НэкIмазэм ихъярхэм захэшъумыгъэн

Дунаим тет быслъымэнхэм неущ НэкIмазэр аублэ. Быслъымэнхэм анахьэу агъэлъэпIэрэ мазэу ар щыт, Рэмэзан мазэр ары КъурIан лъапIэр къызехыгъэр. НэкIмазэм епхыгъэ шапхъэхэм, ахэр быслъымэнхэм зэрагъэцэкIэн фаем афэгъэхьыгъэу упчIэ заулэкIэ къуаджэу Тэхъутэмыкъуае иIимамэу ХъокIо Заур бэмышIэу зыфэдгъэзагъ.

— Рэмэзан мазэр ары КъурIан лъапIэр къызехыгъэр, быслъымэнхэми нэкIыр зыщырагъажьэрэр. НэкIыр ислъам диным ипкъэуитфымэ ащыщ. Мы мэзэ лъапIэм Тхьэм цIыфхэм япсэкIодшIагъэхэр афегъэгъу, псапэри афегъэбагъо. ЦIыфым ипсауныгъэ, идунэететыкIэ федэ афэхъоу НэкIмазэм бэ хэлъыр: мыхъунхэм ар ащеухъумэ, Iэпкъ-лъэпкъыр егъэрэхьаты, гукIэгъу къахэфэным фегъасэх. ЦIыфымкIэ НэкIмазэм бэ хъярэу хэлъыр. А мазэм цIыфым игушъхьэлэжьыгъэ зыкъеIэты, ыгукIэ нахь къабзэ, нахь Iуш мэхъу.

НэкIмазэм быслъымэнхэр нахь зэпэблагъэ ешIых. IэнатIэ зыIыгъхэми, зымыIыгъхэми, тыдэрэ чIыпIэ щыIэхэми а мазэм нэкIыр аIыгъ. Псы гъуаткIуи, фыгукIи зыIумыфэхэрэм шхыным фыщыкIэрэ цIыфыр къинэу зыхэтыр нахь зэхашIэ.

Тэ, быслъымэнхэм, нэмыкI Пегъымбархэми афагъэнэфэгъэгъэ гъогур лъытэгъэкIуатэ. Тхьэм цIыф пстэуми нэкIыр къатырилъхьагъ. Ислъам диным ыпэкIи щыIагъэхэм ар къатырилъхьагъэу щытыгъ. Алахьталэм мырэущтэу КъурIанымкIэ зыкъытфегъазэ: «О, дин шIошъхъуныгъэ зиIэхэр! ШъуапэкIэ цIыфхэм зэрателъыгъэм фэдэу нэкIыр шъори шъутелъ…» Пегъымбархэр зэкIэ: Муси, Ибрахьими, Хьиси, Мухьамэди Алахьталэм иIэмыркIэ нэкIыр аIыгъыгъ, тэри ахэм яхабзэ лъытэгъэкIуатэ.

— Заур, хэта нэкIыр зыIыгъынэу зытефэрэр, хэта Тхьэм ар зытыриIэтыкIыгъэр?

— Зиакъыл уцугъэ, зыныбжь икъугъэ хэтрэ быслъымэни нэкIыр ыIыгъынэу тефэ. Тхьэм ар зытыриIэтыкIыгъэхэр бзылъфыгъэ зэпкъаджэхэр, быдз езыгъашъохэрэр, сымаджэхэр, гъогу тетхэр ары, ау ахэми ыужкIэ а мафэхэр апщыныжьын фае. Нэжъ-Iужъхэми, хэужъыныхьэгъэ уз зиIэхэми анэкIынэу атефэрэп. Ханэгъэ мэфэ пчъагъэм фэдизкIэ гъот макIэ зиIэ зы нэбгырэ ахэм агъэшхэн фае.

МэзакIэр къызылъагъокIэ нэкIыр аубыты. А мазэм ишэпхъэ шъхьаIэхэм ащыщ джыри НэкIмазэр къимыхьэзэ пчыхьэм ащ зыфытегъэпсыхьэгъэныр. Ар хэмытмэ, узэрэмышхэрэ закъор нэкIыкIэ плъытэ хъущтэп. Алахьталэр цIыфым имэлэкIалIэ щыкIэрэп, нэкIыр ащ къызфытырилъхьагъэр ар гъогу зафэ теуцоным, хъярэу мы мафэм хэлъхэр къылъыIэсынхэм пае нахь.

Нэф мышъызэ ебгъэжьэнышъ, тыгъэр къохьэфэ уинэкI зыкъутэщтхэм защыбдзыеныр ары нэкIыр. Угу илъыри пшIэрэри зэдиштэу, Тхьэми ирэзагъэ зэхапшIэу ущытын фае. НэкIмазэм тыгъэр къохьэфэ ушхэ, псы, Iэзэгъу уц уешъо, уишъхьэгъусэ угуахьэ, гущыIэ нэкIхэр пшIы, ухъуанэ, уубэ, пцIы уусы, ужэ къыдахьэрэр пIо, уиягъэ цIыфмэ ябгъэкIы хъущтэп. НэкIым ипсэпагъэ зыгъэкIодырэмэ ахэр ащыщых. ЫмышIахэу быслъымэныр зэрэшхэрэм е псы зэрешъорэм нэкIыр ыукъорэп.

Хэтрэ быслъымэни НэкIмазэм сэдакъэ ытын, КъурIан еджэн фае, нэмаз уахътэр блэмыгъэкIыныр псэпэшхоу щыт. ИIахьылхэм, игупсэхэм а мазэм зэрахахьэрэм, зэралъыкIорэм псапэ къыфыхэкIы.

НэкIмазэм цIыфыр ыгукIэ нахь къабзэ мэхъу, иIиман мэпытэ, зекIокIэ дэйхэм защедзые. НэмазымкIи, КъурIанымкIи илъэсым къыкIоцI блигъэкIыгъэхэр а мазэм цIыфым регъэкъужьых.

НэкI зыIыгъыр хэбгъэIэжьыныр, нэф къэмышъызэ сэраш ебгъэшIыныр псэпэшхоу щыт.

— НэкIмазэм епхыгъэ шапхъэхэм ащыщ горэ быслъымэным ыукъуагъэмэ, сыдэущтэу зигъэтэрэзыжьын ылъэкIыщта?

— Ушъхьагъу имыIэу быслъымэныр шхагъэмэ е псы ешъуагъэмэ, тобэ къыхьыжьын, ар къыфигъэгъунэу Алахьталэм елъэIун фае. НэкIмазэр зэрикIэу блигъэкIыгъэ мафэхэм апае ынэкIыжьын фае. Гунахьэу ышIагъэр къыфигъэгъуным пае етIанэ мэзитIо зэкIэлъыкIоу нэкI ыIыгъынэу щыт. ЗыгорэкIэ ар фэмыукIочIышъунэу щытмэ, тхьамыкIэ нэбгырэ 60 ыгъэшхэн фае. Быслъымэныр гъогу тетыгъэу е сымэджагъэу нэкIыр фэмыIыгъыгъэмэ, ыужыкIэ ынэкIыжьын фае. Ыныбжь зэрэхэкIотагъэм е ипсауныгъэ изытет япхыгъэу нэкI зыIыгъын зымылъэкIыщтым гъот макIэ зиIэ быслъымэныр блитIупщыгъэ мафэм фэдизкIэ ыгъашхэмэ хъущт. Бзылъфыгъэ лъэрымыхьэм е сабыир быдз езыгъашъорэм нэкIыр ымыIыгъми хъущт, ау НэкIмазэр зикIыкIэ блигъэкIыгъэ мафэхэм апае ынэкIыжьын фае.

— Заур, Рэмэзан мазэм сыдым джыри упылъмэ нахьышIу?

— Быслъымэнхэр Рэмэзан мазэм яшъыпкъэу КъурIан еджэнхэ, тэрауихь нэмазыр ашIын, дыухьэхэр къахьызэ, зэхэтхэу нэмаз ашIызэ Къадыр чэщыр рахын, фытыр сэдакъэ атын фае.

— Быслъымэнхэм Бирамыр зэрагъэмэфэкIырэр къытфэпIотагъэмэ дэгъугъэ.

— Ислъам диным мэфэкIышхо шъхьэIитIу егъэлъапIэ — Бирамымрэ Къурмэнымрэ. Бирам мафэм дунаим тет быслъымэн пстэуми мэфэкI нэмазхэу рэкэхьатитIу хъухэрэр мэщытхэм ащашIых, НэкIмазэр зэраухыгъэмкIэ зэфэгушIох. Янэ-ятэхэм, яIахьылхэм адэжь макIох. Джащ фэдэу сымаджэхэм акIэупчIэнхэ, тхьамыкIэхэм алъыплъэнхэ, шIушIэным зыратын фае.

— Заур, НэкIмазэм ехъулIэу сыда быслъымэнхэм япIо пшIоигъор?

— Пстэуми сафэлъаIо НэкIмазэр дахэу рахынэу, Алахьталэм ынэшIу къащифэнэу, илъэсым анахь мэзэ лъапIэу хэтым ихъярхэм захамыгъэнынэу, япсэпэшIагъэ Тхьэм афигъэбэгъонэу, янэкI къабыл афишIынэу.

Алахьталэм селъэIу щыIэкIэшIу, псауныгъэ пытэ, Iиманышхо къытитынэу, псэкIодшIагъэу тиIэхэр къытфигъэгъунэу, псэпэшIагъэхэр тфигъэбэгъонэу, быслъымэн пстэури къыухъумэнэу, чIыпIэ къин итхэм ынэшIу къащифэнэу. Тхьэм НэкIмэзэ дахэ тытырегъахь.

ДэгущыIагъэр

БАДИЕ Людмил.