Лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщахьыжьы

«Синдика-Агро» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэр Теуцожь районым зыщылажьэрэр мыгъэ илъэсипшI мэхъу. Районым имызакъоу, Адыгэ Республикэм ихъызмэтшIэпIэ пэрытхэм зэращыщыр зэкIэми тэ­шIэ. Илъэс къэс лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщырахы. ЧIыфэ атемылъэу, къыхэкIырэр халъхьажьызэ Iоф ашIэ. ЧIыгулэжьыным имызакъоу, былымхэри мыщ щаIыгъых. БэмышIэу чъыгхатэхэр къы­зы­­ща­­­гъэкIырэ хэушъхьафыкIыгъэ фирмэу «МыIэ­рыс» зыфиIорэри къызэIуахыгъ. ХъызмэтшIапIэр зэхэзыщагъэр ЛIыIэпIэ Ибрахьим, пащэр Кушъу Рэмэзан.

ЯIофхэм язытет зэдгъашIэмэ тшIоигъоу бэмышIэу мы хъыз­мэтшIапIэм тыщыIагъ. Агро­ном шъхьаIэу Тыгъужъ ­Нурбый гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ащ къы­зэ­риIуагъэмкIэ, зэкIэмкIи мыщ жъокIупIэ гектар мини 4 фэдиз щалэжьы. ГъэрекIо гъэхъэ­гъэшIухэр ашIыгъэх. Хьэм гектар телъытэу центнер 63-рэ, рапсым изы гектар центнер 31-рэ, коцым центнер 60, ты­гъэгъазэм центнер 26-рэ къарахыгъэх. Районым къыщахьы­жьыгъэм ипроцент 30 — 40-р мы хъызмэтшIапIэр ары зиер пIоми ухэукъощтэп.

НахьыбэрэмкIэ мыщ къыщахьыжьхэрэ лэжьыгъэхэр уасэр къыдэкIоефэ щагъэлъых. Ахэр зыщаIыгъыщтхэ хьамбархэр яIэх. БэмышIэу джыри кIэу зы ашIыгъ. ЗэкIэмкIи тонн мин 14-м ехъу ахэм ачIэфэ.

— Мыгъэ ом изытет елъы­тыгъэу бжыхьасэу тпхъыгъэр нахь макI, зэкIэмкIи гектар 1700-рэ. Пхъэныр зэрифэшъуа­шэу зэшIотхыгъ, чIыгъэ­шIухэр дыхэтлъхьагъэх. Чыла­пхъэу дгъэ­федагъэр зэкIэ «поле агронома» зыфиIорэ хьасэхэм къатетхыгъэх. ГъэрекIо ащ фэдэ гектар 300-м ехъу тиIагъ. Непэрэ мафэм бжыхьасэхэм язытет уигъэрэзэнэу щыт. Ахэм тызэряшIушIэщт чIыгъэшIухэр зэдгъэгъотыгъахэх, зэрэхэттэкъощт ­трактори, Iэмэ-псымэхэри хьазырых. Мы мафэхэм тихьасэхэм уахэхьан­кIэ псынжъыIо, чIышъхьашъор къызэрэтегъушъыкIэу IофшIэн­хэм тафежьэщт, — еIо ­Нурбый.

ГъэрекIо бжыхьасэхэм яхэ­лъхьан дакIоу, гъэтхасэхэр зыщагъэбэгъощт чIыгури ажъуагъ, ящыкIэгъэщт чылапхъэхэри къыз­IэкIагъэхьагъэх. Гъэстыны­пхъи щыкIэщтхэп. ЧIыгъэшIоу ящыкIэгъэщтыри пэшIорыгъэшъэу къащэфыгъ. Хъызмэт­шIа­пIэм чIыгъэшIухэр мыгъэ сомэ 13 — 14-кIэ зэригъэгъоты­гъэх, гъэрекIо елъытыгъэмэ, уасэр тIэкIу нахь макI.

Техникэм ылъэныкъокIэ фир­мэм гумэкIыгъо иIэп. ­Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ тракторхэр иIэх. К-700, Т-150-р, «Беларусхэр» зэтегъэпсыхьагъэх, губгъом ихьанхэм фэхьазырых. Джащ фэдэу чIыгур зэрагъэушъэбыщт дискаторри, диск онтэгъухэри, культиваторхэри, чылапхъэхэр зэрыхалъхьащтхэ сеялкэхэри икъу фэдизэу яIэх. Гъэтхэ губгъо IофшIэнхэр игъом зэшIуахыным фэхьазырых. ЧIышъхьашъор къызэрэ­тегъушъыкIэу губгъом ихьа­щтых, гъэтхэ IофшIэнхэр зэ­шIуа­хыщтых.

Былымышъхьэм хагъахъо

Теуцожь районымкIэ былымышъхьэ инхэр зыщаIыгъыр «Синдика-Агром» епхыгъэ фер­мэ закъор ары. СПК-у «Рассвет» зыфиIорэр зызэхэзыжьым, ЛIыIэпIэ Ибрахьимэ къы­гъэнэжьыгъ, былымышъхьэу ащ тетыгъэр къызэтыригъэнэжьыгъ ыкIи хигъэхъуагъ.

Фермэм ипащэу Гъонэжьы­къо Аслъанбый къызэрэти­Iуа­гъэмкIэ, шъхьи 170-рэ тетэу IофшIэныр рагъэжьэгъагъ. Былымхэр зычIэтхэ корпусхэм гъэ­цэкIэжьынхэр арашIылIэ­гъа­гъэх, зэтырагъэпсыхьажьы­гъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ былымышъхьэ 430-рэ щаIыгъ, ахэм ащыщэу 150-р щэ къэзытырэ чэмых. Пчъа­гъэм джыри шъхьэ 40 фэдиз хагъэхъон ямурад.

IофшIэным екIолIэкIэ тэрэз къыфагъотызэ хэхъоныгъэхэм афэкIох. Зы мафэм щэ тонным ехъу къахьыжьы. Зы щэ литрэр сомэ 23-кIэ IуагъэкIы. Лыр анахьэу ежь хъызмэт­шIапIэм иIофышIэхэм арагъэ­шхы. Илъэсым шъхьэ 70 — 80 аукIы.

КIымэфэ чъыIэм дэгъоу фермэр фагъэхьазырыгъагъ. Былым Iусхэу силосыр, мэ­къур, уарзэр пэшIорыгъэшъэу агъэтIы­лъыгъагъэх. Ахэр ежь хъызмэт­шIапIэм игубгъохэм къарахы­гъэх. Псыр автоматикэ ­шIы­кIэм тетэу псыешъуапIэхэм арэхъо.

Щэр щыдагъэкIынэу, къое зэфэшъхьафхэр щырахынхэу цех агъэуцун ямурад. Ащ ишIын шIэхэу ыуж ихьащтых.

ХъызмэтшIапIэм щылажьэхэрэр нахь макIэ мыхъунхэм па­щэм ынаIэ тет. Мы уахътэм нэбгырэ 21-мэ — фермэм, чIыгу­лэжьыным фэгъэзагъэхэри, къэ­рэгъулхэри, пщэрыхьа­кIохэри ахэтхэу нэбгырэ 46-мэ Iоф ащашIэ. Ахэм атефэрэ лэжьа­пкIэр игъом араты, цехыр за­шIыкIэ джыри цIыфхэр къа­штэщтых.

Пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, хэтэрыкIхэр къыщагъэкIых

Пшъэрылъэу иIэмкIэ гъунэ­пкъэ гъэнэфагъэ зиIэ общест­вэу «МыIэрыс» зыфиIорэм Iоф зишIэрэр ащ фэдизэу бэшIа­гъэп. ЛIыIэпIэ Ибрахьимэ Италием щыщ Пьерпаоло Лоди­джиани игъусэу ар зэхащагъ. Мыр проект шъхьафэу щыт.

ХъызмэтшIапIэм ипащэр ЛIы­IэпIэ Алый. Ащ тызэрэщи­гъэ­гъозагъэмкIэ, чъыг цIыкIухэр зы­тетыщт чIыгу гектар 99-рэ зэкIэмкIи агъэхьазырыгъагъ. Ащ щыщэу гектар 73-м гъэрекIо чъыгхэр щагъэтIысыгъэх, къэнэгъэ гектар 20-м ехъур мыгъэ хагъэхъожьыщт.

Чъыгхатэм хагъэтIысхьэгъэ гъэтIысыжь мин 11-р Италием, мини 10-р Краснодар краим и Динской район къаращыгъэх. ЗэкIэмкIи ахэр лъэпкъитфэу зэтеутыгъэх.

— Чъыг цIыкIухэр дэгъоу чIы­гум ыштагъэх, макIэ ахэкIо­дыкIыгъэр. Ахэм ачIыпIэ ары­д­гъэтIысхьажьынхэу шIэхэу ты­фежьэщт. Мыгъэ апэрэ мыIэ­рысэхэр къапыкIэнхэу щыт. Тонн 50 фэдиз къытынэу тыщэгугъы, — еIо Алый.

ПсыкIэгъэхъоныр хъызмэт­шIапIэм щызэтырагъэпсыхьагъ, метрэ пчъагъэ зикIы­хьэгъэ шлангыр къащэфыгъэу чъыгхэм къапэIуалъ­хьагъ, чъыг цIыкIу пэпчъ игъу­нэгъоу псы тезыкIэщт Iэмэ-псы­мэхэр аха­гъэуцуагъэх. Псэу ищыкIагъэр мэкIэ-макIэу ара­гъэгъоты. Къунчыкъохьаблэ унэ­мы­сызэ чIыгу гектар 34-рэ щы­лъыгъ зэхэкIыхьагъэу. Ар бэ­джэндэу хъызмэтшIапIэм ышти, ыгъэкъэбзагъ. ЧIыгур экс­пер­тизэ ашIынышъ, къыгъэ­лъа­гъо­рэм елъытыгъэу «голубика» зы­фаIорэ маркIо щагъэ­тIысынэу загъэхьазыры. Испа­нием, Италием, Грузием ар къащэкIы. Джащ фэдэу джыри чIыгу гектар 36-рэ бэджэндэу аштэщт, агъэкъэбзэщт, ащи чъыг цIыкIухэр щагъэтIысыщтых.

Джащ фэдэу Шытхьэлэ районым ичIыгухэм ащыщхэр бэ­джэндэу къаIахыгъэхэу хэтэ­рыкIхэр къащагъэкIых. Ахэм ащалэжьхэрэри Теуцожь районым къахьыжьынхэ яхьисап. Ахэр бжьыныф, пхъы, жьэу къэ­хъурэ картоф, нэмыкIхэри арых. ХэтэрыкIхэр зэрыIуахы­жьыщт, псы зэрытыракIэщт тех­никэр зэкIэ яI.

ХэтэрыкIхэр дэгъоу агъэбэ­гъуа­гъэх. Бжьыныфэу аугъои­жьы­гъэм инахьыбэр чылапхъэу халъхьажьыгъ, ашIэгъэ гектар пчъагъэм фэдиплI Iэпэ-цыпэ ха­гъэхъуагъ. Зэрэ урысыеу пштэмэ, ащ фэдиз бжьыныф зы­шIэ­гъэ хъызмэтшIапIэ умыгъо­тынкIи мэхъу. Проектыр лъапIэу щыт, ау федэ дэ­гъу къытынэу, халъхьэгъэ ахъщэм зыкъигъэ­шъыпкъэжьынэу мэгугъэх.

Картофри, гыныплъри, пхъыри агъэбэгъуагъэх, ау уасэу яIагъэр ащ фэдизэу бэп, ащ къыхэкIыкIэ мыгъэ нахь макIэ ашIэщт. Яхэ­тэрыкIхэр Адыгеим имыза­къоу, Урысыем ичIыпIэ зэфэ­шъхьафхэми ащыIуагъэ­кIыгъэх.

Ащ нэмыкIэу, елкэ цIыкIухэр къыщагъэкIхэу питомники хъызмэтшIапIэм щыряI. Итальянцэхэр ягъусэхэу чъыг цIы­кIухэр къагъэкIых, мэзхэм къахакIэхэрэм ахэр афэдэхэп, гъэшIэгъоных, дахэх.

«МыIэрысэм» Iоф щашIэнэу джыри нэбгырэ 20 фэдиз аштэнэу щыт. Ащ нэмы­кIэу, лэжьыгъэм иIухыжьын, игъэ­тIысын яхъулIэу гъунэгъу къуа­джэхэм, къутырхэм цIыфэу къарыкIыхэрэм IофшIэн арагъэ­гъоты. ХъызмэтшIапIэр ыпэкIэ лъэкIуатэ, мыIэрысэхэр щаIы­гъынхэу гъэучъыIэлъэ комп­лексышхо агъэуцун ямурад.

«Синдика-Агро» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэм анахь цIыкIум къыщыригъажьи, зиушъом­б­гъун, лъэгэпIэ инхэм анэсын, иматериальнэ-техническэ лъэны­къо­кIэ зызэтыригъэпсыхьан ылъэ­кIыгъ. Мыщ пащэу иIэхэми, щылажьэхэрэми IофшIэным фыщытыкIэу фыряIэмкIэ щысэ атепхынэу щыт.

Делэкъо Анет.

Сурэтхэр Iэшъынэ Аслъан ты­рихыгъэх.