Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае

ЗекIо-къэбар гупчэу «Адыгея — горы удовольствий» зыфиIорэмрэ зекIонымкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэмкIэ АР-м и Комитетрэ зэгъусэхэу зекIо зыгъэпсэфыпIэу тиреспубликэ итхэм япащэхэм мы тхьамафэм IофшIэгъу зэIукIэгъу афызэхащэгъагъ. Ар Хьаджыкъо (Каменномостскэм) дэт зыгъэпсэфыпIэу «Горная» зыфиIорэм щыкIуагъ.НэмыкI шъолъырхэм дамы­хьыхыхэу Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае зекIо зыгъэ­псэфыпIэхэм япащэхэм къы­дыхалъытэн фэе лъэныкъоу, зыхагъэхъонэу щыт Iофыгъоу алъэгъухэрэм, ахэм ащыщэу ежьхэм акIуачIэкIэ зэшIуахы­шъущтхэр зыфэдэхэм ыкIи къэ­ралыгъор, шъолъыр пащэхэр къазэрадеIэнхэ алъэкIыщтхэм атегущыIагъэх.

ЗекIо-къэбар гупчэм ипащэу Ольга Ивановам хигъэунэфыкIыгъ аужырэ илъэсхэм Адыгеим зекIоным лъэшэу зэрэщыхэ­хъуагъэр, зекIохэр нахьыбэу ти­шъолъыр къихьэхэ зэрэхъугъэр ыкIи лъэпкъ мэфэпчъым тизыгъэпсэфыпIэхэм ащызэхащэрэ мэфэкIхэр, фестивальхэр зэрэхэуцуагъэхэр. Ащ къикIырэр хьакIэщ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм япащэхэм ежьхэр зибысымхэр зекIохэм къахы­рагъэхыным пае шъолъырым итарихъ, пылъ къэбарым, хабзэу щызэрахьэрэм, лъэпкъ шхынэу щашIыхэрэм нэIуасэ зэрэщафашIыщтхэ шIыкIэ-амалхэм яшъыпкъэу яусэнхэ фае.

ЗекIонымкIэ Комитетым ипащэу Къэлэшъэо Инвер зэкIэм щысэ къыхьыгъ — адыгэ къуаем ифестиваль шъолъыр гъунапкъэр зэпичи, Краснодар ищэпIэ гупчэхэм къэгъэлъэ­гъон-ермэлыкъ шIыкIэм тегъэпсы­хьагъэу ащыкIуагъ. Джы ащ фэдэу Тэхъутэмыкъое районым ит щэпIэ-гупчэ инхэм ыкIи Къы­рым адыгэ къуаем икъэгъэлъэ­гъон-ермэлыкъхэр ащызэха­щэщтых. Нэбгырэ миллион 13 зыщызэблэкIырэ щэпIэ-гупчэхэм унэгъо-унагъоу къяуалIэх. Къуаер зыщэфырэ пэпчъ ар зыщашIыгъэм къыкIэупчIэ, ащ кIыгъоу шъолъырым ит зыгъэ­псэфыпIэхэм якъэбар игъэкIотыгъэ зэрыт нэпэеплъ тхылъ цIыкIухэри аIэкIэбгъэхьанхэ плъэ­кIыщт.

Шъолъырыр зекIо лъэны­къомкIэ ябгъэшIэнымкIэ къэбар­лъыгъэIэс амалхэм мэхьанэу яIэр Ольга Ивановам къыкIигъэтхъыгъ: «2018-рэ илъэсым, жъоныгъокIэ мазэм шъолъыр къэбарлъыгъэIэс амалхэм яфестиваль Адыгеим щызэхэтщэ­гъагъ. Шъолъыр 30-мэ къарыкIыгъэ журналист 80-м IофшIэгъи 100 фэдиз якъэбарлъыгъэ­Iэс амалхэм къащатыжьыгъагъ, а зэпстэуми Адыгеим ыцIэ ащыIугъ. «Урысыем имэшIоку гъогухэр» зыфиIорэ журналми Адыгеим изекIо чIыпIэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ къыхядгъэутыгъагъ. МэшIокум итIысхьэхэрэр мызэщынхэм пае гъогум тетыфэхэ къаратырэ журналхэм яджэх. Ащ фэдэ къэбар­лъыгъэIэс амалхэри гъэфедэ­гъэнхэ фае. Рекламэ зыфэ­пшIы­жьыным, зябгъэшIэным уте­щы­ныхьанэу щытэп».

Ежь зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм япащэхэми упчIэхэр къатыгъэх. ГущыIэм пае, IэкIы-
бым ит зыгъэпсэфыпIэхэм афэ­дэу, Адыгеим ичIыпIэ зэфэ­шъхьафхэм яуахътэ ащызыгъэ­кIорэ зекIохэр Азижскэ гъо­чIэгъым кIонхэу фаехэ хъумэ, шъхьадж иамалкIэ намыгъэсхэу, зекIо зещэ куп зэхэщагъэу, ахэм макъэ арагъэIузэ, къякIуалIэхэзэ ятуристхэр аугъоинхэшъ, чIыпIэм нагъэсынхэ алъэкIынэу гъэпсыгъагъэмэ зэ­рэдэгъугъэм игугъу къашIыгъ.

ДжырэкIэ зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр зэзыпхыщт зекIо зещэ куп шъхьаф зэхэпщэнкIэ Iэрыфэгъу дэдэп, мэфэ зытIу нахьыбэрэ Адыгеим щымыIэрэ гъэпсэфакIохэр нахьыбэ­рэмкIэ ежьхэм ямашинэхэм зэрарысхэр ыкIи тыди зэрэ­нэсыхэрэр ащ ипэрыохъух. Ау ежь зыгъэпсэфыпIэ пащэхэр ащкIэ IэпыIэгъу зэфэхъунхэу зэзэ­гъын­хэ ыкIи зэдэлэжьэнхэ алъэкIыщт. Ащ фэдэ шIыкIэм зэикI зекIо шъолъыр къыгъэ­псыщт. Ар хэкIыпIэшIу!

Джырэ уахътэм дунэе хъытыум кIуачIэу иIэри, ащ ишIыкIэ-амалхэри къызфагъэфе-дэнхэ зэрэфаем зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм япащэхэм анаIэ ты­рагъэтыгъ. Нэбгырэ минипшI пчъагъэ зыкIэтхэгъэ блогерхэр къырагъэблагъэхэзэ ашIыныри амалышIу. Ахэм яеплъыкIэхэу къатхыжьыхэрэм яджэрэ пстэури шъолъырым зекIоныр зэрэщызэхэщагъэм, зыгъэпсэфыпIэхэм ядэгъугъэ нэIуасэ зэрафэхъущтхэм щэч хэлъэп.

Игуапэу Ольга Ивановам хи­гъэунэфыкIыгъ Адыгеим ипредприятие зэфэшъхьафхэр фестивальхэм, зекIо мэфэкIхэм язэхэщэнкIэ IэпыIэгъу къы­зэрафэхъухэрэр. Ащ фэдэу зы­цIэ къыриIуагъэхэр псы IэшIур (лимонадыр) къыдэзыгъэ­кIырэ Мыекъопэ хъызмэтшIапIэр ыкIи Мыекъопэ щэ заводыр.

«Кластерэу «Зихия» зыфи­Iорэм епхыгъэ программэм игъэцэкIэн сыд шIуагъэу къытфихьыщтыр?» аIуи упчIэу къатыгъэм иджэуап къыритыжьыгъ Къэлэшъэо Инвер: «Федеральнэ программэм къы­дыхелъытэ псэупIэхэу Дахъо, Гъозэрыплъэ ыкIи Лэгъо-Накъэ якIурэ гъогухэр зэпхыгъэу гъэцэкIэжьыгъэнхэр, осрыкIо гъогухэр шIыгъэнхэр. ЗыкIэ Лэ­гъо-Накъэ екIурэ гъогум инахьыбэр Краснодар краим и Апшеронскэ район зыхахьэрэр. Ащ емы­лъытыгъэу, республикэм игъогушI гъэIорышIапI ащ гъунэ лъы­зыфынэу хъурэр. Арышъ, мыр краимрэ республикэмрэ зэдыряIоф. Гъогухэр шIыгъэхэ хъумэ, зыгъэпсэфыпIэхэр на­хьыбэу къызэIупхышъущтых, гъогу дэгъумкIэ зекIо нахьыбэ къэкIошъущт, ар зыпхырыкIы-
рэ псэупIэхэм азыфагу нэмыкI зэхэт гъэпсэфыпIэхэр (хьа­мамхэр, хьакIэщхэр) теб­гъэуцошъущтых. ЗекIохэм ямызакъоу, цIыфэу а чIыпIэхэм ащыпсэухэрэми гудэгъэкI горэ яIэн фае. Ары емыджэнджэшхэу Ростуризмэм зекIо-зы­гъэпсэфыпIэ зэхэтэу «Зихия» зыфиIорэ программэм зыкIыщыдырагъэштагъэр. Ащ игъэцэкIэн шIогъэшхо къыкIэкIонэу тыщэгугъы».

Хьаджыкъо иIэгъо-блэгъу ит зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм ащагъэфедэрэ псыр ашIопхъашэу гъэпсэфакIохэр ешъонкIэ зэрэщыщынэхэрэм, газыр икъоу къызэмыщэлIагъэхэр зэрахэтхэм, къушъхьэм екIурэ гъогухэм абгъухэр хэкIитэкъупIэ зэра­шIыхэрэм афэгъэхьыгъэ Iофыгъохэри зэIукIэгъум къыщаIэ­тыгъэх.

УпчIэхэм ащыщхэр шъолъырым иэкономикэ ихэгъэхъон епхыгъэу зэрэщытхэр Къэлэ­шъэо Инвер къыIуагъ. Ау, гущыIэм пае, псэупIэхэм газыр къящэлIэгъахэмэ, бэ темышIэу зэрэзэбгыращыщтыр ыкIи гъэстыныпхъэр зэратIупщыщтыр гъэнэфагъэ, ар къыкIэлъыкIорэ лъэбэкъу. ЗэкIэмэ анахь гумэкIыгъо инэу къэнэжьырэр шIой гъэтIылъыпIэрэ хэкIитэкъупIэрэ псыхъо нэпкъхэмрэ гъогунапцэхэмрэ зэрашIыхэрэр ары. Экологие шапхъэхэм адиштэу хэкIыр зыщиптэкъущт чIыпIэхэ-
ри, ар зэрэзэтепфыщтыри гъэ­нэфагъэу ыкIи а шапхъэхэр амыукъохэу гъэпсэфакIохэм зэ­рагъэцакIэхэрэм лъыплъэжьхэзэ зэрагъэпсын фаем щэч хэлъыжьэп.

ЗэIукIэгъум кIэух зэфэхьысыжьэу фэхъугъэр республикэм ит зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр, Адыгеим зекIонымкIэ хэхъоныгъэу ышIыхэрэр Урысыем нахь щягъэшIэгъэным пае ахэм нэIуасэ афэзышIыщтхэ тхылъ-гъуазэхэр къыдэгъэкIы­гъэнхэ, фэдэ зэIухыгъэ зэIукIэгъухэр хабзэ хэлъэу зэхэщэ­гъэнхэ зэрэфаер ары. Джащ фэдэу тишъолъыр нэIуасэ зыщыфэхъущтхэ къэгъэлъэгъон-­ермэлыкъ щэпIэ гупчэу «МЕГА-Адыгеям» мэлылъфэгъум щызэхащэнэу агъэнэфагъ. Ащ зыфагъэхьазырыныр пшъэрылъ благъэмэ ащыщ.

Тэу Замир.
Адыгеим изаслуженнэ журналист.