Зышъхьамысыжьэу лэжьагъэ

Непэ гъэзетеджэхэр нэIуасэ зыфэсшIыхэ сшIои­гъор Адыгэкъалэ щыпсэурэ, илъэс 90-рэ зы­гъэшIэ­гъэ ЛIыхъурэе Махьмуд Хьаджмэт ыкъор ары.

Махьмудэ 1927-рэ илъэсым гъэтхапэм и 2-м Пэнэжьыкъуае щыщ лэжьэкIо унэгъо Iужъум къихъухьагъ. Ятэу Хьадж­мэтрэ янэу ЦIыкIущрэ кIэлихрэ пшъэшъитIурэ яIагъ. ЗэкIэмэ анахь лъэпэлъагэу ыкIи гъэретышIу иIэу Махьмудэ къэтэджыгъэти, нахьы­кIэхэм зыкъаIэтыфэкIэ ынаIэ атыригъэтын фаеу щытыгъ. Махьмудэ гурыт имыкъу еджа­пIэр къызэриухыгъэм лъыпытэу чIыпIэ колхозэу «Сталиным» ыцIэ зыхьыщтыгъэм хахьи, илъэс заулэрэ Iоф щи­шIа­гъэу, къуаджэм къыщызэ­Iуахыгъэгъэ тракторист курсым кIозэ зыкIэхъопсыщтыгъэ сэнэхьатыр зэригъэгъотыгъ ыкIи ащкIэ илъэси 8 фэдизрэ пэрытныгъэр ыIыгъэу лэжьагъэ. IофшIэным зэрегу­гъурэр, ипшъэ­рылъхэр еIолIэн­чъэу зэригъэ­цакIэхэрэр къыда­лъыти, нэ­ужым бригадэм ипа­щэу агъэнэфагъ. ЦIыфхэр иуп­чIэжьэ­гъухэу ыкIи лъэкIэу иIэр ри­хьылIэзэ а IэнатIэр илъэсищ фэдизрэ зэрихьагъ.

1955-рэ илъэсым псэупIэу «Маякым» дэтыгъэ селекцион­нэ станцием рагъэблагъи, ащи илъэси 3 фэдизрэ бригадирэу иIагъ. Ащ ыуж Кармалинэ мэ­зышхом имэзпэс игуадзэу агъэ­нафи, а IэнатIэм Iутэу илъэсихрэ Iоф ышIагъ.

КъыбгурыIон фае а лъэ­хъаныр зэрэкъиныгъэр. ЦIыф­хэм ягъот мэкIэ дэдагъ. Умы­гъашхэрэм, ыпкIэ зэмытырэм Iоф мыухыжь ебгъэшIэныр псынкIэгъоныя? ЦIыфхэм зыщалъэн ямыIэу, мэлакIэ лIэхэу Iоф ябгъэшIэныр къин дэдагъ нахь мышIэми, Махьмудэ цIыф зафэу, шэнышIоу зэрэщытым ыпкъ къикIэу иIофшIэгъухэм шIу алъэгъущтыгъ, лъытэныгъэ фашIыщтыгъ, ариIорэр дэгъоу агъэцакIэщтыгъ.

Илъэс 19-рэ «Маякым» зытесыгъэм игъунэ­гъухэми, икъо­джэгъухэми хьалэлэу афыщытыгъ, ишIуагъэ зэригъэкIыгъэри макIэп.

Хэгъэгу зэошхом илъэхъанэ ТекIоныгъэр къэгъэблэгъэгъэ­ным зиIахьышIу хэзышIыхьа­гъэхэми ахэлэжьэн фаеу хъу­гъагъэ, «трудовой фронткIэ» зэджагъэхэм къинэу, хьазабэу хилъэгъуагъэр макIэп. Бжъэ­дыгъухьаблэ узыщынэсыщтым дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ те­лъыгъэ лъэмыджыр нэмыцхэм къызагъаом ащ ишIыжьын ыкIи нэмыц танкхэр къылъымы­кIотэнхэм фэшI дэтIыкIы­гъэ­шхохэр ашIыхэ зэхъум, цIыф­хэм къиныгъуабэ зэпачыгъ.

Махьмудэ ыпэ гъабли, къини бэ къикIыгъэр, ау а зэ­пстэум зыкъаримыгъэуфэу, ылъэ зэрэтетэу, иакъыли, ишIэжьи щы­кIэгъэшхо афэмыхъугъэу джы къызнэсыгъэм мэпсэу.

1954-рэ илъэсым къуаджэу Пщыкъуйхьаблэ щыщ бзылъфыгъэу Нуриетрэ Махьмудэрэ шъхьэгъусэ зэфэхъухи сабыи 4 зэдагъотыгъ, зэдапIугъэх.

Адыгэкъалэ тыкъызагъэкощыжьыгъэм къыщыублагъэу коммунхозым контролерэу Iу­тыгъ, зышъхьамысыжьэу Iоф ышIагъ. Зыми ыгу химыгъэкIэу, цIыфыгъэшхорэ шъып­къэныгъэ инрэ хэлъэу ипшъэ­рылъхэр ыгъэцакIэщтыгъэх. Арышъ, Махь­мудэ джыдэдэм зытетым къыщымыкIэу къыгъэ­шIагъэм фэдиз джыри къы­гъэшIэнэу, ипчъэIупэ хъяркIуа­пIэу щытынэу, шIоу щыIэр къыдэхъунэу фэтэIо.

КЪАДЭ Мухьдин.

Адыгэкъал.