Дэхагъэм пэрыохъур къызэренэкIы

Лъэпкъыр итэкъухьагъэу тыдэ щэпсэуми, иныдэлъфыбзэ, ишэн-хабзэхэр къыухъумэнхэ фаеу елъытэ Адыгэ Республикэм ис къэндзалхэм культурэмкIэ яобществэу «Дуслыкым» ипащэу, медицинэм иIофышIэу, Мыекъуапэ инароднэ депу­тат­хэм я Совет хэтэу Алям Ильясовым.

— Ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн типшъэрылъ шъхьаIэхэм ахэтэлъытэ, — къеIуатэ гущыIэгъу тызыфэхъугъэ Алям Ильясовым. — Адыгэ Республикэм щыпсэухэрэ къэндзалхэм еджапIэ къа­фызэIутхыгъэу тхьаумафэм егъэджэн сыхьатхэр афызэхэтэщэх. Бзэр нахь дэгъоу зэрагъэшIэным фэшI лъэпкъ орэдхэр къаIох.

— Егъэджэн сыхьатхэм япчъагъэ нахьыбэ шъушIынэу шъуфаеба?

— Тэ общественнэ движе­ниеу тыщыт. Амалэу тиIэр къыдэплъы­тэмэ, хэкIыпIэу къэдгъотыгъэм тегъэразэ. Хабзэр хэушъхьафыкIыгъэу общественнэ организациехэм нахьыпэкIэ мылъкукIэ IэпыIэгъу афэхъущтыгъ. Iоф­шIэ­кIэшIоу хэгъэгум щагъэфедэщтыгъэм къыфэгъэзэжьыгъэным фэшI федеральнэ унашъо аштэн фае. Къэндзалхэм язимычэзыу Дунэе конгрессэу мы мафэхэм Казань щыкIощтым сыхэлэжьэщт.

— «Дуслыкым» къызэрэщытаIуагъэу, Адыгеим щы­псэухэрэ къэндзалхэм яны­дэлъфыбзэ нахьышIоу урысыбзэри, адыгабзэри зэра­гъашIэхэу уарехьылIэ.

— Ащ тегъэгушIо. Узхэс лъэпкъ­хэм якультурэ дэгъоу пшIэ зыхъукIэ, нахьышIоу уагурыIощт, уадэпсэущт. Къэндзал­хэм янысащэхэр адыгэ шэн-­хабзэхэм адиштэхэу бэрэ зэ­хэ­тэщэх. Адыгэ къуаджэхэм адэсхэм адыгабзэр зэрагъашIэ. Къэндзалхэмрэ адыгэхэмрэ шъхьэгъусэ зэфэхъух, унэгъо дахэ хъугъэхэу зэдэпсэухэрэм ацIэхэр къесIонхэ слъэкIыщт. Адыгабзэр, урысыбзэр егъэ-
джэн программэм хэтышъ, зэрагъашIэ.

Диным уегъэгъуазэ

— Алям, къэндзалхэм, адыгэ­хэм быслъымэн диныр алэжьы.

— Диным лъэпкъхэр зэфещэх. Къутырэу Политотделым мэщыт къыщызэIуахыгъ. Ефэндэу Олег Шаматовым нэмаз арегъэшIы. Диным имызакъоу, социальнэ Iофыгъохэм, экономикэм хэхъоныгъэ ышIыным, терроризмэм, нэмыкIхэм къатегущыIэ.

— Адыгэ Республикэм, Краснодар краим ащыпсэу­хэрэ быслъымэнхэм я Дин­дэ­лэжьапIэ имуфтиеу Къэр­дэнэ Аскэрбый къэндзалхэм аIокIэ.

— Къэрдэнэ Аскэрбый, ащ иIофшIэгъоу Шъхьэлэхъо Ибра­хьим, фэшъхьафхэри тизэIукIэгъухэм къахэлажьэх. ЦIыфхэм яфэIо-фашIэхэр нахьышIоу гъэцэкIэгъэнхэм ехьылIэгъэ зэха­хьэр бэмэ ашIогъэшIэгъоныгъ.
Щынагъо къызы­пкъырыкIырэр

— ЦIыфхэм ящыIакIэ къызэреIыхырэм къыхэкIэу терроризмэм ылъапсэ зиушъомбгъунымкIэ щынагъо щыIэу олъыта?

— Экономикэм ехьылIэгъэ мы­хъо-мышIагъэхэр зэрахьэхэу къызэрэхэкIырэм тегъэгумэкIы. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм къызэрэщиIуагъэу, зэзэгъыныгъэу зэда­шIырэм шъып­къэныгъэ хэлъын фае. Зым зыр ыгъэпцIэжьызэ экономикэр къэпIэтын, цIыфхэм ящыIакIэ нахьы-
шIу пшIын плъэ­кIыщтэп.

— Алям, илъэ­сыбэ хъугъэу ме­дицинэм Iоф щыошIэ. Сыма­джэхэр анахьэу зыгъэгумэкIыхэрэ узхэр къы­таIоба.

— Гум, лъынтфэхэм, лъыдэкIуаем, нэмыкIхэм сакъытегущыIэн слъэкIыщт. Сэ къыхэзгъэщынэу сызыфаер цIыфхэр зэпэзыгъэуцухэрэм, «зэщызы­хъохэрэм» щынагъоу, узэу къы­зыдахьырэр нахьыбэ зэрэхъугъэр ары. Терроризмэм зиу­шъомбгъуныр тэркIэ гумэкIы­гъоу щыт. Непэ ылъакъо тет цIыфыр неущ узым къыриутэу, ифэIо-фашIэхэр фэмыгъэцэкIэжьхэу зыплъэгъукIэ, уеIэзэныр, ылъэ тебгъэуцожьыныр къин.

Тарихъым уепIу

— Адыгэ Хасэм, хабзэм икъулыкъушIэхэм язэхахьэхэм «Дуслыкыр» ахэлажьэ. ЗэIукIэгъухэр зэогъапшэха?

— Нурбый, тхьауегъэпсэу, ар упчIэ дэгъу. Кавказ заом фэгъэхьыгъэ шIэжь мафэм тыхэлэ­жьэнэу зетэгъажьэм, тари­хъыр нахьышIоу тшIэ хъугъэ. Адыгеир Краснодар краим къы­­­зы­хэкIыжьым республикэ иIэ хъу­гъэ, икъэралыгъо гъэпсыкIэ мэпытэ.

— Адыгэ быракъым, адыгэ шъуашэм, адыгэхэм я ИлъэсыкIэ, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ мэфэкIхэр щыIэныгъэм щыщ хъугъэх.

— Ахэр мэфэкI гъэшIэгъоных «Дуслыкым» хэтхэм ­ялъэпкъ шъуашэхэр ащыгъхэу мэфэкIхэм ащэуджых, адыгэ быракъыр агъэбыбатэ.

— ЗэгурыIоныгъэ Адыгеим илъынымкIэ шIуагъэ къэзытэу плъытэрэр къытаIоба.

— Общественнэ движениехэм язэфыщытыкIэхэм лъэпсэшIухэр ашIыгъэх. ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Александр Даниловыр, Аристотель Спировыр, нэ­мыкIхэр зипэщэ общественнэ движениехэм хэгъэгум щызэрахьэрэ политикэм гукIэ хэщагъэх. Къырым Урысыем къызэрэхэхьажьыгъэм, Урысыем икъэралыгъо гъэпсыкIэ и Мафэ, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ зэхахьэхэу Адыгэ Республикэм щыкIохэрэм, «МыкIодыжьыщт полкэу» жъоныгъуакIэм и 9-м Мыекъуапэ, районхэм яурамхэм илъэс къэс нэбгырэ мин пчъагъэ хъоу къарыкIохэрэм уагъэгушхо. Къырым щыпсэу­хэрэ къэндзалхэм адэжьи тыщыIагъ.

— Ащ фэдэ зэхахьэхэр зы­плъэгъухэкIэ…

— Гушъхьэ кIуачIэм лъагэу зеIэты. ЕтIани къыхэзгъэщынэу сызыфаер цIыфхэр рамыгъэз­хэу, ежьхэм агу къызэрэри­Iо-
рэм теткIэ зэхахьэхэм зэра­хэлажьэхэрэр ары.

— ТизэдэгущыIэгъу зыщытыухыщтым Адыгеимрэ Татарстанрэ язэлъыкIокIэ амалхэм уакъытегущыIэ сшIоигъу.

— Культурэм, гъэсэныгъэм, спортым, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ Iофхэм заушъомбгъу. Дунаим футболымкIэ изэнэкъокъу Урысыем апэрэу щыкIуагъ. Казань щызэхащэгъэ ешIэгъухэм Адыге­им щыщхэри ягуапэу еплъы-гъэх. Татарстан щапIугъэ Далер Кузяевым Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ иIэпэIэсэныгъэ къызэрэщигъэлъэгъуагъэм, Игорь Акинфеевым, нэмыкIхэм тагъэгушIуагъ. Ащ фэдэ зэнэ­къокъу инхэр зыщызэхащэн алъэкIырэ хэгъэгум ущыпсэуныр хъопсагъоу сэлъытэ.

— Алям, узыгъэгушIорэ зэ­хахьэхэр тиреспубликэ, хэгъэ­гум нахьыбэрэ ащыплъэгъу­нэу пфэтэIо.

— Тхьауегъэпсэу.

Сахьидэкъо Нурбый.
Сурэтхэм арытхэр: Алям Иль­ясовыр; «Дуслыкыр»
лъэпкъ шIэжьым ехьылIэгъэ зэхахьэм хэлажьэ.