Аужырэ гектархэр къаIожьых

Теуцожь районым мыгъэ фэдиз бжыхьасэ (гектар 12797-рэ) щашIэуи, щыIуахыжьэуи мы аужырэ илъэс зыбгъу­пшIы­ми, ащ ыпэкIи къыхэкIыгъэп.

Ащ фэшыхьат гъэрекIо бжы­хьэ лэжьыгъэу районым щыIуа­хыжьыгъэр гектар 9652-рэ нахь зэрэмыхъущтыгъэр. Ар къадэ­хъунэу къызхэкIыгъэри къэтIон.

Тапэрэ илъэсхэм Краснодар псыIыгъыпIэм тыралъхьэзэ, зер­нэ лэжьыгъэ къэбгъэкIыжьын умылъэкIыщтэу аIозэ жъокIупIэ гектар мин 26-м ехъу зэрылъы­гъэ районым коц гектар мини 4-м нахьыбэ щамышIэжьэуи уахътэ къыхэкIыгъагъ. А лъэ­хъа­ным натрыф щапхъыжьыхэ­щтыгъэп.

Ащ гъунэ фэзышIын зылъэ­кIыгъагъэр район гупчэр Пэнэ­жьыкъуае къахьыжьи, ащ Хъут Теуцожь пащэ зыфашIыр ары. Ащ ыуж гектар мин зытфых фэдизмэ чъыгыжъхэр, кондэ пырыпыцухэр къарыкIэжьыгъэу, зэхэкIыхьагъэу щытыгъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм непэ районым ипащэу Хьачмамыкъо Азэматрэ ащ игуадзэу, мэкъу-мэщымкIэ гъэIорышIапIэм ипащэу Хьэ­дэгъэлIэ Мэджыдэрэ тIэкIу-тIэ­кIоу ахэр тырарагъэупкIыхэзэ, зэкIэ лэжьыгъэшIапIэ ашIыгъэх. Джы непэ улъыхъуагъэкIи зы чIыгу залэ амыгъэфедэу, зэ­хэ­кIыхьагъэу районым ибгъотэ­жьыщтэп.

Мыгъэ фэдэу хыныгъошхори кIыхьэ-лыхьэ зырамыгъэшIэуи, игъом, дэгъоу зэшIуахэуи хъугъэп. БэмышIэу фежьагъэхэу тIозэ, IофшIэнхэр гъунэм фафыгъэх. МыщкIэ зишIуагъэ къэ­кIуагъэр районым ипащэу Хьач­мамыкъо Азэмат хыныгъошхор зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэным, гъэпсынкIэгъэным, машIом щыухъумэгъэным афэгъэхьыгъэ унашъоу къыдигъэкIыгъэр агъэ­цакIэзэ механизаторхэм, спе­циалистхэм Iоф зэрашIэрэр ары.

Гектар минипшI Iуахыжьыгъах

Аущтэу зэдэIужьхэзэ зэрэзэдэлажьэхэрэм ишIуагъэкIэ бэдзэогъум и 9-м ехъулIэу бжы­хьэсэ гектар 12797-у яIэм щыщэу гектар минипшI фэдиз районым иIахьзэхэлъ хъыз­мэт­шIапIэхэм, фермерхэм къа­Iо­жьыгъах.

— Хьэ гектар 1134-у ыкIи рапс гектар 1219-у тиIагъэхэр бэшIагъэу Iутхыжьыгъэх, — къытфеIуатэ районым мэкъу-­мэщымкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэ. — Мы лъэхъаным амалэу чIыгулэжьхэм яIэр зэкIэ зэра­хьылIагъэр коц гектар 11663-у тиIэм (гъэрекIо тиIагъэм гектар 3024-кIэ нахьыб) икъэIожьын гъэпсынкIэгъэныр ары. Iутхы­жьыгъахэр гектар минипшI фэдиз. Хьэм гектар телъытэу центнер 40,4-рэ къитхыжьыгъ, коцым гектар пэпчъ центнер 41-рэ фэдиз къетэгъэты. А пчъагъэр гъэрекIо IофшIагъэу тиIагъэм, мыбэ дэдэми, шIокIы. Джыри тэгугъэ нахь хьэсэ дэгъоу тызщыгушIукIыхэрэм тазы­нэсыкIэ гектар пэпчъ къи­тхырэм къыхэхъонэу. ЗэпстэумкIи хьэми коцыми тонн мин 40 фэ­диз хьамбархэм арагъэолIэ­жьыгъах.

Корр.: Пэрытхэм, лэжьыгъэшхо къэзыхьыжьыхэрэм, бжыхьэ лэжьыгъэхэр Iузыхы­жьыгъахэхэм ягугъу къытфэшIыба.

Хь. М.: Хыныгъошхор зыухыгъэу, лэжьыгъэ дэгъуи къэзы­хьыжьыгъэу тиIэр макIэп. Iахь­зэхэлъ хъызмэтшIапIэхэмкIэ апэу коцыр Iузыхыжьыгъэу, зи­щытхъу Iогъэн фаехэм ащыщ къутырэу Петровым дэт хъыз­мэтшIапIэу «Шанс» зыфиIорэр. Ащ ипащэр Уджыхъу Юр. Коцэу иIагъэр гектар 270-рэ. Гектар пэпчъ центнер 49-рэ къыра­гъэтыгъ. Ар гурытымкIэ районым къыщахьыжьырэм цент­нери 10-кIэ нахьыб. ЗэпстэумкIи коц тонн 1323-рэ яхьамбархэм ащагъэтIылъыжьыгъ.

Кушъу Рэмэзанэ зипэщэ фирмэу «Синдика-Агрор» (Джэ­джэхьаблэ дэт) ЛIыIэпIэ Иб­рахьимэ зэхищэгъэ хъызмэтшIапIэу «Бел-Агро» зыфиIоу Шытхьэлэ районымкIэ Ново­алексеевкэм дэтым хэхьэ. Красногвардейскэ, Джэджэ рай­онхэми чIыгухэр ащалэжьых.

«Синдика-Агром» хьэ гектар 443-р апэу игъом Iуихыжьыгъ, центнер 41,5-рэ гектар пэпчъ къырихыжьыгъ, хьэ тонн 1836-м ехъу агъэтIылъыгъ. Коц гектар 1044-у ашIэгъагъэри агъэ­бэгъуагъ, къа­Iо­жьыгъ гектар 850-рэ, гектар те­лъытэу центнер 46-м ехъу къахьыжьи, тонн миниплI фэдиз гъэтIы­лъыпIэхэм ачIалъхьажьыгъ.

— Джащ фэдэу якоц хьасэхэр Iуахыжьыгъахэх ООО-хэу «Агро-Югым», «Агромерым», СПК-у «Хьатикъуаем», — икъэ­Iотэнхэм къахегъахъо Мэджыдэ. — Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэмкIэ анахь коцыбэ Iузыхыжьынэу щытыр (гектар 3204-рэ) Пэнэжьыкъуае щызэ­хэщэгъэ хъызмэтшIапIэу «Адыгей­ское» зыфиIорэр ары. Иагроном шъхьаIэр Пщыдатэкъо Альберт, кIэлэ чан, иIоф­шIэн хэшIыкIышхо фыриI. АлъэкI къагъанэрэп, гектар минитIум ехъу Iуахыжьыгъах. Ащ мафэ къэс гектаришъэ зытIущ къы­хэхъо. Хьамэм коц тонн ми­нибл фэдиз къытехьэгъах.

— Мафэ къэс, — ипсалъэ лъегъэкIуатэ ХьэдэгъалIэм, — комбайнэ 32-мэ къэуцу ямы-
Iэу механизаторхэм Iоф ара­гъашIэ, уарзэр зэхаупкIатэзэ коц гектар 600 — 700-р къа­Iожьы, IофшIэгъу мэфэ зыщыплIыкIэ коцым иIухыжьын тыу­хынэу ары. Комбайнэхэр зэ­рыкIыжьыгъэ хыпкъхэми тадэлажьэ. Гектар минищ фэдизмэ ячIышъхьашъохэр диск онтэ­гъухэмкIэ зэхаупкIэтагъ, гектар 306-рэ полупарэу къаIэтыгъ.

— Хыныгъошхор мыгъэ зэ­шIохыгъэ зэрэхъурэм тифермерхэми яIахьышIу хэлъ, — къытиIуагъ нэужым ахэм районымкIэ япащэу Блэгъожъ Нал­бый. — Районым щашIэгъэ коц гектар 11663-м щыщэу Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэм Iуахыжьынэу щытыр 6131-рэ, къаIожьыгъахэр гектар 4350-рэ. Тэ тифермерхэм техникэмкIэ, анахьэу комбайнэхэмкIэ яIоф­хэр нахь дэити, коц гектар 5532-у агъэбэгъуагъэм щыщэу бэдзэогъум и 9-м ехъулIэу гектар 4200-рэ Iуахыжьыгъах.

— Фермер хъызмэтшIапIэхэр анахьыбэу зыщызэхэща­гъэ­хэр Гъобэкъое ыкIи Джэ­джэхьэ­блэ чIыпIэ койхэр ары, — еIо Налбый. — Ахэм зэкIэми якоц хьасэхэр зыIуахы­жьыгъахэхэр тIэкIу шIагъэ. Ахэм ащыщых Уджыхъу Борис, Шъы­нэхъо
Юрэ, Нэхэе Адам, Блэ­нэ­гъапцIэ Мыхьамэт, нэмыкI­хэри.

Коцыр анахь зыгъэбэгъуа­гъэу, лэжьыгъэшхо къэзыхьы­жьыгъэу Блэгъожъ Налбый зы­цIэ къыриIуагъэр ГъобэкъуаекIэ Iэшъынэ Руслъан. Ащ икоц хьасэхэр зэкIэмэ апэу Iуихы­жьыгъ, гектар пэпчъ центнер 65-рэ къыригъэтыгъ.

— Мы лъэхъаным, — ­ипсалъэ лъегъэкIуатэ Налбый, — коцым иаужырэ гектархэр Iуахыжьых ПэнэжьыкъуаекIэ фермерэу Пэнэшъу Мурат иIоф­шIэгъухэм. Коц гектар 1456-у яIагъэм игектар пэпчъ центнер 45-рэ къырагъэтыгъ. Аскъэлае­кIэ Хьаджэлдый Аскэри икоц гектар пэпчъ гурытымкIэ центнер 45-рэ къырихыгъ. ТызэрэгугъэрэмкIэ, чIыопсым изытет тимыгъэохъумэ, коцым икъэIо­жьын мэфэ IофшIэгъу зытIущ нахьыбэ едгъэкъудыижьыщтэп.

Тэри мы тхыгъэр къэдгъэ­хьазыры зэхъум районым апэу фермер хъызмэтшIапIэ щызэ­хэзыщэгъагъэу, IофшIэкIошхощтыгъэу, зищытхъу бэрэ тIощтыгъэ Шъхьэлэхъо Мэдинэ (щыIэжьэп, Алахьым джэнэтыр къырет) непэ иIоф лъызыгъэ­кIотэрэ ыкъо нахьыкIэу Бислъан зыIудгъэкIагъ. Къызэ­рэтфиIотагъэмкIэ, коц гектар 260-у иIагъэр апэу Iуихыжьыгъ. Гектар телъытэу центнер 40-м шIокIэу къырихыгъ. Уарзэр ыуп­кIатэзэ хитэкъожьыгъ. Нэужым хыпкъым ичIышъхьашъо диск онтэгъухэмкIэ зэхиупкIэтэ­жьыгъ.

Шъхьэлэхъо Бислъан ятэ псаузэ фищэфыгъагъэу ком­байнэу «Лавердам» фэдэ иI. АщкIэ илъэс къэс ежьхэм ябжы­хьасэхэм анэмыкIэу, зэкIэ фае­хэм лэжьыгъэр афыIуихыжьызэ республикэ зэнэкъокъухэм апэрэ чIыпIэр ащиубытэу къызэрэхэкIыгъэми тыщыгъуазэти, ащкIэ ыгъахъэхэрэми та­кIэупчIагъ.

— Сэ сикоц хьасэ апэу Iусхыжьыгъ. Тичылэ фермерхэу Шъхьэлэхъо Хьазрэти, Уджыхъу Бориси, нэмыкIхэми Iоф афэсшIагъ. Аскъэлаий сыщыIагъ. Мы лъэхъаным Пщы­къуйхьаблэ сыкIуагъэу Хьакъуй Рэщыдэрэ Гъомлэшк Алыйрэ якоц хьасэхэр къафэсэIожьы. ЗэпстэумкIи гектар 500-м ехъу Iусхыжьыгъах. Хыныгъошхор ыкIэм фэкIуагъ, аужырэ гектархэр къаIожьых.

Нэхэе Рэмэзан.