Лэжьыгъэм иIухыжьын ыкIэм фэкIуагъ

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ образованиеу «Шэуджэн районым» тыгъуасэ щы­Iагъ. Унэе предпринимателэу Андрей Нарожнэр зипэщэ мэкъумэщ хъызмэтшIапIэм республикэм ипащэ екIолIагъ, бжыхьасэхэм яIухыжьынкIэ мыщ IофшIэныр зэрэзэхищэрэм, гъэхъагъэу ышIыхэрэм защигъэгъозагъ.

Ащ игъусагъэх АР-м и ЛIы­шъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, Адыгеим мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр, ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ муниципалитетым иадминистрацие ипащэу Аулъэ Рэщыдэ.

Шэуджэн районыр пштэмэ, лэжьыгъэм икъэгъэкIын мэкъу­мэщ предприяти 8-рэ мэкъу­мэщ-фермер хъызмэтшIэпIи 111-рэ фэгъэзагъэх. Мы илъэсым коц культурэ зэфэшъхьаф­хэр зыщырапхъыгъэ гектар 16850-рэ ыкIи рапс гектар 335-рэ Iуахыжьынэу щыт. Ащ щыщэу гектар 12100-р — бжы­хьэсэ коц, 2110-р — хьэ, гектари 150-р — тритикалий. Мэ­къуогъум и 10-м ехъулIэу коц культурэхэр гектар мин 14,4-м ащаIуахыжьыгъ. Коц тонн мин 66,2-рэ къахьыжьыгъ, зы гектарым гурытымкIэ центнер 46,1-рэ къытыгъ. Хьэм иIухы­жьын районым щаухыгъ, зэкIэмкIи тонн мини 8,6-рэ аIожьыгъ, зы гектарым центнер 41-рэ къырахыгъ. Гектар 335-м щырапхъыгъэ рапсыри Iуахыжьыгъ, тонн 606-рэ къахьыжьыгъ, зы гектарым центнер 18 къытыгъ. Джырэ уахътэм коц гектар мин 12,1-рэ е процент 83-рэ аIожьыгъ. ЗэкIэмкIи тонн мин 56,9-рэ къахьыжьыгъ, зы гектарым гурытымкIэ центнер 47-рэ къытыгъ.

Андрей Нарожнэр зипэщэ хъызмэтшIапIэм зэкIэмкIи чIыгу гектар 580-рэ фэдиз ыIыгъ, ащ щыщэу гектар 337-р бжы­хьасэхэм ателъытагъ. Коцыр — гектар 298-рэ, хьэр — гектар 39-рэ. Республикэм ипащэ зэ­рэщагъэгъозагъэмкIэ, мэкъу­огъум и 10-м ехъулIэу хьэр зэ­кIэ Iуахыжьыгъ, лэжьыгъэ тонн 211-рэ къахьыжьыгъ, зы гектарым центнер 54,1-рэ къытыгъ. Коцыр зыщырапхъыгъэм игектар 258-рэ е процент 86-р Iуахыжьыгъ, зэкIэмкIи тонн 1574-рэ къахьыжьыгъ, зы гектарым гурытымкIэ центнер 61-рэ къытыгъ. Коц лъэпкъэу «Юка» зыфиIорэмрэ репро­дукциеу «Элитэмрэ» зыщыра-п­хъыгъэхэ гектар 40-р Iуахы­жьынэу къапыщылъ. Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ комбайнитIумэ лэжьыгъэр аIожьы.

АР-м и ЛIышъхьэ ылъэгъу­гъэм осэшIу фишIыгъ, лэжьы­гъэм иIухыжьын фэгъэзэгъэ пстэуми афэрэзагъ. Респуб­ли­кэм щырапхъыгъэ бжыхьасэм ипроцент 85-рэ фэдизыр джырэ уахътэм зэраIожьыгъэр ыкIи адрэ къэнагъэр мы тхьамафэм къыкIоцI аухыжьын гухэлъ зэ­рэщыIэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.

— Мы тхьамафэм бжыхьасэхэм яIухыжьын тыухыныр ти­пшъэрылъ шъхьаI. МэзитIум къыкIоцI ощх тэрэз зэрэщымыIагъэм иягъэ къызэрэкIощтыри дэгъоу къыдгурэIо. Ом изытет уигъэрэзэнэу зэрэщымытыгъэм къыхэкIыкIэ тыгъэгъазэм, нат­рыфым, соем алъэныкъокIэ чIэ­нагъэхэр тиIэщтых. Арышъ, чIыгулэжьхэм IэпыIэгъу тафэ­хъун фае. АщкIэ федеральнэ гупчэм тыщэгугъы, джащ фэдэу Урысыем и мэкъумэщ банк амалэу къытыхэрэри къыз­фэд­гъэфедэщтых, — къыIуагъ Къум­пIыл Мурат.

Министрэу Юрий Петровым къызэриIуагъэмкIэ, лэжьыгъэу аIожьыгъэр джырэ уахътэм IубгъэкIыныр федэп, ащ ыуасэ къыдэкIоефэ ежэщтых. Джащ фэдэу мэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэм агъэфедэгъэ гъэстыныпхъэм (соляркэм) пэIуагъэхьэгъэ ахъщэм телъытагъэу субсидиехэр афызэкIагъэкIожьыщтых.

Бжыхьасэр зыщырапхъыгъэ гектар мини 102,5-рэ Адыгеим щыIуахыжьынэу щыт. Ащ щыщэу коцыр — гектар мин 87,5-рэ, хьэр — гектар мини 9,9-рэ, тритикалиер — гектар мин 0,59-рэ. Мэкъуогъум и 10-м ехъулIэу гектар мин 79,2-рэ аIожьыгъ. Коц тонн мин 359,6-рэ къа­хьыжьыгъ, зы гектарым гурытымкIэ центнер 45,4-рэ къы­тыгъ. Хьэм иIухыжьын аухыгъ, лэжьыгъэ тонн мин 42,1-рэ къырахыгъ. Рапсым иугъоижьыни зэрифэшъуашэу зэшIуахыгъ. ХъызмэтшIэпIэ пэрытхэм зы гектарым гурытымкIэ центнер 60 — 70-рэ къырахыжьы. Бжы­хьасэхэм яIухыжьын комбайнэ 507-рэ, хьылъэзещэ автомобиль 635-рэ фэгъэзагъэх. Мы Iоф­шIэныр заухырэм ыуж техникэр губгъохэм арыхьащт, 2019-рэ илъэсым телъытэгъэ лэжьыгъэр рапхъыным чIыгур фагъэхьа­зырыщт, ар ажъощт.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.
Сурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.