр бэ. А гущыIэхэр цIыф цIэрыIохэм къаIоу зэхэтэхых. КIыкI Софие оперэм къыхэхыгъэ едзыгъор Мыекъуапэ зыщегъэжъынчым, искусствэм хэшIыкI фызиIэхэр Iэгу зэрэфытеуагъэхэм имызакъоу, пчэгум къихьагъэх, ар­тисткэм къэгъэгъэ Iэрамхэр къыраты­гъэх, концертыр къызаухым къекIуалIэхи, гущыIэ фабэхэр къыфаIуагъэх.

Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледж ипащэу Куфэнэ Щамсэт, кIэлэегъаджэу Даутэ Сарыет, Урысыем изаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу Жэнэ Нэфсэт, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ илъэсыбэрэ иминистрэу щытыгъэ Чэмышъо Гъазый, Адыгэ Хасэм иныбжьыкIэ къутамэ хэтхэм ацIэкIэ Дзэсэжъ Альмир, фэшъхьафхэри КIыкI Софие фэгушIуагъэх.

Дирижерэу СтIашъу Къэп­лъан къызэрэтиIуагъэу, ащ фэдэ уахътэ къыокIуныр зымыуасэ щыIэп. «Ислъамыем» иорэды­Iохэу ГуашIэ Светланэрэ Уджыхъу Руслъанрэ къыхагъэщыгъэр КIыкI Софие Iоф дашIэныр зэрягопагъэр ары.

«Ислъамыем» ихудожественнэ пащэу Нэхэе Аслъан концер­тыр къызаухым пчэгум къихьи, КIыкI Софие искусствэ лъагэм ишапхъэхэм зэранэсыгъэр, иIофшIэн гушхоныгъэ зэрэхигъуа­тэрэр хигъэунэфыкIыгъэх.

Сэкъатныгъэ зиIэхэм яобществэу республикэм щызэхащагъэм ипащэу Агъыржьэнэкъо Симэ, ащ иIофшIэгъухэр С. КIы­кIым иконцерт еплъыгъэх, къыгоуцохи нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.

— СызыщапIугъэ Адыгэ Республикэм дахэу къыщыспэгъо­кIыгъэх, — къытиIуагъ КIыкI Софие. — Санкт-Петербург сыкIожьмэ, зэIукIэгъу гъэшIэгъон­хэу сиIагъэхэм, сиапэрэ концерт бэрэ гукIэ къафэзгъэзэжьыщт, сиIофшIэн лъызгъэкIотэщт.

ЕмтIылъ Нурбый.