Кобл Якъубэ ишIэжь фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэр

СССР-м изаслуженнэ тренерэу Кобл Якъубэ ишIэжь фэгъэхьыгъэ я 5-рэ Урысые зэнэкъокъухэр Адыгеим щыкIуагъэх.

Турнирым икъэзэIухын хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, СССР-м спортымкIэ изаслуженнэ мастерэу Владимир Невзоровыр, Урысыем дзюдомкIэ и Федерацие ивице-президентэу Сергей Соловейчик, Урысыем дзюдомкIэ и Федерацие игъэцэкIэкIо директорэу Валентин Хабировыр, нэмыкIхэри.

 Кобл Якъубэ тыгъэгъазэм и 27-м, 1939-рэ илъэсым къэхъугъ. Шъхьафит ыкIи классическэ бэнэнхэмкIэ спортым имастер. СССР-м ыкIи Урысыем язаслуженнэ тренер, дзюдомкIэ я 20-рэ лIэшIэгъум итренер анахь дэгъоу Урысыем щалъытагъ. ДзюдомкIэ я 7-рэ дан иI. Дунаим щыцIэрыIо хъугъэ самбэмрэ дзюдомрэкIэ Мыекъопэ еджапIэм изэхэщакIу. Педагогическэ шIэныгъэхэмкIэ доктор, гъэсэныгъэмкIэ Урысые академием ичлен-корреспондент, Адыгеим испорт-научнэ еджапIэ икIэщакIу. Мыекъуапэ ицIыф гъэшIуагъ. Къэралыгъо ыкIи республикэ тын лъапIэхэр, щытхъуцIэхэр бэу къыфагъэшъошагъэх. 2012-рэ илъэсым гъэтхапэм и 3-м идунай ыхъожьыгъ.

Зэнэкъокъухэр рагъэжьэным ыпэкIэ, Адыгэ къэралыгъо университетым физическэ культурэмкIэ ыкIи дзюдомкIэ иинститут хэт Кобл Якъубэ имузей къэзэрэугъоигъэхэр екIолIагъэх. Дунэе дзюдом испециалист цIэрыIохэм Кобл Якъубэ ащыщыгъ, я XX-рэ лIэшIэгъум дзюдомкIэ тренер анахь дэгъоу Урысыем щалъытагъ. Самбэмрэ дзюдомрэ я Мыекъопэ еджапIэ тикъэралыгъо имызакъоу дунаим щызэлъаригъэшIагъ. Iоф ешIэфэкIэ СССР-м ыкIи Урысыем спортымкIэ язаслуженнэ мастер 11, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастер 60-м ехъу, спортымкIэ мастер 300-м ехъу, Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим ыкIи Европэм ячемпионхэр, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр ыгъэсагъэх. Ахэм зэу ащыщ СССР-м спортымкIэ изаслуженнэ мастерэу, Олимпиадэ джэгунхэм ащытекIуагъэу, дзюдомкIэ дунаим ыкIи Европэм ячемпионэу Владимир Невзоровыр.

В. Невзоровым икIэлэегъаджэ, дунаим цIэрыIо щызышIыгъэ тренерыр ыгу къыгъэкIыжьызэ, дзюдом пыщэгъэ кIэлэ ныбжьыкIэм сэнаущыгъэу хэлъыр ащ ылъэгъун зэрилъэкIыщтыгъэр къыхигъэщыгъ. Ыгъасэхэрэм ятекIоныгъэхэм, ягъэхъагъэхэм арыгушIощтыгъ.

— Зэнэкъокъухэр едгъэжьэным ыпэкIэ Якъубэ Къамболэт ыкъом тыгу къыдэзыщэещт гущыIэхэр къитиIохэзэ бэнапIэм тытехьэщтыгъэ ыкIи текIоныгъэр къыдэтхыщтыгъ. Джы къызнэсыгъэми, спортсменхэм ягъэхьазырынкIэ Кобл Якъубэ инаучнэ IофшIагъэхэр тэгъэфедэх, ащ игъогу тытемыкIэу тырэкIо, — къыIуагъ В. Невзоровым.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм Урысые зэнэкъокъухэм якъызэIухын епхыгъэ зэхахьэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, Кобл Якъубэ ишIэжь фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьэрэ спортсменхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ. Тренер цIэрыIом ыкIи цIыф шIагъом иIофшIагъэ зэрэмыкIодыщтыр, Адыгеир сыдигъуи ащ зэрэрыгушхощтыр хигъэунэфыкIыгъэх.

— 1974-рэ илъэсым Адыгеим идзюдоистхэр Японием ихэшыпыкIыгъэ командэ зытекIохэм, японцэхэу Мыекъуапэ щыIагъэхэм бэнэнымкIэ тиеджапIэ «Урысые Кодокан» зыфиIорэ цIэр къыфаусыгъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIабэ зэрэтиIэр, спортсменхэм ягъэхьазырын титренерхэм екIолIакIэу къыфагъотырэр ахэм ашIогъэшIэгъоныгъ. Непэ зэнэкъокъум къекIолIэгъэ пстэуми мыщ фэдэ гъэхъэгъэшхохэр ашIынхэу, лъэгэпIэ инхэм анэсынхэу афэсэIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Нэужым гущыIэр зыштэгъэ Сергей Соловейчик дзюдомкIэ Европейскэ союзым ыкIи дзюдомкIэ Федерацием ацIэкIэ Кобл Якъубэ ишIэжь фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэм ахэлэжьэрэ спортсменхэм, мы спорт лъэпкъыр зыгу рихьыхэрэм шIуфэс къарихыгъ. Урысые мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъухэм ямызакъоу, дунэе зэнэкъокъухэри Мыекъуапэ щызэхащэнхэмкIэ республикэм IэпыIэгъу къызэрэфэхъущтыр ащ къыIуагъ. Адыгеим испортсменхэр лъэгэпIэ инхэм анэсынхэу, текIоныгъэшхохэр къыдахынхэу афэлъэIуагъ. Турнирым изэхэщакIохэм ыкIи спортым, бэнэным мэхьанэшхо езытырэ республикэм ипащэхэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ.

ХьэкIэ лъапIэхэм ащыщыгъ Кобл Якъубэ ишъхьэгъусэу Кобл Джарэт. Ишъхьэгъусэ ишIэжь фэгъэхьыгъэ я 5-рэ Урысые зэнэкъокъухэм якубок ащ ратыгъ. Урысыем ишъолъыр 18-мэ къарыкIыгъэ бэнэкIуи 150-рэ зэнэкъокъум хэлэжьагъэх. Ахэм ахэтых дзюдомкIэ Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэр, Олимпиадэ джэгунхэм текIоныгъэ ыкIи хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр. Ахэм зэу ащыщ дзюдоист цIэрыIоу, Рио-де-Жанейро щыкIогъо гъэмэфэ Олимпиадэм ащытекIогъэ Мудрэнэ Бислъан.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.

Сурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.