Ингушетием имэкъамэхэм уагъэгъуазэ

Ингушетием культурэмкIэ и Министерствэ, республикэм хъарзынэщ IофхэмкIэ икъулыкъу, искусствэхэмкIэ Ингушетием и Къэралыгъо музей зэхащэгъэ къэгъэлъэгъоныр Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм Къыблэ шъолъырым, Темыр Кавказым культурэмкIэ яIофышIэхэр, ветеранхэр, ныбжьыкIэхэр хэлэжьагъэх.

КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музеим къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоным уегъэгъуазэ. Зэхахьэм къыщыгущыIагъэх музеим ипащэу Кушъу Нэфсэт, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ, Адыгеим исурэтышIхэм я Союз итхьаматэу Хъуажъ Рэмэзан, зэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу Бырсыр Абдулахь, Ингушетием искусствэхэмкIэ и Къэралыгъо музей ифондхэм яухъумэкIо шъхьаIэу Мадина Хамхоевар, Ингушетием иискусствоведэу Багаудин Кориговыр, Ингушетием имузей шIэныгъэхэмкIэ иIофышIэ шъхьаIэу Лейла Ахмазовар.

Урысыем и Президент 2012-рэ илъэсым жъоныгъокIэ мазэм и 7-м къэралыгъо социальнэ политикэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным ехьылIэгъэ унашъоу ышIыгъэр гъэцэкIэгъэным фэшI Ингушетием Iофыгъо хэхыгъэу щызэрахьэхэрэм къэгъэлъэгъоныр ащыщ.

«Ингуш мэкъамэхэр» зыфиIорэр къэгъэлъэгъон къодыеп. Живописым, бгъэфедэн плъэкIырэ искусствэм, республикэм ичIыопс итарихъ, непэрэ щыIакIэм, фэшъхьафхэм къатегущыIэ. ЛIэшIэгъу пчъагъэкIэ узэIэкIэбэжьмэ, унэлъэгэшхохэу ашIыгъагъэхэр джырэ уахътэ лъэгъупхъэх.

Багаудин Кориговым зэрилъытэрэмкIэ, Ингушетием итарихъ псэуалъэхэр, ичIыпIэ дахэхэр зэ зызэбгъэлъэгъухэкIэ, илъэс пчъагъэ тешIагъэми пщыгъупшэхэрэп, къафэбгъэзэжьы пшIоигъоу гукIэ уалъэхъу.

Республикэм ицIыфхэр — ахэр арых тарихъым инэкIубгъохэр зытхыхэрэр. ЯщыIэкIэ-псэукIэ искусствэм ыбзэкIэ къыплъагъэIэсы. М. Кариевым пхъэм хишIыкIырэ тхыпхъэхэр пкъыгъохэм арегъэкIух. Лагъэм идэхагъэ ащ иIофшIагъэ хэолъагъо. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ сурэтышIэу Хъуажъ Рэмэзан итворчествэ зыфэгъэхьыгъэм тэ дэгъоу тыщыгъуаз. Пхъэм хишIыкIырэ сурэтхэр, лъэпкъ тхыпхъэхэр Урысыем, IэкIыб къэралыгъохэм ащашIэх. Р. Хъуажъыр ингуш сурэтышIхэм яIофшIагъэхэм яплъызэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр сурэтхэм, IэшIагъэхэм лъэпкъым игупшысакIэ къызэрэзэIуахырэр ары.

Ингуш музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр аIыгъэу сурэт заулэ тэлъэгъу. ЗэкIэми псэ апытым фэдэу гупшысэ куоу ахэлъым уегъэгушхо. Урысыем инароднэ сурэтышIэу Мурат Полонкоевым, республикэм инароднэ сурэтышIхэу Зелимхъан Эсмурзиевым, Хасолт Акиевым, Дауд Оздоевым, Муса Мартазановым, нэмыкIхэм яIофшIагъэхэр искусствэ лъагэм дештэх. Зэхахьэр зэрэкIорэр З. Эсмурзиевым сурэтэу ышIыгъэм къегъэлъагъо. ЦIыфхэм агу ихъыкIырэр, къадэхъумэ ашIоигъор сурэтымкIэ къапшIэхэ пшIоигъоу уяплъы.

IэпэIасэхэм яIофшIагъэ хэушъхьафыкIыгъэу укъытегущыIэнэу хъурэп. Адыгеим щызэлъашIэрэ сурэтышI-модельерэу СтIашъу Юрэ ингуш шъуашэхэм яплъызэ, саем, цыем, нэмыкIхэм ядэхагъэ осэ ин фишIыгъ. Кавказ лъэпкъхэм адыгэ шъуашэр къякIоу ащыгъ, лъэпкъ пэпчъ ежь иеу шъуашэм хигъэхьагъэри IофшIэным къыщэлъагъо. Б. Картоевым къушъхьэм итеплъэ къегъэлъагъо. Уцхэр шхъуантIэх, псэушъхьэхэр чIыпIэу агъотыгъэм щызэIукIагъэх. ЧIыопсыр сурэтышIхэм куоу къаIуатэ зэрашIоигъом имызакъоу, ингушхэм яшэн-хабзэхэри IофшIагъэхэм къябэкIы. Къушъхьэ лъагэм пэуцужьых. Пщынэр, шъонтрыпыр, нэмыкIхэри зэIукIэгъум щагъэфедэх. Лъэпкъ шъуашэр зыщыгъ пшъашъэр къашъом хилъэсагъэшъ, нэгушIу…

Зэгъэпшэнхэр зышIырэ пшъашъэхэм музеим тащыIукIагъ. Ингушхэмрэ адыгэхэмрэ сыда нахь зэпэблагъэ зышIыхэрэр? Лъэпкъ шъуашэхэм, къашъохэм уяплъызэ, искусствэр щыIэныгъэм зэрэщылъагъэкIуатэрэм уегъэразэ. ГъучIым пкъыгъохэр хэзышIыкIырэ Бекъхъан Джамильговым исэнаущыгъэ къегъэлъагъо. ХьэкIэ-къуакIэхэм атыришIыкIыгъэ сурэтхэм псэ апытым фэдэх. Искусствэм лъэпкъхэр зэрэзэфищэхэрэм Лейла Алмазовар, Мадина Хамхоевар, Шэуджэн Бэлэ, Кушъу Нэфсэт, Хъуажъ Рэмэзан, фэшъхьафхэри ашIогъэшIэгъонэу еплъыгъэх.

Сурэтхэм арытхэр: Хъуажъ Рэмэзан Ингушетием къикIыгъэхэм гущыIэгъу афэхъугъ; сурэтышIхэм якъэгъэлъэгъонхэр.

ЕМТIЫЛЪ Нурбый