Къэралыгъо IэпыIэгъур нахьыбэу агъэфедэмэ

Адыгеим ифермерхэм я Союз зэхэсыгъоу иIагъэм зы­щытегущыIагъэ­хэм ащыщ мэкъумэщ хъыз­мэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фы­тегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм фермерхэм апае къы­щы­дэлъытэгъэ IэпыIэгъухэр, фэгъэ­кIотэнхэр зиIэ кредитэу банкхэм къатыхэрэр, яшIуагъэу къакIорэр, ахэр нахьыбэу агъэфедэнхэм пае шIэгъэн фаехэр.

Союзым ипащэу Дзэхъохъу Аслъан докладэу къышIыгъэм къызэрэщиIуагъэмкIэ, пстэумкIи мэкъумэщ фермерскэ хъыз­мэтшIэпIэ 1529-рэ, мэкъумэщ кооператив 15 ыкIи цIыфхэм ящагухэм ащагъэпсыгъэу унэе хъызмэтшIэпIэ 96000-м ехъу республикэм щэлажьэ.

Фермерскэ хъызмэтшIэпIэ 215-рэ Союзым хэт. Ахэм алэ­жьырэм ыкIи къыдагъэкIырэм илъэс къэс зэрэхагъахъо­рэм къыкIигъэтхъыгъ, пчъагъэхэмкIэ ар къыушыхьатыжьыгъ. ГущыIэм пае, 2012-рэ илъэсым ти­чIыгулэжьхэм тонн мини 163-м ехъу лэжьыгъэ къахьыжьыгъагъэмэ, блэкIыгъэ 2018-рэ илъэ­сым — 340-рэ, мыгъэ аугъои­жьыгъэр тонн 486-м ехъу. Джащ фэдэу 2012-рэ илъэсым бы­лымышъхьэу республикэм ща­Iыгъыгъэр шъхьэ 3600-рэ хъущтыгъэ, 2018-рэ илъэсым а пчъагъэр 5600-м нагъэсыгъ.

— А зэпстэур мэкъумэщы­шIэхэм яIофшIагъэу зэрэщытыр нафэ, — къыIуагъ Дзэхъохъу Аслъан. — Ау ащ имызакъоу, федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъэ къэ­ралыгъо IэпыIэгъоу агъотырэм ишIогъэшхо къызэрэкIуагъэри къыдэпIон фае. Непэ лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ грантхэр, субсидиехэр фермерхэм къаратых, фэгъэкIотэнхэр къыщыдэлъытагъэхэу банкхэм кредитхэр ащагъэпсынхэ амал яI. Хъыз­мэтшIапIэ къызэIуихы е ыгъэ­псыгъэм зыригъэушъомбгъу зы­шIоигъохэмкIэ ар IэпыIэгъу­шхоу зэрэщытыр зэкIэ къызэратыгъэхэм къаушыхьаты.

Фермерскэ хъызмэтшIапIэ е унэгъо былымэхъо фермэ къызэIузыхы зышIоигъохэм ащ игъэпсын, Iоф зышIэхэрэм ябизнес зегъэушъомбгъугъэным афэшI грантхэр ятыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэр зыщыIэ 2012-рэ илъэсым къыщыублагъэу 2019-рэ илъэсэу тызыхэтым нэсэу пштэмэ, рес­публикэм ихъызмэтшIэпIэ 256-мэ грантхэр къаратыгъэх. Ар пстэумкIи сомэ миллион 593-рэ мэхъу. IэпыIэгъу зыгъотыгъэхэм ащыщэу 150-мэ фермерхэм я Союз адеIагъ.

Лъэпкъ проектэу «Малое и среднее предпринимательство и поддержка индивидуальной предпринимательской инициативы» зыфиIорэм ипхырыщын къыдыхэлъытагъэу фермерхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ системэ Адыгеим щыгъэпсыгъэным ыкIи мэкъумэщ кооперацием зегъэ­ушъомбгъугъэным афэгъэхьыгъэ шъолъыр проект аштагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэуи хъызмэтшIэпIэ 15-мэ мыгъэ грантхэр къаратыгъэх. Ар зэкIэмкIи зэ­хэтэу сомэ миллион 33-м ехъу. Фермерхэм я Союз ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, къихьащт илъэсым къыщыублагъэуи мэкъумэщ кооперативхэм зау­шъомбгъуным фэшI субсидиехэр афатIупщынхэу рагъэжьэщт.

Былымхъуным, анахьэу лы ыкIи щэ къэзытыхэрэм зафэзыгъэзагъэхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ятыгъэныр апшъэ ашIы­хэрэм зэращыщми ащ къы­кIигъэтхъыгъ. Грантхэм ятын шапхъэу пылъхэм зэу ащыщ фер­мерым ищыкIэгъэщт мылъкум ипроцент 30-р ежь иунаеу иIэныр. Адыгеим ифермерхэр нахьыбэу былымхъуным пыхьанхэм фэшI а процентыр 10-м нэсэу республикэм къыщырагъэIыхыгъ. Пхъэ­шъхьэ-мышъхьэхэмрэ цумпэмрэ апылъхэм а процентыр 20 афашIыгъ.

АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ игуадзэу Хъут Дамирэт къызэгущыIэм грантхэм, суб­сидиехэм ямызакъоу, фэгъэ­кIо­тэнхэр къызщыдэлъытэгъэ кредитхэри IэпыIэгъушхо зэрэ­хъухэрэр къыхигъэщыгъ. Мары мы илъэсэу икIырэм фермерскэ хъызмэтшIэпIэ 53-мэ охътэ кIэкIыкIэ (краткосрочный) къатырэ е инвестиционнэ кредит къаратыгъ. ПстэумкIи ар сомэ миллион 337-рэ мэхъу.

Джащ фэдэу министрэм игуа­дзэ къоджэ псэупIэхэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэхэр ягъэшIы­гъэн­хэм фытегъэпсыхьэгъэ под­программэми игугъу къы­шIыгъ. Ар зыщыIэ 2014-рэ илъэсым къыщыублагъэу 2018-рэ илъэсым нэс ащ къыщыдэ­лъытагъэхэм ягъэцэкIэн бюджет зэфэшъхьафхэм къахэхыгъэу сомэ миллион 706-м ехъу Адыгеим щыпэIуагъэхьагъ. Ащ­кIэ шIагъэ хъугъэхэми игъэ­кIо­тыгъэу къатегущыIагъ.

Къэралыгъо проектхэм, программэхэм фермерхэр ахэлэ­жьэнхэм, ахэм къащыдэлъы­тэгъэ къэралыгъо IэпыIэгъур агъо­тыным пае шапхъэу агъэцэкIэн фаехэми игъэкIотыгъэу мы зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. Къэралыгъо IэпыIэгъур фермерхэм нахьыбэу агъэфедэмэ шIогъэ ин къызэри­тыщтыр зэкIэми зэдырагъаштэу къаIуагъ. Ащ пае тхылъхэр игъом ыкIи икъоу гъэхьазырыгъэнхэм мэхьэнэ ин зэриIэми къыкIагъэтхъыгъ.

АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм мэкъумэщ чIыгухэм язытет, щыкIагъэхэр яIэ зэрэхъугъэм, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пае шIэгъэн фаехэм, чъыгэу агъэтIысхьагъэхэм якъы­зэтегъэнэн мэхьэнэ ин зэриIэм, мелиорацием изегъэу­шъомбгъун ягугъу къышIыгъ.

Пстэумэ ауж мэкъумэщ хъыз­мэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм зиIахь мымакIэу хэзылъхьэгъэ фермерэу тын зэ­фэшъхьафхэмкIэ къыхагъэщыгъэхэм ахэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэмрэ бгъэхалъхьэхэмрэ аратыжьыгъэх.

«Заслуженный фермер» зы­фиIорэ щытхъуцIэр — унэе фер­мерскэ хъызмэтшIапIэм ипащэу Хьаджырэкъо Аскэрбый, Т. С. Мальцевым ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ медалэу «За вклад в развитие сельского хозяйства» зыфиIорэр фермерэу Сергей Рыбкиным афагъэшъошагъ, УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ и Щытхъу тхылъкIэ къыхагъэщыгъ унэе хъызмэт­шIапIэм ипащэу Кобл Алый.

Джащ фэдэу АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ирэзэныгъэ тхылъхэр Владимир Нарожнэм аритыжьыгъэх фермерхэу Даур Нурбыйрэ Александр Булгаковымрэ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерст­вэ ищытхъу тхылъхэр афагъэшъошагъ унэе хъызмэтшIапIэхэм япащэхэу Юрий Борзовым­рэ Къайтмэс Аслъанбыйрэ.

ХЪУТ Нэфсэт.