Пкъыгъо пэпчъ узыIэпещэ

Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъонхэр ижъырэ пкъыгъохэм, унагъом щагъэфедэрэ Iэмэ-псымэхэм, IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэм, почтэхэм ямаркэхэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэх.

Музеим ипащэу Джыгунэ Фатимэ, ащ игуадзэу Шэуджэн Налмэс зэхахьэм къыщытаIуагъэм гушъхьэ кIуачIэр къеIэты. Адыгэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ, ятарихъ зэзыпхырэ пкъыгъохэр музеим чIэолъагъох.

— Адыгэхэр пэсэрэ лъэхъаным пцэжъыяшэхэу зэрэщытыгъэхэр къыхэтэгъэщы, — къеIуатэ археолог цIэрыIоу Тэу Аслъан. — Хъытыухэм язакъоп тынаIэ зытетыдзагъэр. Илъэс мини 5-м нахьыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ къупшъхьэм хэшIыкIыгъэ жэлыехэр тилъэпкъэгъухэм ашIыщтыгъэх. Красногвардейскэ районым тыщыIэу етIэ гъэжъагъэм, фэшъхьафхэм ахашIыкIыгъэ джэмышххэр къэдгъотыгъагъэх. Теуцожь районым Iоф щытшIэзэ, джэрзым, гъучIым ахашIыкIыгъэ пкъыгъохэу унагъохэм ащагъэфедэщтыгъэхэр къыхэдгъэщыгъэх.

Тхыпхъэхэр, щыгъынхэр ижъырэ лъэхъаным зышIыщтыгъэхэ IэпэIасэхэм къытфагъэнагъэр макIэп. Тинэнэжъ-тэтэжъ пIашъэхэм университетхэр, нэмыкI еджапIэхэр къаухыгъагъэхэп, арэу щытми, пхъэIашэхэр, кухэр, щэмэджхэр, уатэхэр, нэмыкIхэр ашIыщтыгъэх. Кулъакъом итеплъэ узыIэпещэ — дахэ.

Лъэпкъым ишэн-хабзэхэр зэIэпахызэ яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъощтыгъэр бэмэ къаушыхьаты. Нартхэм кIыщым гъучIыр зэрэщапсыхьэщтыгъэр, ячIыгу къаухъумэным фэшI Iашэхэр, щыгъынхэр зэрашIыщтыгъэхэр лъэгъупхъэх.

АрхеологиемкIэ музеим иIофышIэу Елена Шаповаленкэм, этнографиемкIэ музеим икъутамэ ипащэу Цэй Сусанэ къэгъэлъэгъоным изэхэщакIох. Я ХIХ-рэ лIэшIэгъум агъэфедэщтыгъэ пкъыгъохэу унагъохэм къытфагъэнагъэхэр зыми хэкIуакIэхэрэп. ПщэрыхьапIэм къекIущтхэр шIыкIэшIухэм адештэх. Щабзэм игъэпсыкIэ хэушъхьафыкIыгъэу щыт, щэбзащэр зэрашIыщтыгъэм къыхэдгъэщырэр адыгэхэм заводышхохэр ямыIэу ежьхэм яIэпэIэсэныгъэ мэхьэнэ ин зэрэфашIыщтыгъэр ары.

МашIом, гъучIым, пхъэм уяплъызэ, космосым быбыхэрэм ягъэхъагъэхэм уасэ афэошIы. Почтэм имаркэхэр США-м, Японием, Австралием, фэшъхьафхэм ащагъэфедэх. Адыгеим щыщхэм ашIогъэшIэгъонэу маркэхэр зэраугъоихэрэм, тарихъым инэкIубгъохэм куоу ахэхьанхэ зэралъэкIырэм титарихъ къыгъэбаигъэу тэлъытэ.

Сурэтым итхэр: Цэй Сусанэрэ Елена Шаповаленкэмрэ къэгъэлъэгъоным къытегущыIэх.

ЕМТIЫЛЪ Нурбый