КъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъоу алъытагъ

Республикэм имэфэкI ехъулIэу зиIофшIэнкIэ гъэхъэгъэшIу зиIэхэм ягугъу къэтшIы хабзэ. Ахэм зэу ащыщ МЧС-м и Адыгэ лъыхъон-къэгъэнэжьын отряд икъулыкъушIэу Александр Пангани.

Урысыем ошIэ-дэмышIэ Iоф­хэмкIэ и Министерствэ зэхищэрэ я Х-рэ Урысые фестивалэу «Созвездие мужества» зыфиIорэм иедзыгъоу «Къэгъэ­нэжьэкIо анахь дэгъум» текIоныгъэр ащ къыщыдихыгъ. Александр Урысыем икъэгъэнэжьэ-
кIо анахь дэгъу хъугъэ.

Мы тын лъапIэм нэбгырабэ фэбэнагъ. Ау кандидатхэр мы зэнэкъокъум щызэбэнхэрэп, илъэс пчъагъэхэм къакIоцI МЧС-м икъулыкъушIэхэм гъэ­хъэгъэшIоу яIэхэм ведомствэм уасэ афешIы.

Мыекъуапэ щыщ Александр Пангани машIуи, пси зэпичыгъэр макIэп. Лъыхъон-къэгъэ­нэжьын Iофтхьэбзишъэ пчъагъэ ащ къызэринэкIыгъ. Илъэс 22-рэ хъугъэу цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъу.

— СыгукIэ мы сынэхьатым сыфэщэгъагъ, — къеIуатэ Урысыем и МЧС и Адыгэ лъы-­
хъон-къэгъэнэжьын отряд икъу­лыкъушIэу Александр Пангани. — Арыти, сыпхырэкIымэ се­плъынэу сыкIуагъ. Аштэнэу щы­тыгъэр нэбгыри 3 ныIэп, къекIолIагъэр нэбгырэ 15 хъущтыгъэ. Физическэ ухьазырыныгъэмкIэ шапхъэхэр тагъэтыгъэх, медицинэ уплъэкIунхэр тагъэшIыгъэх ыкIи пащэхэм зэдэгущыIэгъу къыддашIыгъ. Апэрэ кIогъум синасып къыубытыгъэп, арэущтэу щыт нахь мышIэми, зызгъэрэхьатыгъэп. Мэзэ заулэ тешIагъэу саштагъ.

Илъэс 24-рэ ыныбжьэу къулыкъур ригъажьи, шIогъэшIэ­гъонэу ар ыIэ къызэрэригъэ­хьащтым сыдигъуи пылъыгъ. Апэрэ мафэхэм къащегъэжьагъэу щынэр зыщыщыр ышIэ­щтыгъэп. Мафэ тешIэ къэс Iоф­шIэным ишъэфхэри зэригъа­шIэщтыгъ, зыхэт зэгурыIожь купри нахь ыгу рихьэу ыублагъ.

Къэгъэнэжьын къулыкъум ухэтэу неущрэ мафэм къыздихьыщтыр къэпшIэн плъэкIыщтэп. Зэпымыоу къэхъущт горэм уежэ, ащ уфэхьазыр зэпытэу ущыс. Ау анахь шъхьаIэр шIуагъэу цIыфхэм къафэпхьыщтыр ары.

Александр Пангани лъыхъон-къэгъэнэжьын Iофтхьэ­бзэшхохэм ахэлэжьагъ. Ащ фэдэу ыгу къэкIыжьыхэрэм та­кIэупчIагъ.

— 2002-рэ илъэсым Новороссийскэ районым ит псэупIэу Широкая Балка зыфаIорэм псыкъиушхоу щыIагъэм къыздихьыгъэ гумэкIыгъохэм ядэгъэзыжьын тыхэлэжьагъ, — еIо ащ. — Тучанхэр, автомобильхэр, псэупIэхэр псым ыхьыгъагъэх, цIыфхэри хэкIо­дэгъагъэх. А чIыпIэм тыкъызэ­рэсэу хьэр тиIэпыIэгъоу унэ зэ­хэуагъэхэр къэтлъыхъугъэх, нэужым къуашъохэм татесэу псы чIэгъым IофшIэн гъэнэ­фагъэхэр щызетхьагъэх.

Джащ фэдэу сыгу къинэгъэ тхьамыкIагъохэм ащыщ Къыблэ Осетием грузин дзэхэр зытебанэхэм кинологическэ купым сырипащэу тызэрэкIогъагъэр. А уахътэр бырсыр дэдагъ, гъэрэу аубытыгъэ цIыфхэм якъэгъотын тыхэтыгъ. Къэощт пкъыгъохэр къызхэщыхэрэ зэхэогъэ чIыпIэхэм хьэр тигъусэу тащылъы­хъощтыгъ.

КъэгъэнэжьакIохэм яIофшIэн ошIэ-дэмышIэ Iофышхо закъохэр арэп зэпхыгъэр. ГущыIэм пае, тикъушъхьэхэм гъэпсэфакIо къакIорэ зекIохэр гузэжъогъу чIыпIэ ифэхэу, ящыIэныгъэ мыхэм къагъэнэжьэу бэрэ къыхэкIы.

Александр апэрэ класс зиIэ къэгъэнэжьакIу ыкIи кинолог. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу хьэхэр зэрикIасэхэм къыхэкIэу, кинологическэ къулыкъур зэхащэ зэхъум ежь ишIоигъоныгъэкIэ ащ хэхьагъ. Хьэр цIыфым иныбджэгъушIоу ащ елъытэ ыкIи ыгъэсэгъэ Шейлэ шIуагъэ къэзытыгъэ лъыхъон IофшIэни 7 зэрихьагъ. Ащи цIыфхэм афэдэу «Къэгъэнэ­жьакIом итхылъ» иI.

Мы сэнэхьатым анахь къинэу Пангани хилъагъорэр игу­псэхэм апэчыжьэу бэрэ командировкэ кIон фаеу зэрэхъурэр ары. Джащ фэдэу гухэлъ чы­жьэхэр ипхъухьанхэ плъэкIырэп, гузэжъогъоу къяджэнхэ фаеу мэхъу. Ащ пае къэмынэу, илъэс 20-м ехъугъэу къэгъэ­нэжьын-лъыхъон Iофыр егъэцакIэ, цIыфхэм ишIуагъэ зэраригъэкIыщтым пылъ, нэмыкI IофшIэнкIэ зэблихъунэуи зы мафи ыгу къихьагъэп. Анахь шъхьаIэу зэрыгъуазэрэр пстэуми апэу унэсыныр ары.

Зыгъэпсэфыгъо уахътэ Александр бэрэ къекIурэп. Ащ фэдэ къызыхэкIыкIэ, иунагъо зэригъусэщтым пылъ. Ащ пшъэшъищ иI. Тыдэ къикIыжьми шIухьафтын цIыкIухэр къафехьы. Урысыем икъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъухэм ащыщ зэ­рэхъугъэм ахэр лъэшэу ыгъэгушIуагъэх ыкIи ятэ рэгушхох.

Ежь Александр ышъхьэкIэ а текIоныгъэр илъэс 20 IофшIэным икIэух зэфэхьысыжьэу ылъытагъ. ПшъэдэкIыжь гъэнэфагъэ ащ къыфишIыгъ, ар зэригъэцэкIэщтми уицыхьэ те­лъынэу щыт.

Урысыем и МЧС
и Адыгэ лъыхъон-къэгъэ­нэжьын отряд къытыгъэхэр къызфигъэфедэзэ зыгъэхьазырыгъэр Iэшъынэ Сусан.