Илъэсыр зикIыкIэ…

Мылъкум пае хэбзэIахьэу физическэ лицэхэм 2017-рэ илъэсымкIэ къафалъытагъэхэр 2018-р имыкIызэ атынхэ фаеу щыт. ХэбзэIахьхэм афэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, чIыгу Iахьыр, транспортыр е нэмыкI мылъкоу иIэр ары зыфитырэр.

Мыгъэ мы хэбзэIахьхэр зыщатын фэе пIалъэу къагъэуцугъагъэр тыгъэгъазэм и 4-м нэс. Ар зекIым Адыгеим къызэрэщатыгъэмкIэ, пэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьхэм защыдгъэгъо­зэнэу хэбзэIахьхэмкIэ Федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм зыфэдгъэзагъ. Ау ащ ипресс-къулыкъу къызэрэщытаIуагъэмкIэ, джыри жьы ягугъу пшIынкIэ. Илъэсым ыкIэм нэс цIыфым хэбзэIахьхэр ытынхэу фитыныгъэ законым къыреты. Тыгъэгъазэм и 4-р шIокI зимыIэ Iофэу щытэп, ау уахътэм шIомыкIэу ытымэ нахьышIу, ары илъэс къэс ащ фэдэ пIалъэ къызкIагъэнафэрэри. БлэкIыгъэ илъэсымкIэ Iофхэм язытеты­гъэм къыпкъырыкIыхэзэ, физическэ лицэхэм хэбзэIахьхэр тиреспубликэ къызэрэщатыхэрэм уигъэ­рэзэным зэрэпэчыжьэр кIагъэ­тхъыгъ.

ХэбзэIахьэу цIыфым ытын фаер зыфэдизыр зэрытхэ тхылъхэр афагъэхьынхэу зырагъэ­жьагъэр мэкъуогъу мазэр ары. Къулыкъум иинтернет нэкIубгъо «унэе кабинет» щызыгъэ­псы­гъэхэм ащкIэ къаIукIагъ, ад­рэхэм почтэмкIэ аIэкIагъэ­хьагъ. ЗыгорэкIэ тхылъыр къызфэмыкIуагъэхэр, хэбзэIахьхэмкIэ чIыпIэ органэу зэпхыгъэхэм якIолIэнхэ фае.

Интернетыр ыгъэфедэзэ хэбзэIахьхэр зытыхэрэм мыгъэ ар джыри нахь IэшIэх къафашIыгъэу ары къызэрэтаIуагъэр. НахьыпэкIэ «унэе кабинетымкIэ» птыным пае банкэу къыздебгъаIэрэм хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум зэзэгъыныгъэ дыриIэн фэягъэ. Ащ фэдэ зэзэгъы­ныгъэ зэдашIыгъэми, ар къэу­ушыхьатынышъ, хэбзэIахьыр пхырыбгъэкIыным Iофыбэ къыпыкIыщтыгъ. Джы нахь къызэрыкIоу, охътаби ымыхьэу банкым икартэкIэ птын плъэкIыщт. Мы­гъэ апэрэу ар агъэфедэ. ХэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум къызэрэщытаIуагъэмкIэ, ежьхэмкIи ащ шIогъэшхо хэлъ. ЦIыфым къытыгъэ хэбзэIахьыр зыфэдэр, зыфэдизыр охътэ кIэкIым къыкIоцI къалъэIэсы.

Мылъкум пае хэбзэIахьхэм ятыни зэхъокIыныгъэхэр фэхъу­гъэх. Пенсионерхэм, ветеранхэм ыкIи нэмыкIхэу фэгъэкIотэн зиIэхэм къахиубытэхэрэм чIыгу Iахьым пае атырэм къыхэхыгъэ ахъщэм къырагъэгъэзэжьынэу 2017-рэ илъэсым къыщыублагъэу фитыныгъэ яIэ хъугъэ. ЧIыгу квадратнэ метрэ 600-м кадастровэ уасэу иIэм фэдизкIэ хэбзэIахьэу атыщтыр нахь макIэ мэхъу. ГущыIэм пае, чIыгу Iахь заулэ иIэмэ, зыр ары ащ фэдэ фэгъэ­кIотэн зэриIэщтыр. ЧIыгу Iахьыр сотки 6 нахьыбэ мыхъу­мэ е ащ фэдизи имыкъумэ, пенсионерхэм, ветеранхэм, нэмыкIхэм хэбзэIа­хьыр атырэп, ау ащ ехъумэ, къехъурэм къафытыралъытэщт. ЧIыгу Iахь заулэ зиIэхэм, хэбзэIахьэу ытыгъэм къыхэхыгъэ ахъщэм къызфырагъэгъэзэжьыщтыр ежь къыхихынышъ, хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъур ащ щигъэгъозэн фит.

Аужырэ илъэсхэм хэбзэIахьэу мылъкум пае атырэм къызэ­рэхэхъуагъэм рихьылIэрэр нахьыбэ хъугъэ. ГъэIорышIапIэми нэбгырабэм хэбзэIахьхэр нахьыбэу атынхэу зэрэхъугъэр къыщаушыхьатыжьыгъ. Псэуа­лъэу зыфатырэм икадастрэ уасэ къыпкъырыкIыхэзэ хэбзэIахьыр къэлъытэгъэным къулыкъухэр зэрэтехьажьхэрэм ыпкъ къикIыгъэу ары къызэраIорэр. Кадастрэ уасэм псэуалъэм бэдзэршIыпIэм щиуасэм кIегъахьэ е шъхьадэкIы. Мыщ дэжьым гугъа­пIэ къэзытырэ закъор УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр мы илъэсым ишы­шъхьэIу мазэ зыкIэтхэгъэ уна­шъор ары. ЦIыфым ыпэрэ илъэсым хэбзэ­Iахьэу ытыгъэм проценти 10 нахьыбэ тырамыгъэхъонэу ащ къыщеIо. Зэрэхъу­рэмкIэ, 2017-рэ илъэсымкIэ хэбзэIахьхэр къызфалъытагъэ­хэм 2016-м атыгъагъэм проценти 10 нахьыбэ къафыхагъэхъуа­гъэп.
Транспортым пае хэбзэIахьхэм ятыни зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. Автомобиль лъапIэу, сомэ миллиони 3-м къыщымыкIэу зыуасэхэм апае хэбзэIахьхэр адрэхэм алъатырэм нахьи нахь къэзыIэтырэ коэффициентхэмкIэ (1,1-м къыщыублагъэу 3-м нэсэу) къафалъытэ. 2017-рэ илъэсымкIэ ащ фэдэ шIыкIэм тетэу къызфалъытэщтхэ автомобиль лъапIэхэм яспискэ нахь кIыхьэ ашIыгъ.

ХэбзэIахьхэр игъом зымытыхэрэм тазыр (пеня) зэрафытырагъэхъощтыр хэти ешIэ, ащ фэгъэзэгъэ къулыкъуми мызэу, мытIоу ар къыщыхагъэщыгъ. Мафэ къэс а тазырым хэ­хъощт… Зэтеомэ Iофым хьыкумыр хэплъэнэу тхылъхэр IэкIагъэхьащтых, нэужым чIыфэм иштэжьын хьыкум приставхэм афагъэзэщт. Мыщ дэжьым цIыф­хэм бэрэ къатэу, тэри тызгъэгумэкIырэ упчIэр хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум фэдгъэзагъ. ГущыIэм пае, цIыфым хэбзэIахьхэмкIэ чIыфэу телъыр ытыжьыгъахэми, ащ пае къэмынэу уахътэ зытешIэкIэ илэжьапкIэ е нэмыкI мылъку къэкIуапIэу иIэм ар хьыкум приставхэм зэрэхахыжьырэм ыгъэтхьаусы­хэрэр бэ. ХэбзэIахьыр зетым ащ зыпари хэукъоныгъэ фэмыхъугъэмэ, ежьхэм ар игъом къалъэIэсэу ыкIи хьыкум приставхэр ащ щагъэгъуазэхэу ары къулыкъум къызэрэщытаIуагъэр. Хьыкум приставхэм цIыфым ичIыфэ зэритыжьыгъэр къэзы­ушы­хьатырэ тхылъыр игъом къаIэкIэмыхьагъэмэ, законым фитыныгъэу къаритыхэрэм ади­штэу ар аштэжьэу аIуагъ. Къа­IэкIэхьэгъахэу щытмэ, ятIонэрэу цIыфым ар къыIахыжьын зэрэфимытхэр кIагъэтхъыгъ.

Мы джэуапхэм джыри зэ къаушыхьатыжьырэр игъом ыкIи икъоу хэти ипшъэрылъхэр ыгъэ­цэкIэнхэм ущымыгугъышхоу, о пшъхьэкIэ ахъщэу птыгъэр зыдэкIуагъэм зыщыбгъэгъуазэмэ зэрэнахьышIур ары. ХэбзэIахьхэр игъом птыхэми нахьышIужь. Ау, гухэкIми, зэкIэми ар яамал къыхьырэп. Арэу щытми, ар шIокI зимыIэ Iоф. Тыгъэгъазэм и 4-р текIыгъэми, мазэм ыкIэм нэс джыри уахътэ щыI. Мазэри илъэсыри зикIыхэкIэ, тазырыр къалъытэнэу рагъэжьэщт.

ХЪУТ Нэфсэт.