ЕкIолIакIэр агъэфедэнэу зэдаштагъ

Зэмызэгъыныгъэхэр щыгъэзыегъэнхэм иамалыкIэхэм ыкIи ащ епхыгъэ системэм щыкIорэ зэхъокIыныгъэхэм зыщатегу­щыIэ­гъэхэ Iэнэ хъураер зэрищагъ УФ-м июристхэм я Ассоциацие и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу, АР-м и Кон­ституционнэ хьыкум и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр.

Ащ иIофшIэн хэлэжьагъэх Адыгеим и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Шумэн Байзэт, АР-м и Очыл палатэ ипрезидентэу Мамый Алый, Урысыем юстициемкIэ и Министерствэ рес­публикэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Ирина Ковалевар, шъо­лъырым ипромышленникхэм ыкIи ипредпринимательхэм я Сююз ипащэу Сергей Пого­диныр, мы организацием игъэцэкIэкIо директорэу НатIэкъо Мурат, Адыгеим и Сатыу-промышленнэ палатэ итхьаматэу Тхьаркъохъо Пщымаф, научнэ ыкIи бизнес-сообществэм ялIыкIохэр, юристхэр, хьыкумышIхэр, нэмыкIхэри.

Iофтхьабзэр рагъэжьэным ыпэкIэ ЛIыхьэтыкъо Аскэр УФ-м июристхэм я Ассоциациерэ юрист ныбжьыкIэхэм я Советрэ ярэзэныгъэ тхылъхэр нэбгырэ заулэмэ аритыжьыгъэх, ахэм игуапэу афэгушIуагъ.

Нэужым Iэнэ хъураем къыдыхэлъытэгъэ Iофыгъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх. ЛIыхьэтыкъо Аскэр къызэриIуа­гъэмкIэ, федеральнэ хэбзэгъэ­уцугъэу «Арбитражым фэгъэ­хьыгъ» зыфиIорэм 2016-рэ илъэ­сым Iоныгъом и 1-м кIуачIэ иIэ хъугъэ. Ащ къызэригъэ­на­фэу, «третейскэ» зыфаIорэ хьы­кумхэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм зэхъокIыныгъэхэр фа­шIыгъэх. Джы мыщ фэдэ хьыкумхэр зыщызэхэпщэн плъэ­кIыщт закъор коммерцием емыпхыгъэ организациехэр ары. Арбитражнэ учреждением ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэн амал иIэным фэшI лицензие къыратын фае. УФ-м юстициемкIэ и Министерствэ дэжь щызэхащэгъэ лъыплъэкIо ыкIи уплъэкIокIо къулыкъур ары ар къязытын ыкIи аIызыхыжьын фитыщтыр.

Зэмызэгъыныгъэхэр щыгъэзыегъэнхэмкIэ бизнесым амалыкIэхэр иIэнхэм, къэралыгъо хьыкумхэм зэхафырэ Iофхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным третейскэ хьыкумыр фэIорышIэныр ары зэхъокIыныгъэхэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр.

ЛIыхьэтыкъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, мыщ фэдэ шIыкIэм амалышIухэр къетых нахь мышIэми, цIыфхэм ащ цыхьэ фамышIэу бэрэ къыхэкIы. А пэрыохъур дэгъэзыжьыгъэныр ары Iофыгъо шъхьаIэу мыщ дэжьым къэуцурэр. Мы лъэныкъомкIэ ыпэкIэ щыIэгъэ хэбзэгъэуцугъэм арбитраж учреждениехэм ягъэпсын ыкIи яIофшIэн изэхэщэнкIэ екIолIэкIэ шъхьаIэу щытыгъэр ахэм япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэмкIэ зэрэфаехэу шъхьафитыныгъэ ятыгъэныр ары. Ау мыщ фэдэ «либеральнэ» екIолIакIэм щыкIэгъабэхэр зэриIэхэр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ: третейскэ хьыкумэу зэхащагъэхэм япчъагъэ бэдэдэ хъугъэ, зэмызэгъыныгъэу къэтэджыхэрэр ахэм зэрифэшъуа­шэу зэхафыщтыгъэп, бизнесым ишIоигъоныгъэ къэухъумэгъэныр ары нахьыбэрэмкIэ IэубытыпIэ ашIыщтыгъэр. Мы учреждениехэм ащыщыбэхэр къэралыгъо компание ыкIи банк инхэм, ахэм япхыгъэ структурэхэм, коммерцием епхыгъэ нэмыкI организациехэм зэхащагъэхэу щытыгъэх. Арышъ, зэхэфынхэр кIохэ зыхъукIэ ахэм яфитыныгъэхэр, яшIоигъоныгъэхэр арых анахь шъхьаIэу къагъэнафэ­щтыгъэр. Ащ фэдэ екIолIакIэр юриспруденцием зыкIи епхы­гъэп. А пстэуми апкъ къикIыкIэ мы системэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм игъо къэсыгъ.

2013-рэ илъэсым Урысыем и Президентэу Владимир Путиным Федеральнэ ЗэIукIэм фигъэхьыгъэ Джэпсалъэм мы Iофыгъом ынаIэ щытыридзагъ ыкIи мыкъэралыгъо арбитражым епхыгъэ шапхъэхэр зыпкъ игъэ­уцогъэнхэу УФ-м и Правительствэ пшъэрылъ фишIыгъ. Ащ къыкIэлъыкIуагъ ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм фашIыгъэ зэ­хъокIыныгъэхэр. Мыщ апэрэ зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэр зэхэпшIэным пае илъэс заулэ тешIэн фае. Ау анахь шъхьаIэу щытыр третейскэ зэхэфыным цIыфхэм, предпринимательхэм цыхьэу фашIырэм хэгъэхъо­гъэныр ары.

Мы шIыкIэр республикэм зэ­рэщагъэфедэщтым, зэхъокIыныгъэхэм шIуагъэу къахьыщтым къытегущыIагъ Урысыем июристхэм я Ассоциацие и Адыгэ шъолъыр къутамэ дэжь щыIэ юрист ныбжьыкIэхэм я Совет итхьаматэу Щыкъэ Раситэ. Мыщ фэдэ хьыкумым республикэм Iоф щишIэмэ зэрашIоигъор, ащ шIуагъэ къытын зэрилъэкIыщтыр Iэнэ хъураем хэлажьэхэрэм къаIуагъ.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.
Сурэтыр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъ.