Бгъэфедагъэм къыгъэзэжьыщт

Федеральнэ законым къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, цIыфым псэупIэ ыщэфыгъэмэ е бэджэндэу етымэ, шIухьафтын лъапIэ къыратыгъэмэ, мылъкушхо зэнэкъокъу е джэгукIэ горэм къыщихьыгъэмэ, ежь иунаеу Iоф горэм пылъмэ, хахъоу иIэм ипроцент 13 хэбзэIахьэу ытын фае. ЛэжьапкIэм нэмыкIэу ащ фэдэ хахъо иIэ хъугъэмэ, хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъур щигъэгъозэнэу пшъэрылъ законым къыфегъэуцу.

ГущыIэм пае, амыгъэкощырэ мылъкум хахьэхэрэм ащыщ унэ, фэтэр е дачэ, илъэси 5-м нахь макIэу иIагъэу, блэкIыгъэ илъэсым ар ыщагъэмэ, хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъур щигъэгъозэнышъ, хэбзэIахьыр ытын фае. Мылъкур зэрищэфыгъэм нахь пыутэу ыщэжьыгъэмэ хэбзэIахьыр ымытынэу законым къыщеIо. Автомобиль е нэмыкI транспортэу илъэси 3-м нахь макIэу иIагъэр зищэкIи мылъкоу къыIэкIэхьагъэр зыфэдизыр къызщиIорэ тхылъыр, декларациер, хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум ритынхэ фае.

Джащ фэдэу литературэм, шIэныгъэм, искусствэм алъэныкъокIэ авторэу дунаим ехыжьыгъэм къыкIэныгъэу иавторскэ фитыныгъэхэр зыгъэфедэхэрэми мылъкоу къыIэкIахьэрэм щигъэгъозэнхэшъ, хэбзэIахьыр ытын фае. Амыгъэкощырэ мылъку бэджэндэу зытырэми, ахъщэкIэ зэрэджэгухэрэм хэлажьи мылъкушхо къэзыхьыгъэми, предприятиеу е IэкIыб къэралыгъо горэм иорганизациеу Урысыем Iоф щызышIэрэм идивидентхэр къызфакIохэрэми декларациер хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум IэкIигъэхьан фаеу законым къыщыдэлъытагъ.

ХэбзэIахьхэр ытынхэ фае цIыфым имыIахьыл благъэ горэм псэупIэ, автомобиль, акциехэр, чIыгу е псэупIэм щыщ Iахь шIухьафтынэу къыритыгъэмэ. Унэгъо Кодексым къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, Iахьыл благъэхэм ахалъытэхэрэр ныр, тыр, шъхьэгъусэр, шыр, шыпхъур, пхъур, къор арых. Ахэм ащыщ мылъкур къыуитыгъэмэ, ар зэрэшIухьафтыныр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр огъэхьазырхэшъ, хэбзэIахьыр птынэу хъурэп.

ХэбзэIахьхэмкIэ Федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм къызэрэщытаIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым ащ фэдэ мылъкоу къыпIэкIэхьагъэр къызщыгъэлъэгъогъэ декларациер жъоныгъокIэ мазэм и 3-м шIомыкIэу птын фае.

Мылъкоу хэбзэIахьхэр зыфэмытыщтхэм ащыщхэри ахэм афэгъэзэгъэ къулыкъум къыщыхагъэщыгъэх. ГущыIэм пае, стипендием, лъы е быдзыщэ зытыгъэм ахъщэ шIухьафтынэу къыратыгъэм, шIэныгъэхэм, гъэсэныгъэм, искусствэм ыкIи культурэм афэгъэзагъэхэм грантэу къаратыгъэм, спортсменым текIоныгъэу къыдихыгъэм пае ахъщэу къыфэкIуагъэм, ны мылъкум, алиментхэм апае декларациер бгъэхьазырын, хэбзэIахьыр птын ищыкIагъэп.

ЦIыфым хэбзэIахьыр зыфитыщт мылъкум хагъэкIынэуи (вычет) фитыныгъэ законым къыреты. Нэужым а хагъэкIыгъэм къебгъэгъэзэжьын плъэкIынэу щыт. ГущыIэм пае, псэупIэ къыщэфыгъэмэ, еджэным е псауныгъэм изэтегъэуцожьын мылъку пэIуигъэхьагъэмэ, хэбзэIахьэу ащ пае ытыгъэм щыщ къыфырагъэгъэзэжьыщт.

ХэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум къызэрэщаIуагъэмкIэ, анахьыбэу цIыфхэм зэрагъэгъэзэжьырэр еджэным е псауныгъэм изэтегъэуцожьын пэIухьэгъэ ахъщэм хэкIыгъэ хэбзэIахьыр ары. ГущыIэм пае, уисабый иегъэджэн пае сомэ мин 50 птыгъэмэ, ащ щыщэу сомэ мини 6,5-м къыпфырагъэгъэзэжьыщт. Мыщ дэжьым къыщыхэгъэщыгъэн фаер ащ нахьыбэ гъэсэныгъэм пае птыгъэми, сомэ мин 50-м нахьыбэ къызэрэщыдамылъытэщтыр ары.

Амыгъэкощырэ мылъкум пае птыгъэм къырагъэгъэзэжьыным пае къыдалъытэрэр сомэ миллиони 2-р ары. Ау ащ изэгъэгъотынкIэ ипотекэр къызфэбгъэфедагъэмэ, ар миллиони 3-м нагъэсы. Сомэ миллиони 2-м пае сомэ мин 260-рэ, сомэ миллиони 3-м пае сомэ мин 390-рэ къызэрагъэгъэзэжьыщтыр.

ХЪУТ Нэфсэт.