Пстэуми якIэсэ Пушкин

Мэзаем и 10-р — А. С. Пушкиным ишIэжь мафэу Урысыем щыха­гъэунэфыкIы. Шэн да­хэ хъугъэу АР-ми усэ­кIошхом ишIэжькIэ Iофтхьабзэхэр щызэхащэх.

Пушкиным и Унэ ыпашъхьэ щагъэуцугъэ саугъэтым цIыфыбэ илъэс къэс екIуалIэ. Ахэр Мыекъуапэ иеджэпIэ зэфэ­шъхьафхэм ащеджэхэрэр ыкIи зыныбжь икъугъэ цIыфхэу А. С. Пушкиныр зыгукIэ зыпэблагъэхэр арых. Къэгъэгъэ Iэрамхэр усакIом исаугъэт кIэ­ралъхьэх, гущыIэ фабэхэр фа­Iох, иусэхэм ащыщхэу анахь якIасэхэм IупкIэу къяджэх.

А. С. Пушкиныр зищымыIэ­жьыр мы мафэхэм илъэси 180-рэ хъугъэ. Мыщ фэдиз уахътэм ини цIыкIуи уащымыгъу­пшэным, псаум фэдэу хэти пцIэ къыриIоным нахь ­щытхъу ини, нахь лъытэныгъэ лъапIи щыIэп. Пушкиныр усэкIошхуа­гъэ, дунаим тет цIыф лъэпкъыбэм ягумэкI-гукIае зэхишIэу, агухэм къигущыIыкIэу усагъэ. КIэлэцIыкIум якIэсэ пшысэхэм язакъоми, ащ илитературнэ кIэн осэшхо иI.

Ипроизведение пэпчъ шIэ­ны­гъэкIэ ушъагъэ, уахътэм игъундж, щыIэкIэ-псэукIэр лъэ­ныкъуабэкIэ зэхэушъхьа­фы­кIыгъэу къэзыIуатэрэх. ИIэпэIэ­сэныгъэ зэбгъэпшэни, зыфэбгъэдэни щыIэп, ежь Пушкиным ие шъыпкъэх, ыгу, ыпсэ те­шIыкIыгъэх. Ахэм сыдигъокIи зэманым, уахътэм, социальнэ щыIэкIэ-псэукIэм изытет IупкIэу къыраIотыкIы. Пушкиным игу­щыIэ зафэ, зэ еджагъэм ар щыгъупшэрэп. ГъэшIэ макI усакIом къыгъэшIагъэр, ­илъэс 38-м итэу дунаим текIыжьыгъ. Ау егъэшIэрэ тын лъапIэхэу ипроизведениехэр мы чIым къытыринагъэх.

А. С. Пушкиным ишIэжь ма­фэкIэ къэгъэлъэгъонхэр, зэIу­кIэгъухэр, пчыхьэзэхахьэхэр рес­публикэм итхылъеджапIэхэм, апшъэрэ ыкIи ублэпIэ-гу­рыт еджапIэхэм ащызэхащэ­гъагъэх. Гупчэ тхылъеджапIэу М. Горькэм ыцIэ зыхьырэм Мыекъуапэ иеджакIохэр зыхэлэжьэгъэ литературнэ зэхахьэ щыIагъ. Ащ къекIолIагъэх зыныбжь икъугъэхэу, А. Пушкиныр зикIасэхэри. Непэ тхы­лъым пыщэгъэ ныбжьыкIэхэм япчъагъэ къызэрэщыкIэрэм те­гъэгумэкIыми, электроннэ технологиехэр къызфагъэфедэхэзэ, ахэр агукIэ къапэблэгъэ тхакIохэм, усакIохэм атхыгъэ­хэм яджэх. НыбжьыкIэхэм ащыщхэр «Я помню чудное мгновенье», «Памятник», нэмыкI усэхэми къяджагъэх. Мы сыхьатхэм А. Пушкиныр зикIа­сэхэм агу ар къагъэкIы­жьыгъ, илъэс 200-м нахьыбэ усакIор зыщыIагъэм тешIэжьы­гъэми, ипроизведениехэр непэ ытхыгъэм фэдэх. Джары цIы­фыбэм ар зыкIягунэсыр.

Дзэукъожь Нуриет.