ГъашIэм къыщытхэт

Адыгеим икомпозитор цIэрыIоу, республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Сихъу Рэмэзанэ фэгъэхьыгъэ шIэжь зэхахьэ Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.

Сихъу Рэмэзанэ ыгу къытеоу къытхэтыгъэмэ, ыныбжь мы мазэм илъэс 80 хъущтыгъэ. ИгушIуагъо нэбгыришъэ пчъагъэмэ зэрэдагощыщтыгъэм тицыхьэ телъэу тигуапэу тыкъы­фэтхэ.

Зэхахьэр рагъэжьэным ыпэкIэ Сихъу Рэмэзанэ икъоджэ гупсэу Блащэпсынэ къикIыгъэ­хэм таIукIагъ. Гурыт еджапIэм ипащэу Мэкъулэ Марыет къызэрэтиIуагъэу, купышхо мэхъух. Къэбар гъэшIэгъонхэр къаIотэнхэм фэхьазырых.

Блащэпсынэ къоджэ псэупIэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Сихъу Аслъан, КIэмэщ Адэлджэрый, Къэзэнэкъо Аскэрбый, Хьаджырэкъо Рузанэ, Хьамырзэ Ибрахьимэ, Хъурэнэ Рэмэзанэ чылэм къикIыгъэх. Якъоджэгъухэу Мыекъуапэ дэс­хэм аIукIагъэх.

Чэтэрыжъо Заурбый, КIэ­дэкIой Мыхьамэт, Къулэ Амэр­бый, Индрыс Налбый, Дэбагъо Заурбый, КIарэ Джумалдин, нэмыкIхэм Сихъу Рэмэзанэ иадыгагъэкIи, иорэдхэмкIи ашIэщтыгъ. Композиторыр лъэп­къым къыхэкIыгъэу алъытэ.

— Сихъу Рэмэзанэ иорэдхэр зытетхагъэхэ дискхэм сядэIуныр шэнышIу сфэхъугъ, — къеIуатэ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо куп хэтэу Болэкъо Ас­лъан. — Мыекъуапэ щезгъа­жьэу тикъуаджэ машинэмкIэ сынэсыжьыфэ гум иорэд макIэп зэхэсхырэр. Адыгэ Республикэм композитор дэгъубэ иI, ащ сырэгушхо. Сихъу Рэмэзанэ ти­къуаджэ иорэд нэмыкI ымыусыгъэу щытыгъэми, лъэпкъым икомпозитор цIэрыIоу слъытэщтыгъэ.— «Си Лэшэпсын» зыфиIорэ орэдэу Р. Сихъум ыусыгъэр Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъо­хэу Тыркуем, США-м, Израиль, Германием, фэшъхьафхэм къа­щаIо. ТиорэдыIо цIэрыIоу Дзыбэ Мыхьамэт, ансамблэу «Бзэрабзэм», нэмыкIхэм «Си Лэшэпсынэр» концертхэм, зэхахьэхэм ащагъэжъынчы, — гущыIэр зэIэпахызэ Р. Сихъум икъоджэгъухэм къаIуатэ.

Фэдз щыщэу, Адыгэ Республкэм искусствэхэмкIэ иколледж иIофышIэу Борэкъо Мыхьамэт зэдэгущыIэгъур лъигъэкIуатэзэ, Сихъу Рэмэзанэ иорэдхэм цIыфхэр зэращыгъуазэхэр изэфэхьысыжьхэм къащыхигъэ­щыгъ.

ИскусствэхэмкIэ колледжым ипащэу Куфэнэ Щамсэт, ащ иIофшIэгъу­хэр, студентхэр бэ хъухэу зэхахьэм хэлэжьагъэх. Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Даутэ Сарыет ныбжьыкIэ макIэп ригъэджагъэр. Р. Си­хъум иорэдхэр студентхэм агу зэрэрихьыхэрэм мэхьэнэшхо ащ реты. Адыгэхэм ямызакъоу, урыс еджакIохэм Р. Сихъум иорэдхэр адыгабзэкIэ къаIох. Даниил Горкуновым «Налмэсыр», нэ­мыкI орэдхэри тиныдэлъфыбзэкIэ ыгъэжъынчыгъэх.

Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Шъхьэбэцэ Сыхьатбый студентхэр игъусэхэу Р. Сихъум иорэдхэр къыхидзэхи аригъэдэIугъэх.

Хэкур иорэд

— Сихэку сэ сиорэд, — ы­Iощтыгъ Сихъу Рэмэзанэ. — Орэдыр сищыIэныгъ.

Хорым ныбжьыкIэхэу хэтхэм хэгъэгум, Адыгэ хэкум яхьылIэгъэ орэдхэу Р. Сихъум ыусыгъэхэр зэхахьэм щызэхытагъэ­хыгъэх. Лъэпкъ искусствэр зыщагъэлъэпIэрэ унагъом, къуа­джэм Р. Сихъур зэрэщапIугъэр ищыIэкIэ-псэукIэ къыхэщы. Ишъхьэгъусэу Симэ илъэсыбэ хъугъэу колледжым икIэлэегъадж. Ыпхъоу Саидэ консерваториер къыухыгъэу Iоф ешIэ. Саидэ фортепианэмкIэ къадежъыузэ, ятэ ипроизведениехэр зэхахьэм студентхэм, артистхэм къыщаIуагъэх.

Театральнэ искусствэхэмкIэ Къэралыгъо институтэу Москва дэтым (ГИТИС-м) Рэмэзанэ чIэхьэгъагъ, — къеIотэжьы Урысыем и Правительствэ ишIухьафтын къызыфагъэшъошагъэу, Адыгеим инароднэ артистэу Къулэ Амэрбый. – Москва ущеджэщтмэ, укIэхъо­псынэу щыт, — ау Рэмэзанэ ар къыдэхъугъэп. Янэ къелъэIуи, къуаджэм къыгъэзэжьыгъ. КIэлэ ныбжьыкIэр ным IэпыIэгъу фэхъун фэягъэ, ятэ Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъ… Сыдэу хъугъэми, Рэмэзанэ искусствэм зыкъыщигъотыгъ, ихэку, ичIыгу афэусагъ.

Музыкальнэ училищыр, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр Р. Сихъум къызэриухыгъэхэм, ищыIэныгъэ гъогу къатегущыIагъ Адыгэ къэралыгъо университетым искусствэхэмкIэ и Институт идоцентэу Ирина Митус.

Тихэку, Абхъазым, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэхэу Р. Сихъум хорым пае ыусыгъэхэр непи жъы хъухэрэп, концертхэм ащэIух. Орэд 200 фэдиз композиторым къытфигъэнагъ. Мэ­къамэхэу къыхихыгъэхэм уядэIу зыхъукIэ, гум къылъэIэсых, уагъэрэхьатырэп.

Къуекъо Налбый игущыIэхэм атехыгъэу «Сят» зыфиIорэр, илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Адыгеим инароднэ артисткэу, Урысыем, Абхъазым язаслуженнэ артисткэу Нэхэе Тэмарэ Мыекъуапэ къызыщеIом, нэпсыр нэбгырабэмэ къызэряхыгъагъэр тщыгъупшэрэп. Композиторым усэм хэлъ гупшысэм мэкъамэу ригъэкIурэм пкъынэ-лынэхэр зэлъикIущтыгъэх. Орэдым псэ къыпызыгъакIэу, тамэ езытыщтыгъэ артистхэм композиторым гъусэныгъэ адыриIагъ.

МэщбэшIэ Исхьакъ, Юрий Крючковым, Къуекъо Налбый яусэхэм атехыгъэ орэдхэу «Черкескэм», хэкум фэгъэ­хьыгъэхэм, ятэ ехьылIагъэм, фэшъхьафхэм уядэIузэ, бзыу шъхьафитыр ошъогум зэрибыбэрэм фэогъадэх. Гум икъэбзагъэ еогъапшэх, усэмрэ мэкъа­мэхэмрэ зэрэзэдиштэхэрэм, пIуныгъэ кIуачIэу ахэлъым узэ­лъаштэ.

Ащ иорэдышъохэу лъэпкъ къашъохэм уафэзыщэрэмэ уагъэгушхо. Сихъу Рэмэзанэ пкъыр ищыгъэу, нэгушIоу къызэрэшъощтыгъэр тщыгъупша­гъэп, егъашIи тщыгъупшэщтэп. Адыгэ къашъом гукIэ хэтэу фэусэщтыгъ, джары ыусыгъэхэ орэдышъомэ уакъыдэшъоныр гуапэ зыкIэхъурэр.

Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Хъунэго Рэщыдэ, Урысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Хъот Заур, Урысыем изаслуженнэ артистхэу, Адыгеим инароднэ артистхэу Зыхьэ Заурбый, Нэ­хэе Тэмарэ, нэмыкIхэм агу къигущыIыкIыгъ республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ.

Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм ацIэкIэ министрэм зэхахьэм хэлажьэхэрэм гущыIэ фабэхэр къариIуагъ. Сихъу Рэмэзанэ ищыIэныгъэ фэгъэхьыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ пчыхьэзэхахьэ зэрэзэхащэщтым щигъэгъоза­гъэх.

Блащэпсынэ культурэм и Унэу дэтым Сихъу Рэмэзанэ ыцIэкIэ еджагъэх. Отрэщ Симэ ащ ипащ. Р. Сихъум, Адыгеим инэмыкI композиторхэм, тха­кIохэм, цIыф гъэшIэгъонхэм яхьылIэгъэ зэхахьэхэр къуа­джэм зэрэщызэхащэщтхэр Отрэщ Симэ къытиIуагъ.

Р. Сихъум икъуаджэ щыщхэу Мыекъуапэ щыпсэурэмэ яшIушIэ хасэ итхьаматэу Хъымыщ Казбек зэхахьэм щыхигъэунэфыкIыгъ Сихъу Рэмэзанэ иIофшIагъэ зэрэрыгушхохэрэр.

Композиторэу Р. Сихъум ыкъоу Темыркъан ятэ иорэдхэм ащыщхэр зэхахьэм къыщиIуагъэх. Яунагъо ыцIэкIэ зэIукIэгъум изэхэщакIохэм, искусствэм зэфищагъэхэм «тхьа­шъуегъэпсэу» къариIожьыгъ.

Тыгъэу къытфепсырэм чIыр къызэригъэфабэрэм фэдэу, Сихъу Рэмэзанэ иорэдхэм, лъэпкъ мэкъамэхэм тагъэгу­шхощт, лъэпкъ шIэжьым зыкъы­рагъэIэтыщт, иIофшIагъэхэмкIэ егъашIи къытхэтыщт.

ЕмтIылъ Нурбый.
Сурэтхэр зэхахьэм къыщытетхыгъэх.