Имэхьанэ уасэ фэшIыгъуай

2019-рэ илъэсым мэкъуогъум и 1-м лъэпкъ гъэзетэу «Адыгэ псалъэр» къызыдэкIырэр илъэс 95-рэ хъущт. Ащ изэхэ­ща­кIохэр Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм и Парламентрэ и Правительствэрэ.Тиреспубликэ ижурналисти­кэкIи, цIыфлъэпкъымкIи лъэпкъ литературабзэм мэхьанэшхо иI. Джащ фэдэу адыгэ лъэпкъым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ гъэзетэу «Адыгэ псалъэм» шIушIагъэу иIэми уасэ фэшIыгъуай. Илъэс 95-рэ хъугъэ ар лъэпкъым игъунджэу зыщытыр, Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм иблэкIыгъи, инепэрэ мафи, цIыфхэм ягушIуагъуи, ягумэкIи шъыпкъагъэ хэлъэу къызигъэлъагъорэр.

Гъэзетым икъыдэгъэкIын апэу фежьэгъагъэхэм къиныбэ зэпачын фаеу хъугъагъэ: ащ фытегъэпсыхьэгъэ техники, IофышIэхэри щыIагъэхэп. Ау лъэпкъым ищыIэныгъэ хэшIыкIышхо фызиIэ, ащ иIофыгъохэм агъэгумэкIырэ цIыф Iушхэр, чанхэр сыд фэдэрэ лъэхъани зэрэщыIэхэм тыщыгъуаз. Ащ фэдэ цIыфыбэ адыгэхэм къызэрэтхэкIыгъэм лъэшэу тырэгушхо. 1924-рэ илъэсым мэ­къуогъум и 1-м «Къэрэхьэлъкъ» зыфиIорэ лъэпкъ гъэзетым иапэрэ номер къызэрэдэкIы­гъэр ахэр ары зишIушIагъэр.

Гъэзетым гъогоу къыкIугъэм тыфызэплъэкIыжьмэ, обществэм ищыIэныгъэрэ къэралыгъо гъэпсыкIэмрэ зэхъокIыныгъэхэр зэрафэхъущтыгъэхэм дакIоу илъэс зэфэшъхьафхэм ащ ыцIэ пчъагъэрэ зэрэзэблахъугъэри нэм къыкIедзэ. 1931-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ащ «Ленин гъогукIэ», илъэси 6 зытешIэм «Социалистическэ Къэбэр­тэе-БэлъкъаркIэ» еджэщтыгъэх. 1957-рэ илъэсым гъэзетым икIэрыкIэу «Ленин гъогу» фаусыжьы, 1991-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Адыгэ псалъэ­кIэ» ар макIо.

Адыгэ литературабзэр зыщызэтеуцощтыгъэ лъэхъаным гъэзетыр цIыфхэм IэпыIэгъушIоу яIагъ, гъэзетеджэхэм яшIэныгъэ ащ хигъахъощтыгъ. Гъэзет зэдэдэгъэ нэкIубгъохэр зэпырыдгъазэхэзэ, илъэс 95-м къыкIоцI республикэм гъогоу къыкIугъэр зыпкъ идгъэуцожьын тлъэкIыщт. «Адыгэ псалъэм» щылажьэхэрэр къэралыгъом зэпичын фаеу хъугъэ ушэтыпIэ къинхэм апхырыкIыгъэх.

Гъэзетым икъыдэгъэкIынкIэ редактор шъхьаIэхэм сыдигъуи пшъэдэкIыжьышхо ахьыщтыгъ. Ар гъогу тэрэз ренэу зэрэтетыгъэр зишIушIагъэр ахэр ары. Илъэс зэфэшъхьафхэм а пшъэ­рылъ хьылъэр дэгъоу агъэцэкIагъ Хъуран Батий, Бейтокъу Мыхьэмэтмырзэ, Срыхъу Хьэгуцырэ, Шъомахо Амырхъан, Фанзий Исмел, Къушъхьэ Бе­тIал, Дал Ауес, Ерыжьокъо Хьаз­рэталый, Дол Батырбый, Махо Анатолэ, Хьажьу Ахьмэд, Сэхъу Къэрэщэй, ЛIыбекъо Хьэбас, ТIажъ Петр, Мэзыхьэ Борис ыкIи нэмыкIхэм. Мы аужырэ илъэс 22-м ХьашIуцIэ Мухьамэд ащ пэщэныгъэ дызэрехьэ.

ГъэзетымкIэ анахь лъэхъэнэ къиныгъэр Хэгъэгу зэошхор зыкIогъэ илъэсхэр ары. Пыим исамолетхэр къашъхьэрыбыбагъэхэу ар къыдагъэкIэуи хъугъэ. Хэкур щынэгъуапIэ зеуцом апэу Iашэ къэзыштагъэхэм адыгэ редакцием иIофышIэхэри ахэтыгъэх, ащ ишъхьафитыныгъэ пае бэми апсэ атыгъ. Ахэм ащыщ Абыдэ Залымхъан, Бжъэ­дыгъу Щэмсэдин, КъардэнгъушI Хъалид, Къушъхьэ БетIал, Щыд Ибрахьим, Щыгъущэ Пщыкъан ыкIи нэмыкIхэр. Республикэ журналистикэм итарихърэ лъэп­къым ишIэжьрэ ахэр егъэшIэрэу къахэнэжьыщтых.

Илъэс зэфэшъхьафхэм гъэзетэу «Адыгэ псалъэм» ире­дакцие щылэжьэгъэ журналист IэпэIасэхэу Апажьэ Назир, Бе­­къан Чыланий, Бекъул То­къан, Брай Адэлбый, Джаурджий Iэбисал, Джэлэс Таужьид, Емыщ Хьадис, Елгъэр Кащиф, Къамбый Зуфаррэ Джэфаррэ, Жьурт Бибэрд, КIэшът Мухьаз, Къармокъо Мухьамэдрэ Хьамидрэ, КъоIуфэ Хьачим, Мырзэкъан Суфян, Мамбэт СэIэдулэ, Сэбаншы Мэстафэ, Теувэжьыкъо Анатолэ, ЩэджыхьэшIэ Хьамышъэ, Увыжь Хъусен, Тэрчокъо Исуф, Щыбзыхъо Му­хьадин, ТIымыжъ Хьамышъэ, Щырыт Хьатызэрэ СултIанрэ, Шъхьэумэжъ БетIал, Шъоджэн Абдул, Орыщ Нурхьэлый, Тхьэмокъо Барэсбый, Хьэх Сэфэрбый, Бэрбэч Зубер ыкIи нэмыкIхэм ягугъу шIукIэ тэшIы. Непэ къытхэмытыжьхэри тщыгъу­пшэхэрэп.

Лъэпкъ хэбзэ-зэхэтыкIэхэм якъэухъумэнкIэ, адыгагъэ зэрахьэу, адыгэ хабзэхэр къа­гъэгъунэу ныбжьыкIэхэр пIу­гъэнхэмкIэ гъэзетым Iофышхо зэшIуехы. «Адыгэ псалъэр» лъэпкъым ренэу игъус, культу­рэмкIэ, искусствэмкIэ, литературэмкIэ, спортымкIэ ащ гъэ­хъагъэу иIэхэм игъэкIотыгъэу къатегущыIэ.

ТитхэкIо, тиусэкIо цIэрыIохэу ШэуджэнцIыкIу Алый, КIышъэкъо Алим, КIуашъ БетIал, Теунэ Хьачим, Шортэнэ Аскэрбый, Нало Заур, МэфIэдз Сэрабый, Бещтокъо Хьэбас, Тхьэгъэзит Зубер, Бицу Анатолэ, Ацкъан Руслъан, Орэзей Афлик, Мы­къожъ Анатолэ ыкIи нэмыкIхэм тарэгушхо. Лъэпкъ культурэмрэ литературабзэмрэ якъэухъу­мэнкIэ «Адыгэ псалъэр» амалышIоу зэрэщытыр гъэзетым къыхиутхэрэм къаушыхьаты.
Нахьыжъхэм хэбзэ шIагъоу къытфыщанагъэр лъыдгъэкIуа­тэ­зэ, лъэпкъ журналистикэм хэ­хъоныгъэ егъэшIыгъэным непэ тишъыпкъэу тыдэлажьэ. «Шъуи­шIу шъумыгъэпыут, шъуидэй шъу­мыгъэбылъ» зыфиIорэм «Адыгэ псалъэр» ренэу рэгъуа­зэ. Гъэзетым адыгэ лъэпкъым ыкъо, ыпхъу шIагъохэм ящытхъу еIо, щыкIагъэхэми ащиухьэрэп, акIуачIэ зэдырахьылIэзэ ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм къыфэджэ.
Джыдэдэм «Адыгэ псалъэм» щылажьэхэрэм егугъухэзэ япшъэ­рылъ агъэцакIэ, гъэзетым инэкIубгъо пэпчъ нахь дахэ, нахь гъэшIэгъон зэрэхъущтым яшъыпкъэу ыуж итых. ЯкъэлэмыпэкIэ журналистхэм зынэмысырэ лъэныкъо къагъанэрэп. АIэ зэкIэдзагъэу, лъытэныгъэ зэфашIызэ мыщ Iоф щашIэ редактор шъхьаIэм игуадзэхэу ЖъэкIэмыхъу Маринэ, Щирдий Маринэ, Жьыласэ Заурбэч, пшъэдэкIыжь зыхьырэ секретарэу Къанщокъо Эллэ, ащ игуадзэхэу Джатокъо Залинэ, отделхэм яредакторхэу Ордокъо Жене, Жьыласэ Маритэ, Къумахо Аслъан, Лъостэн Музэ, ШъхьэщэмышI Изэ, Истэпан Залинэ, НэшIэпыджэ Замирэ, зэдзэкIакIоу Тэнашъ Анатолэ, обозревательхэу Щал Мухьамэдрэ Хъуажъ Фахьрирэ, корреспондентхэу Чэрим Марианнэ, Къаныкъо Анфисэ, ТекIужь Заретэ, Багъэтыр Луизэ, Шъо­джэн Аминэ, Жьылокъо Люсанэ, Хьарэдурэ Аллэ, Шъомахо Залинэ, Кугъот Заремэ, Табышъ Динарэ, НафIэдз Мухьамэд, сурэттехэу Къарей Элинэ. Гъэ­зетым икъыдэгъэкIын яIахьы­шхо хашIыхьэ корректорхэу Афэ Тэмарэ, Шъоджэн Иннэрэ Заирэрэ, Нэужъокъо Заирэ, компьютер отделым иIофышIэхэу Дол Маринэ, Ныр Саидэ, Шъомахо Марианнэ, Бешъто Оксанэ, Дэхъу Эммэ, Интернет-гупчэм ипащэу Бицу Жаннэ, секретарэу Шъоджэн Ланэ.
Мафэу блэкIырэр тарихъым хэхьэ. «Адыгэ псалъэр» лъэпкъым игъооу зыщытыр, ащ гъо­гоу къыкIугъэр къызыриIотыкIырэр илъэс 95-рэ хъугъэ. УшэтыпIабэ зэпызычыгъэ гъэзетыр тапэкIи лъэпкъым ымэкъэ ча­нэу, хъугъэ-шIэгъэ гушIуагъохэм ямэкъэгъэIоу щэрэт, адыгэхэм яфедэхэм афэрэлажь. Гъэзетыр зыфыщыIэри щызыгъаIэрэри лъэпкъыр ары.
ЛIы акъылышIоу Къэзанэкъо Джэбагъ мырэущтэу ыIогъагъ: «Сыд фэдэрэ Iофи уасэ зэрэфашIырэр шIуагъэу ащ къыкIа­кIорэр ары». Нахьыжъ Iушхэм ящысэкIэ ныбжьыкIэхэр пIу­гъэнхэр зипшъэрылъ лъапIэу зылъытэрэ лъэпкъымкIэ гъэзетэу «Адыгэ псалъэм» мэхьанэу иIэм уасэ фэшIыгъуай.
ХьашIуцIэ Мухьамэд.
Гъэзетэу «Адыгэ псалъэм» иредактор шъхьаI, Урысые Федерацием культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI, Къэ­бэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгэ Рес­публикэм язаслуженнэ журналист.