Джэуапыр ­хъугъэ-шIагъэм къыуиIощт

Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым медицинэмкIэ иинститут диплом плъыжькIэ къэзыухыгъэ Хьадпэшъо Муслъымэт цIыфхэм япсауныгъэ игъэпытэн зыфигъэсагъ.

— СикIэлэцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу медицинэ сэнэхьатыр сшIогъэшIэгъон, — къеIуатэ пшъэшъэ ищыгъэ нагъоу Хьад­пэшъо Муслъымэт. — Илъэси 10-м ситыгъ нысхъапэхэр «згъэ­чъыехэу, сяIазэу» зысэублэм. Кинофильмэхэм сяплъы, тхылъхэм сяджэ зыхъукIэ, псауныгъэм игъэпытэн фэгъэзагъэхэ цIыфхэм яхьылIагъэхэр нахь къахэзгъэщыщтыгъэх.

— Iазэхэрэр дахэу зэрэ­фэпагъэхэм, шъабэу зэ­рэгущыIэхэрэм, гукIэгъу зэрахэлъым удахьыхыщтыгъа?

— СыцIыкIугъ. Слъэгъурэр, зэ­хэсхырэр гукIэ сштэщтыгъэх. СиджэгукIэхэм яхьылIагъэу си­пшъэшъэгъухэм къафэсIуатэрэм гушIуагъо хэзгъуатэщтыгъ. Медицинэр сипкIыхьэхэм ахэ­тыгъ.

Еджэныр

— Адыгэкъалэ игурыт еджа­пIэу N 2-р, Мыекъопэ къэралыгъо техноло­гическэ университетыр къэуухыгъэх. Еджэныр джыри лъыогъэкIуатэ.

— ЦIыфыр опсэуфэ еджэн фаеу нахьыпэкIэ бэмэ къаIоу зэхэсхыщтыгъэ. Ащ имэхьанэ щыIэныгъэм къыщызгурыIуагъ. Краснодар ординатурэм сишIэныгъэ щыхэзгъэхъощт, невропатолог сыхъу сшIоигъу.

— Уимурад къыбдэхъунэу сыфай, ау сэнэхьат къи­нэу ар зэрэщытымкIэ ­уиеплъыкIэхэм сащыгъэ­гъуа­зэба.

— Сэри ащ бэрэ сегупшысагъ. Джырэ уахътэ цIыфхэм ящыIэ­кIэ-псэукIэ къызэреIыхырэр сэлъэгъу. Iэзэгъу уцхэр щэфыгъуаех — лъапIэх. Сымаджэхэм япчъагъэ хэхъо. Ахэри, нэмыкI лъэныкъохэри къыдэсэлъытэх.

— Iэзэгъу уцыр дэеп, ау цIыфыр гущыIэкIэ бгъэ­хъужьын плъэкIыщтэу зэралъытэрэм сыда къепIолIэщтыр?

— УпчIэм иджэуап тэрэзэу сфызэгъэфэщтми сшIэрэп. Сэ къыхэзгъэщы сшIоигъу, гукIэгъоу пхэлъыр уишIэныгъэ къыщыбгъэ­лъэгъон фае. IофшIэным цIыфыр пыщагъэ зыхъукIэ, ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм елъытыгъэу цыхьи, лъытэныгъи къыфашIыщтых. «ГущыIэм цIыфыр егъэхъу­жьы» зыIохэрэм адесэгъаштэ.

Жъогъобыныр къыотэжьы

— Муслъымэт, лъэпкъ зэфэшъхьафхэр факультетым щызэдеджэх. Зы бзэкIэ шъузэгурэIоба?

— Урысыбзэр зэкIэми агъэфедэ, ащ дакIоу, тиныдэлъфыбзэ­хэмкIэ гущыIэ зырызхэр затIохэу къыхэкIы. Лъэпкъ зэфыщытыкIэ­хэр гъэпытэгъэнхэр типшъэрылъхэм ахэтэлъытэ. ЗыкIыны­гъэмрэ ЗэгурыIоныгъэмрэ ясаугъэтэу филармонием дэжь щытым зэхахьэу щыкIохэрэм тахэла­жьэу, тэри тыщызэIукIэу бэрэ къыхэ­кIыгъ. Адыгэ быракъым и Мафэ гъэшIэгъонэу Мые­къуапэ зэрэщыкIорэм студентхэм мэхьэнэ ин раты.

— Факультетым ще­джа­­гъэхэм тащыгъэгъуа­зэба.

—Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым къарыкIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэри, урыси, чэчэни, араби, ингуши, ермэли, абхъази, адыги зы купым ты­щызэдеджагъэх, зы сэнэхьатым зыфэдгъэсагъ. Адыгэ Республи­кэм лъэпкъыбэ зэрэщыпсэурэр студентхэм ашIэ, язэфыщытыкIэ­хэр щыIэныгъэм щагъэпытэ. ОшIа, мэфэкIэу Адыгэ Республикэм щыкIорэм адыгэ быракъыр урысым, ингушым, ермэлым, адыгэм щигъэбыбатэ зыхъукIэ, гум ихъы­кIырэр къэIогъошIоп.

— ШъуикIэлэегъаджэхэм афэгъэхьыгъэу къэпIощтыр птхыгъэу уиIа­хьыл­хэм ащыщ къыс­и­Iуагъ.

Пшъэшъэ нагъор нэгушIоу къы­сэплъыгъ. Диплом плъыжькIэ уни­верситетыр къызэриухыгъэм фэшI бэмэ ацIэ къыриIо шIоигъу.

— Ащ бэрэ сегупшысэ. ЗэкIэ сикIэлэегъаджэхэм сафэраз. Факультетым ипащэу Хьатхъохъу Мае къыщысыублэнышъ, адыгабзэр дэгъоу зышIэрэ кIэлэ­егъаджэу Барцо Адамэ ицIы­фыгъэ, адыгэ шэн-хабзэхэр зэрихьэхэзэ студентхэм щысэ зэрафэхъурэр къэсIотэным сыфэ­хьазыр. Университетым ыуж тэ, студентхэм, тызэбгырыкIыщтми, тызэгъусэу тызэреджагъэр, шIэныгъэ зэдгъэ­гъотынымкIэ Iэпы­Iэгъу къытфэ­хъугъэхэр тщыгъу­пшэщтхэп, амал зэриIэкIэ тызэлъыкIощт.

Адыгэкъал, Iахьылхэр

— Мэшэлахь, адыгабзэкIэ дэгъоу огущыIэ, мэкъэ дахэ уиI. Орэд къэоIуа?

Муслъымэт къызыщытхъужьыныр ишэнэп. Джарэу сшIошIы джэуапыр къытыжьыным дэмыгуIэу тхылъхэм алъэныкъо ынэгу зыкIигъэзагъэр.

— ЛитературэмкIэ, адыгабзэмкIэ Бэшкэкъо Сарэ Адыгэкъалэ сыщыригъэджагъ. Сценэм сытетэу орэд къэсIонэу зызгъэсагъэп, ау зыгъэпсэфыгъо уахътэ къысэкIу­мэ, ныбджэгъухэм апае сымакъэ зэхахэу орэд къэсIоныр сыгу рехьы.

— Композиторэу Натхъо Джанхъот зэриIощты­гъэу, орэдым цIыфыр епIу, щыIэныгъэм фе­гъасэ, цIыфыр псэунэу шIоигъо ешIы.

— Орэд къэсымыIоу охътабэ къысэкIурэп. Адыгэ усакIохэм ятхыгъэхэми сигуапэу сяджэ.

— Псым ычIэгъ хъугъэ къо­джэ дахэу Къэзэны­къоежъым уятэу Ахьмэд къы­щыхъугъ. ТхэкIо цIэ­рыIохэу Пэнэшъу Сэфэр, ЩэшIэ Казбек, Бэрэтэрэ Хьамидэ, нэмыкIхэри Къэ­зэныкъоежъым ща­пIу­гъэх.

— ТхэкIо цIэрыIохэр щыIэныгъэм иIотакIох. ЯтхылъхэмкIэ тапIу, щыIэныгъэм тыфагъасэ.

— Медицинэ сэнэхьатыр къэкIощт уахътэм зы­фэ­дэщтым непэ уегупшыса? Уисэнэхьат хэта утезыгъэгушIухьагъэр?

— Cятэу Ахьмэд, сянэу Дэхэкоз, сянэ ышыпхъухэм, нэмыкIхэу къысэушъыищтыгъэхэм, сыгу­кIэ сызыгъэпытэщтыгъэхэм са­фатхэ, усэхэр афызэхэсэлъхьэх. ЩыIэныгъэр лъэоенэ зэфэшъхьа­фэу щыт. Узытеуцощтыр, укъызщыуцущтыр Тхьэм нэмыкI ымы­шIэу зылъытэхэрэм адесэгъаштэ. ЦIыфыр опсэуфэ гугъэн фае.

— Гъогу чыжьэ утехьаныр пшIогъэшIэгъона?

— ЗекIо укIоныр дэгъу. Сянэ Очэпщые щыщ, сиIахьыл бла­гъэ­хэр Адыгэкъалэ щэпсэух. А псэупIэхэр сигупсэх. Советскэ Сою­зым и ЛIыхъужъэу Нэхэе Дау­тэ, тхэкIо цIэрыIохэу Шъхьэлэхъо Абу, Нэхэе Руслъан Очэпщые щапIугъэх. Арышъ, Адыгэкъалэ, Очэпщые сыгукIэ сафэщагъ.

— НыбжьыкIэгъур охътэ гъэшIэгъон. Уиилъэс еджэ­гъухэр сыд фэдэхэу угу къэкIыжьыщтха?

— Краснодар илъэситIо сыще­джэщт, сисэнэхьаткIэ Iоф сшIэнэу езгъажьэмэ, ныбжьыкIэгъур пкIэнчъэу сымыгъэкIуагъэу слъы­тэ сшIоигъощт. ЩыIэныгъэр псын­кIэу макIо, упчIэхэм яджэуапхэр хъу­гъэ-шIагъэхэм къаIотэщт.

— Уимурадхэр къыбдэ­хъунхэу сыпфэлъаIо.

— Тхьауегъэпсэу.

ЕмтIылъ Нурбый.