Кавказ музыкэм щедэIугъэх

Iоныгъом и 10-м Адыгэ къэралыгъо университетым кавказ музыкэм ипчыхьэзэхахьэ щыкIуагъ. Ащ музыкэр зикIасэхэр, ащкIэ езыгъаджэхэрэр, искусствэр, культурэр зышIогъэшIэгъонхэр хэлэжьагъэх.

Iофтхьабзэм француз музыкантхэу Антуан Сержан (виоленчелым) ыкIи Нормандием икъалэу Руан щыщэу Марион Бреттвиль (скрипкэм) кавказ мэкъамэхэр къыщырагъэIуагъэх.

Кавказыр игеографическэ шъошэ-теплъэкIэ нэмыкI чIыпIэлъа­бэм къахэщы. Зэ Кавказым щыIагъэу, ар зылъэгъугъэм джэнэт чIыпIалъэр агу хэпкIагъ, къинагъ. Кавказым ицIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэр, анахьэу ижъырэ адыгэхэр, ялIыгъэ-цIыфыгъэкIэ, яшъхьэлъытэжькIэ, яшэн-хэбзэ дахэхэмкIэ, ялъэпкъ ишъошэ хэхыгъэкIэ, яцIыфышъхьэ дахэкIэ, ялIыгъэ мыухыжькIэ ныбжьырэу агу къинагъэх. Лъэпкъым иорэдхэри, имэкъэмэ зэфэшъхьафхэри, зэкIэ Кавказым имузыки ямышIыкIэу – уигъэрэхьатэу, уигъэгупшысэу, узэригъэплъыжьэу — бэ хэлъыр.

Кавказым щыIагъэм ащыщ горэми цIыф лъэпкъхэу щыпсэухэ­рэм е чIыпIэм ехьылIагъэу зы гущыIэ мыщыу ашIыгъэп; ягукъэ­кIыжь тхыгъэхэр зафэх, алъэгъугъэр, агу рихьыгъэр, къушъхьэчIэсхэр зэрэмыIэлхэр, цIыф пэгъокIыкIи, IокIэ-шIыкIэ дахи зэрахэлъыр; адыгэ пшъашъэм инэфынэгъэ-дэхагъэ усэкIи, орэдкIи, прозэмкIи кIагъэтхъыгъ. Адыгэ лъэпкъым илIыблэнэгъэ-лIы­хъужъныгъэ художественнэ литературэм, музыкэм ямызакъоу, хэгъэгу ыкIи дунэе тарихъ куум чIыпIэ щигъотыгъ.

Арышъ, кавказ музыкэу ащ щыпсэурэ цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэм ашъорэ агурэ тешIыкIыгъэр зэхэзыхырэм ыпшысыжьы екъу.

Музыкэр, орэдыр – цIыфым игъашIэ готэу къырэкIо, ахэр ежь лъэпкъэу (е лъэпкъхэу) зием тешIыкIыгъ, яшъогъу – абз, яхабз, яшъэфыбэ мэкъамэу къызэтещыкIы. Джары нэмыкI къэралыгъо­хэм ямузыкантхэми кавказ музыкэм, ащ хэлъ гупшысэм зызкIыфагъазэрэр. Арэущтэу дунэешхом тет лъэпкъхэр, цIыфхэр зэрэшIэх, лъытэныгъэ зэфыряIэ мэхъу.

Мамырыкъо Нуриет.