Зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр

Мыгъэ бжыхьэсэ лэжьыгъэхэм яIухыжьын зэрэкIуагъэм, къэкIощт 2020-рэ илъэсым аIожьыщт бжыхьасэхэм яхэлъхьан, чылапхъэхэм якъыхэхын, нэмыкIхэм ащытегущыIагъэх АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ зэхэсыгъоу иIагъэм. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет —Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу, мэкъумэщ политикэмкIэ, мылъку ыкIи чIыгу зэфыщытыкIэ­хэмкIэ Парламентым и Комитет ипащэу Шъэо Аскэр, лэжьыгъэ чылэпхъакIэхэм зыща­дэлэжьэхэрэ Гупчэм иотделэу коц ыкIи тритикале лъэпкъыкIэхэм афэгъэзагъэм ипащэу, мэкъумэщ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Людмила Беспаловар.
АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Владимир Свеженец идоклад къызэрэщыхигъэщы­гъэмкIэ, гъэрекIо бжыхьэ къыщыублагъэу ом бэрэ зызэри­хъокIыгъэу, кIымафэр фэбагъэ нахь мышIэми, зыщыгугъыгъэ­хэм фэдиз тичIыгухэм лэжьыгъэ мыгъэ къатыгъ. ПстэумкIи бжыхьэсэ гектар мини 109-м ехъу Адыгеим щыхалъхьэгъагъ, лэжьыгъэу аугъоижьыгъэр тонн мин 482-м ехъу. Ар тонн мин 45-рэ фэдизкIэ блэкIыгъэ илъэ­сым къахьыжьыгъагъэм нахьыб. Апхъыгъагъэм щыщэу гектар мин 91-м ехъур коцыгъ, тонн мин 420-м ехъу ащ къытырахыжьыгъ.
2020-рэ илъэсым аIожьынэу джыри мыгъэ бжыхьэсэ гектар мини 109-м ехъу апхъын гухэлъ яI. Ащ щыщэу мин 54-р агъэхьазырыгъах. Министрэм къызэриIуагъэмкIэ, лэжьыгъэ чылапхъэу ящыкIагъэр чIыгулэжьхэм зэрагъэгъотыгъ. Ащ егъэпшагъэмэ, чIыгъэшIухэр нахь Iэпэдэлэл ашIыгъэх, ящыкIагъэм ипроцент 67-р ары аIэкIэлъыр. Чъэпыогъу мазэм и 1-м бжыхьасэхэм яхэлъхьан рагъэжьэнэу, и 10-м шIомыкIэу аухынэу ары пэшIорыгъэшъэу зэрагъэнэфагъэр.
Нэужым чIыгум игъэхьазырын, чылэпхъакIэхэм якъы­хэ­хын, анахьэу анаIэ зытыра­гъэтын фаехэм, чIыгъэшIухэм ягъэ­федэн атегущыIагъэх. Лэжьыгъэ чылэпхъакIэхэм зыщадэлэжьэхэрэ Гупчэм илъэсыбэ хъугъэу Адыгеим ичIыгулэжьхэм зэпхыныгъэ дыряI. Ащ ишIэныгъэлэжьхэм рес­пуб­ликэм ичIыгухэм язытет зэрагъашIэ, лэжьыгъэ чылэпхъакIэу нахь къякIущтыр къыхахы. Людмила Беспаловар анахьыбэу Iоф зыдашIэхэрэм ащыщ. Ар чылэпхъэ лъэпкъхэм къатегущыIагъ, тичIыгулэжьхэм къыхахымэ нахьышIоу ылъытэхэрэм анаIэ тыраригъэдзагъ.
Россельхозцентрэм и Къутамэу АР-м щыIэм ипащэу Анна Минаковами республикэм нахьыбэу щагъэфедэрэ лэжьыгъэ чылапхъакIэу ауплъэкIу­гъэхэм язытет къыIотагъ, ежьхэм агъэунэфыгъэхэм къапкъы­рыкIызэ, нахьышIоу алъытэхэрэр къыхигъэщыгъэх. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, тичIыгулэжьхэм чылэпхъэ лъэпкъэу агъэфедэрэм инахьыбэр Урысыем къыщыхахи, щаушэтыгъэу щыт, Iэ­кIыбым къыщащэфырэр макIэ.
Амброзием игъэкIодыни зэхэсыгъом игугъу щашIыгъ. АР-м и Парламент и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр а Iофыгъор къэзыIэтыгъэр. Ащ зэрэпэшIуекIохэрэм зыщагъэгъозэ­нэу Мыекъопэ районым зэрэщыIагъэхэм, алъэгъугъэм зэ­римыгъэрэзагъэхэм щигъэгъозагъэх, ямэкъумэщ чIыгухэм яна­хьыбэр ащ зэрэзэлъикIугъэр къыIуагъ, хьасэхэм защимыу­шъомбгъуным пае фермерхэм зэшIуахын фаехэм атегущы­Iагъэх.
Россельхозцентрэм икъутамэ ипащэ Шъэо Аскэр иупчIэ джэуап къыритыжьызэ, амброзием зэлъимыкIуным пае шапхъэу агъэцэкIэн фаехэр Iэпэ­дэлэл зэрашIыхэрэм къыхэкIэу уц шIоир лэжьыгъэм къызэрэтекIорэр къыIуагъ. Амброзием пэшIуекIогъэным мылъку мымакIэу зэрэпэIухьэрэр ары фер­мерхэм ушъхьагъоу яIэр.
— Арэу щытми, амброзием зызэриушъомбгъурэм ащ тетэу тебгъукIо хъущтэп, — къыIуагъ Шъэо Аскэр. — Мылъкоу пэ­Iухьэрэр мымакIэми, зэрарышхо къызэрихьырэр къыдэтлъы­тэн, зэкIэми тызэдебэнын фае.
Мэкъумэщ хъызмэтым зегъэушъомбгъугъэным фытегъэ­псыхьэгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытэгъэ IэпыIэгъу зэфэшъхьафэу щыIэхэми зэхэсыгъом щатегущыIагъэх.

Сурэтыр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъ.

НэкIубгъор
зыгъэхьазырыгъэр
ХЪУТ Нэфсэт.